Öfgar

Öfgar eru alltaf slæmar. Ekki bara þegar maður aðhyllist rangan málstað heldur líka þegar maður aðhyllist réttan. Allir öfgamenn réttlæta öfgar sínar á þeim forsendum að þeir hafi svo hrikalega rétt fyrir sér. Það má vel vera að þeir hafi rétt fyrir sér en það réttlætir ekki öfgar, ekki í neinum málaflokki.

Það er líka mikill en algengur ósiður að gera öðrum sjálfkrafa upp öfgar fyrir tiltekna merkimiða. Tvö dæmin sem koma helst til hugar eru “femínisti” og “frjálshyggjumaður”. Það að einhver sé femínisti og telji ennþá halla á konur í samfélaginu, þýðir ekki að viðkomandi ætli að höggva útlim af hverjum sem mótmælir kynjakvóta. Það þýðir ekki einu sinni að viðkomandi sé endilega hlynntur kynjakvóta. Það að einhver sé frjálshyggjumaður þýðir ekki heldur að hann ætli að lækka skatta bara á ríkt fólk og gefa skít í alla aðra. Ef þér líður eins og að þegar manneskja kalli sig femínista eða frjálshyggjumann, þá sé viðkomandi sjálfkrafa orðinn öfgamaður eða einfaldlega illa innrætt manneskja, þá eru það þínir eigin fordómar að verkum en ekki öfgar manneskjunnar sem þú dæmir. Jafnvel ef svo vill til að manneskjan sé líka fyrir heppilega tilviljun óttalegur vitleysingur.

Það getur verið erfitt að átta sig á því nákvæmlega hvað séu öfgar og hvað ekki, helst þá vegna þess að hugtakið gerir ráð fyrir því að það sé til eitthvert norm, sem er ekki endilega tilfellið. Sömuleiðis getur verið þörf á harðri baráttu, róttækum aðgerðum eða staðfestu sem jaðrar við þrjósku, sem einfaldar ekki spurninguna heldur.

En ég hef heyrt af tveimur áhugaverðum skilgreiningum á öfgum í gegnum tíðina sem mig langar að deila með lesendum, aðallega til umhugsunar frekar en sem nákvæm úttekt á þýðingu orðsins.

Ein er sú að með öfgum hafi málstaður tilhneigingu til að snúast upp í andhverfu sína. Nærtækt dæmi þurfti ég að eiga við sjálfan mig frekar nýlega, sem var afnám við banni á guðlasti. Frá táningsaldri hef ég kvartað undan því að tjáningarfrelsið sé í molum á Íslandi. Hin algera sönnun þess, var þar til nýlega bann við guðlasti (125. gr. laga 19/1940, hæstaréttarmál 16/1983). Pírötum tókst að afnema þetta fáránlega bann sumarið 2015 og núna má loksins löglega gera létt grín að trúarbrögðum á Íslandi.

En vegna þess að bann við guðlasti hefur alltaf verið skýrasta röksemdafærslan fyrir því að hér ríki ekki raunverulegt tjáningarfrelsi, þá gat verið freistandi að leyfa banninu að standa, til að létta ekki á þrýstingnum á umbætur í tjáningarfrelsismálum: Að það myndi minnka þrýstinginn á meiri umbætur að samþykkja smávægilegar umbætur sem ekki næðu langtíma markmiðinu. Að skref í rétta átt myndi fyrirbyggja fleiri.

En þá hefði baráttan snúist upp í andhverfu sína, og Píratar hefðu orðið ein stærsta hindrunin til umbóta í tjáningarfrelsismálum. Ef við hefðum harðneitað að afnema bann við guðlasti ef ekki væri gengið alla leið og gjörvallur málaflokkurinn lagaður á einu bretti, þá hefðum við beinlínis staðið í vegi fyrir auknu tjáningarfrelsi. Í því felst mótsögn öfganna: Að frekar skuli taka versta kostinn en þann næstskásta, af ótta við að aðrir sjái ekki lengur tilganginn með baráttunni. Sá ótti er ekki bara órökréttur, heldur beinlínis skaðlegur baráttunni sjálfri.

Hin skilgreiningin á öfgum er einnig áhugaverð en kannski erfiðari að nota sem viðmið. Hún er sú að skoðun eða barátta sé komin út í öfgar þegar það er orðið erfitt að rægja hana með ýkjum. Það er stundum hægt að gera grín að hugmyndum með því að ýkja þær stórlega og felst grínið þá í absúrdismanum sem fylgir. En þegar grínið sést ekki vegna þess að absúrdisminn passar einfaldlega of vel við það sem gert er grín að, þá má gera ráð fyrir því að um öfgar sé að ræða. Þarna er þó engin skýr lína.

Jafnvel með svona skilgreiningar að vopni er erfitt að tilgreina með einhverjum hlutlausum hætti hvað séu öfgar og hvað ekki. En ég hygg að það sé best að maður leiti að þeim í sjálfum sér fyrst, áður en maður leitar að þeim í öðrum. Náttúran hefur nefnilega gefið okkur aðdáunarvert úthald til að dæma aðra, en hinsvegar litla sem enga hæfileika til sjálfsskoðunar. Þannig að dómur manns verður sjálfsagt fljótt öfgakenndur ef maður fjarlægir ekki bjálkann úr eigin auga fyrst. Og stundum þarf ekki nema flís til að hann sjáist ekki.

Posted in Uncategorized

Þjóðaratkvæðagreiðslur ráðamanna

Vegna fréttar: Sigmundur Davíð reiðubúinn í þjóðaratkvæðagreiðslu um verðtrygginguna

Krafan um beint lýðræði í formi þjóðaratkvæðagreiðslna er krafa um að efla aðhald almennings að ráðamönnum. Þjóðaratkvæðagreiðslur sem eru einungis haldnar að frumkvæði ráðamanna geta hinsvegar aldrei orðið að slíku aðhaldi, heldur fyrst og fremst að pólitísku vopni ráðamanna sjálfra til þess að búa til pólitískan þrýsting sjálfum sér til stuðnings.

Það er ekki aukaatriði, heldur lykilatriði, að frumkvæði að þjóðaratkvæðagreiðslum um mál á Alþingi komi frá þjóðinni en ekki ráðamönnum sjálfum. Ekki einn einasti einræðisherra er á móti þjóðaratkvæðagreiðslum svo lengi sem hann getur sjálfur ákveðið hvað fari í þjóðaratkvæðagreiðslu og hvenær.

Það er því ekki stigsmunur heldur eðlismunur á þjóðaratkvæðagreiðslum að frumkvæði þjóðar annarsvegar og að frumkvæði ráðamanna hinsvegar. Hið fyrra eru lýðræðisumbætur, hið síðara pólitískt vopn handa ráðamönnum. Lýðræðislegir ferlar eru ekki til þess að ráðamenn geti notað þá til að afla sér vinsælda heldur til þess að þjóðin sjálf geti ýmist tekið fyrir hendurnar á Alþingi eða knúið það til að fjalla um tiltekin mál.

Það er ennfremur mikilvægt að lýðræðislegir ferlar séu skýrir, formlegir, lögfestir og fyrirsjáanlegir. Þjóðin á að geta vitað fyrirfram hvaða leiðir hún hefur til að hafa áhrif á það hvaða mál fari í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það eru ekki lýðræðisumbætur að þjóðin fái góðfúslega að tjá skoðanir sínar formlega í opinberri skoðanakönnun þegar það hentar ráðamönnum um einstaka fullyrðingar eða spurningar sem stjórnmálamenn þurfa síðan að leggja pólitískt mat á eftirá. Það sem þarf er að lýðræðisferlarnir sjálfir, sem eru í grunninn tilgreindir í stjórnarskrá, setji ákvörðunina um þjóðaratkvæðagreiðslur í hendur fólksins sjálfs og að slíkar ákvarðanir séu ekki bara raunhæfar, heldur niðurstaðan einnig bindandi.

En þjóðaratkvæðagreiðslur eru ekki markmið í sjálfu sér, heldur tæki til að valdefla þjóðina gegn valdhöfum. Það eru ekki lýðræðisumbætur að ráðamenn leggi fram spurningar að eigin vali og að eigin frumkvæði í þjóðaratkvæðagreiðslu vegna þess að það valdeflir fyrst og fremst ráðamenn sjálfa. Það er til dæmis nákvæmlega ekki neitt sem kallar á hugmynd forsætisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu um verðtrygginguna; nærri lagi væri að leggja tillöguna fram yfirhöfuð og svo gæti þjóðin kosið um hana ef hún sjálf kærði sig um það – en það á þá að vera að kröfu þjóðarinnar, ekki forsætisráðherra. (Svo er hitt að forsætisráðherra hefur forðast umræðu um verðtrygginguna á Alþingi eins og heitan eldinn og skiljanlega, en það er önnur saga.)

Það er ágætt að forsætisráðherra segist hlynntur því að þjóðin hafi meiri rétt til að kalla eftir þjóðaratkvæðagreiðslum, en það verður líka að segjast eins og er, að sá málflutningur minnir óneitanlega á málflutning hans í sambandi við Evrópusambands-viðræðurnar fyrir kosningar. Ég hef nefnilega aldrei heyrt stjórnmálamann segjast vera á móti þjóðaratkvæðagreiðslum, svo lengi sem þær annaðhvort eigi sér ekki stað eða skipti ekki máli.

Posted in Uncategorized

Óheppileg viðhorf opinberra starfsmanna

Nú spyrja sumir hvernig háttvirtur lögreglumaður, Biggi lögga​, dirfist að hafa skoðun á sakamáli sem fallinn er dómur um, en eins og frægt er orðið tjáði hann sig opinberlega um mál þar sem 5 ungir karlmenn voru bornir sökum um að hópnauðga stelpu. Mennirnir voru sýknaðir en Biggi segir samfélagið samt sem áður dæma þá fyrir verknaðinn jafnvel ef hann var ekki talinn nauðgun fyrir rétti.

Svo við spyrjum; hvernig dirfist Biggi?

Svarið er í rauninni einfalt. Biggi lögga er manneskja og borgari þessa lands. Þannig dirfist hann til þess að tjá skoðanir sínar opinberlega. Í sjálfu sér er svarið það einfalt.

En við þetta hafa margir að athuga og kannski eðlilega. Biggi lögga er jú opinber starfsmaður, meira að segja lögga. Þetta hefur verið harðlega gagnrýnt af ýmsum, þar á meðal Sveini Andra Sveinssyni lögfræðingi sem samkvæmt fréttum krefst þess að Biggi verði hreinlega rekinn fyrir orð sín.

Reynum fyrst að skilja kröfuna. Biggi lögga er opinber starfsmaður sem í þokkabót fer með vald í nafni hins opinbera, en sakborningarnir í því máli sem Biggi tjáði skoðun sína á verða að geta búist við faglegum vinnubrögðum af hálfu lögreglunnar, þ.á.m. Bigga löggu, sem er kannski erfitt ef þeir vita fyrirfram að Biggi hafi tiltekin viðhorf og skoðanir á þeim. Ímyndum okkur að Biggi viti hverjir sakborningarnir séu og stoppi þá einn góðan veðurdag við umferðareftirlit. Hvernig á þeim að líða? Við hvers kyns vinnubrögðum eiga þeir að búast af hálfu Bigga? Geta þeir treyst því að vinnubrögð hans séu fagleg?

Það má alveg bera virðingu fyrir þessu sjónarmiði þótt krafan um að Biggi verði hreinlega rekinn hljóti að þykja heldur grimm.

En spyrjum þá ennfremur að því hvernig sama dæmi liti út hinsegin; hvað ef Biggi hefði sleppt því að tjá sig? Hefði hann ekki samt sem áður sömu viðhorf og skoðanir? Myndu sýknaðir sakborningar ekki jafn líklega verða fyrir barðinu á ófaglegum vinnubrögðum vegna viðhorfa og skoðana Bigga?

Tjah, jú. Reyndar mætti færa rök fyrir því að það væri meira að segja líklegra, vegna þess að ef Biggi lögga tjáði ekki sín viðhorf væri mun ólíklegra að hann upplifði nokkurn tíma ólík viðhorf en sín eigin. Það er jú viðhorfið sjálft sem menn óttast væntanlega að hafi þessi neikvæðu áhrif á faglegu vinnubrögðin en ekki sú staðreynd að þau hafi verið tjáð, jafnvel ef opinberlega.

Fólk virðist stundum hafa mjög óholla mynd af hinum opinbera starfsmanni. Eins og ef opinberir starfsmenn hreinlega njóti ekki mannréttinda á borð við tjáningarfrelsi eða friðhelgi einkalífs. Sú hugmynd er líklega tengd öðrum alvarlegum misskilningi; að við eigum að geta búist við einhvers konar yfirnáttúrulegum eiginleikum sem útiloka sjálfsagða mannlega bresti, t.d. þann að hafa takmarkaða sýn af heiminum og sennilega alls kyns bölvanleg viðhorf. Lögreglumenn, kennarar og aðrir opinberir starfsmenn eru hinsvegar ekki yfir mannlega bresti hafnir og við gerum engum greiða með því að hunsa þá staðreynd. Þvert á móti verðum við að gera ráð fyrir því ef vel á að fara.

Fagleg vinnubrögð lögreglu og kennara verða nefnilega ekki tryggð með skoðanakúgun, heldur með faglegum ferlum sem búið er undir með aðhaldi og mótvægi af einhverri sort. Í tilfelli lögreglunnar getum við tryggt það með sjálfstæðu eftirliti með störfum og starfsháttum lögreglu, sem dæmi. En ef við ætlum að tryggja fagleg vinnubrögð lögreglumanna og kennara með því að meina þeim að hafa óheppileg viðhorf, þá skulum við bíða þar til vélmenni hafa tekið við löggæslu og kennslu, því að krafan um hinn heilaga opinbera starfsmann sem ekki hefur óheppileg viðhorf er einnig krafa um hinn opinbera starfsmann sem ekki er mennskur.

Posted in Uncategorized

Umræðan um meðferðarúrræði

Þá er annasöm vika að baki í vetrarfríi og pólitík og ekki nema rétt að ég komi með blogg uppfærslu eftir þá síðustu sem ýmist var “spot-on” og “talað eins og úr mínu hjarta” eða málaði “starfsmenn SÁÁ [sem] ófreskjur” eftir því hvort viðkomandi las pistilinn, hver las pistilinn og hverjum fólki fannst ég vera að lesa pistilinn.

Mig langar að þakka öllum þeim sem hafa sýnt mér, málefninu og umræðunni stuðning. Viðtökurnar voru ótrúlegar; fjölmiðlar birtu vel valdar setningar, fjölmargt fólk hafði samband og lýsti reynslu sinni, fagaðilar vísuðu á fræðsluefni, margir urðu sjóðbrjálaðir bæði með og á móti en umfram allt þá var nauðsynleg umræða tekin um málefni sem snertir fáa mikið.

Það sem kom mér líklega mest á óvart var hvað það höfðu margir samband við mig sem sjálfir höfðu reynt að koma fram með gagnrýni eða ný sjónarhorn á meðferðarmál en treystu sér ekki til að tala undir nafni af ótta við viðbrögð félaga sinna og ‘hagsmunagæsluaðila’.
Kurteisara, menntaðra og reyndara fólk en ég hefur gagnrýnt fyrirkomulag fíknmeðferðar á Íslandi og mætt þrálátri mótstöðu við að kynna hugmyndir sínar. Sjá t.d. hér “vilja kynskipta áfengismeðferð” og viðbrögð SÁÁ vegna fræðslustarfs Rótarinnar.

Stór hluti af tregðunni við að taka umræðuna opinberlega er ótti við að umræðan um neikvæðu þættina eyðileggði það jákvæða starf sem búið er að vinna í málaflokknum, en enn aðrir álitu gagnrýnina vera skaðlega árás sem þyrfti að þagga niður með því að höfða til flokksaga eða meirihlutaaga og biðla til Halldórs eða einstakra fulltrúa borgarmeirihlutans að hafa stjórn á mér. (Sem er auðvitað vitavonlaust verkefni eins og mamma veit.)
Í Pírötum talar hver fyrir sig út frá stefnu flokksins og frekar hefð fyrir ‘and-taumhaldi’ / sjálfsábyrgð og aaaafskaplega litlar líkur á að borgarmeirihlutinn falli yfir gagnrýni mín eða annarra Pírata á takmörkuð meðferðarúrræði og galla þeirra fáu lausna sem nú þegar eru í boði.

Ég tek mark á þeirri gagnrýni á pistilinn minn að ég hafði ekki í huga þegar ég ritaði hann, og vildi vekja aðra pólitíkusa sem bera ábyrgð á málinu og ná eyrum þeirra sem vilja úrbætur í meðferðarmálum, að mögulega væru einhverjir í hópi lesenda sem þyrftu á hjálp að halda sem þeir myndu nú ekki sækja vegna minna orða. Það myndi ég aldrei vilja gera en ég get ekki samþykkt að umræðan um meðferðarúrræði hræði frekar en fræði og því sé betra að þegja til öryggis. Sjá hér hvernig konur fara í meðferð.

Vantraustið hjá þeim verst stöddu er staðreynd og varð ekki vegna til vegna minna orða heldur þeirra eigin reynslu – skortur á trausti gerir það að verkum að veikt fólk sem þarf hjálp fær hana ekki og skortur á gagnrýninni umræðu verður til þess að lítið sem ekkert gerist í úrbótum. Á þessum möguleika tek ég mark og átta mig á ábyrgðinni en þeir sem vilja upplýsingar um meðferðarúrræði fyrir konur eru hvattir til að leita sér upplýsinga m.a. hjá Rótinni félagi um málefni kvenna með áfengis- og fíkniefnavanda eða hér kvennameðferð SÁÁ.

Væri ég atvinnupólitíkus í öðrum flokki hefði ég mögulega skrifað varfærin pistil með ítrekuðum fyrirvörum þar sem ég gætti þess að hlaða núverandi meðferðaraðila lofi fyrir allt sitt óeigingjarna starf og haft vit á að styggja ekki samheldinn hagsmunaaðila eða mögulega kjósendur með því að setja óvægið fram þær óþægilegu fréttir sem berast frá fagaðilum, fjölskyldum og sjúklingum um það hvernig fíknum líður.

Gamall vinur með áratugareynslu í SÁÁ og AA sem á þeim margt að þakka sagðist hafa upplifað gagnrýnina eins og á barnið sitt eða náinn fjölskyldumeðlim sem hefði klúðrað einhverju. Hann vissi alveg að viðkomandi ætti skilið að heyra það en viðbrögðin hefðu óvænt verið tilfinningaleg, líklega vegna þessara traustu banda sem myndast milli fólks í ferlinu og félagsstarfinu. Þetta samband var nokkuð sem mjög margir töluðu um sem höfðu fleiri en eina meðferð að baki og er partur af því sem ég sýni meiri skilning í dag, en tengslin eru að sama skapi hluti af vandamálinu og því hvernig er tekið á endurteknum skýrslum og vitnisburðum sem staðfesta vandamál með samgang unglinga og fullorðinna innan sömu meðferðarstofnunarinnar, en allir aðilar virðast sammála um að miklar úrbætur þurfi í meðferðarúrræðum fyrir unglinga.

Sumir hafa mótmælt gagnrýninni og vitnisburðum vegna þess að þeir sjálfir (og hlutfallslega margir) hafi fengið lausn á sínum vanda í gegnum hefðbundið meðferðarúrræði SÁÁ og ekki upplifað vandamál í kringum það. En ákveðnir hópar halda áfram að lenda utangarðs í kerfinu þó frásagnirnar séu dregnar í efa og menn takist á um hvort og hvernig eigi að taka á málinusjá td öryggi kvenna í meðferð.
Hverjum á að trúa? -þeim sem úrræðin virka ekki fyrir og fólkinu sem aðstoðar þann hóp, eða þeim sem þó hjálpa mörgum í nútíð og ná góðum árangri á eigin og alþjóðlega mælikvarða.*með fyrirvara um takmarkað úrval birtra rannsókna.

Ég var spurð af hverju ég hefði ekki farið fyrirfram í heimsókn á Vog til að kynna mér ástandið og þakka fyrir að ég gerði það ekki heldur talaði frá hjartanu, því annars hefði ég líklega komið til baka pollróleg yfir að við værum nú bara í ótrúlega góðum málum – svona á alþjóðavísu og pottþétt samkvæmt höfðatölureglunni.

Á miðvikudaginn þegar bloggið birtist fékk Halldór borgarfulltrúi okkar Pírata boð um heimsókn upp á Vog til að fá kynningu á starfseminni og á fimmtudaginn var mér boðið með, sem ég að sjálfsögðu þáði enda bæði ljúft og skylt að kynna mér málið frá öllum hliðum og gefa þeim tækifæri að leiðrétta ef ég hef fengið rangar upplýsingar eða farið með rangt mál (dæmin um 13 ára börn á Vogi eru sem betur fer fá).

Heimsóknin var áhugaverð og vel tekið á móti okkur af Arnþóri, Valgerði, Þóru og fleira góðu fólki sem sýndi okkur húsnæðið og átti við okkur gott samtal þar sem nær allir fókusuðu á að uppfræða okkur og eiga heiðarlegt samtal frekar en að reyna að reka ofan í mig ‘rangfærslurnar’ sem voru fyrst og fremst það að ástandið sé orðið mun betra núna en það var, kvennameðferð sé i boði og ástandið ekki svona slæmt þrátt fyrir biðlista og skort á peningum. SÁÁ býður upp á ákveðna kvennameðferð frá 1995, en hún fer fram í blönduðu umhverfi og þyrfti að mínu mati að vera enn sérhæfðari því við SÁÁ leggjum líklega ekki sama skilning í hvað sérsniðin meðferðarúrræði fyrir konur þýði.

Skoðandi tölfræðina er nánast að maður komist að þeirri niðurstöðu að ekkert vandamál sé til staðar; 50% sjúklinga fara í eina meðferð og koma ekki aftur á meðan einungis 3% hafa farið í 10 meðferðir eða fleiri. Er það ekki bara gott mál? Svona miðað við hvað ríkið leggur í málaflokkinn og veitir t.d. innan við 10% af tekjum áfengisgjaldsins í meðferðarúrræði en eyðir svo enn hærri upphæðum í aðrar afleiðingar áfengis- og vímuefnaneyslu sbr. áætlanir um tugi milljarða í samfélagslegan kostnað.
Velgengni skal lofa og SÁÁ má vel fagna þeim árangri sem hefur náðst, en ég veit ekki hvort það er vanþakklæti af mér að búast við enn betri frammistöðu miðað við að Ísland trónir á topp 10 nær allra velmegunarmælikvarða.

Vogur er stærsta afvötnunarsjúkrahús landsins og þar dvelja menn að meðaltali í 10 daga í afeitrun áður en þeir fara í eftirmeðferð (á Staðarfell eða Vík) eða í meðferð á göngudeild. Nær allir fara í gegnum afvötnun sem hluta af meðferðinni (þó einhverstaðar sýni tölur að um fjórðungur er allsgáður við komu) en á staðnum eru einmennings og tveggja manna herbergi og sérstakar álmur fyrir karlmenn, konur og unglinga.

Allir deila mötuneyti, smók og almannarými saman milli þess sem fólk sækir tíma í viðeigandi meðferðarprógrammi en það er partur af sýn meðferðaraðilans til fíknarinnar – að allir séu jafnir frammi fyrir vandamálinu fíkn og í grunninn að takast á við vandamál með sama eðli sem sé hægt að nálgast á sama hátt.

Þessi nálgun að sjúkdómurinn fari ekki í manngreinarálit vegur þungt í samheldni og samhjálp þeirra sem eru saman í meðferðarhópum á Vogi. Milli dagskrárliða í meðferðinni og á matmálstímum þá umgengst fólk (eðlilega) hvert annað óháð því hvort það deilir meðferðarlínu, en ég hef heyrt mikið talað um þessa nánd sem tvíeggja sverð með stóra kosti og galla sem dreifist mismunandi á þátttakendur. Í samskiptum þeirra sem séu samankomnir til að hefja vímulaust líf sé fólk misvel í stakk búið fyrir þessa nánd og því miður einhverjir sem misnota traustið. Til marks um þetta eru endurteknir vitnisburðir kvenna og karla sem hafa byrjað sambönd við þessar aðstæður þegar viðkomandi vissi vel að honum sjálfum væri fyrir bestu að einbeita sér að eigin bata og vilja meina að þeim hefði verið fyrir bestu að geta valið meðferð eingöngu með fólki af sama kyni.
Grein Harkaðu af þér – fyrri hluti

Menn líta þetta vandamál mjög mismunandi augum því svarið við þessum ábendingum var að það væri jú vissulega erfitt að ætla að hafa áhrif á það hvort fólk sé að kynnast í blönduðum rýmum og enn síður hvað gerist síðar eftir að báðir eru komnir út af stofnuninni. Fjölmargir hafa gagnrýnt að þessi blöndun í “kvennameðferð” þjóni alls ekki öllum og gangi gegn þeirri stefnu að skapa skjól fyrir þá sem eru að vinna sig út úr ofbeldi og áföllum.

Sumar konur og sumir karlmenn eiga einfaldlega ekki heima í blönduðu umhverfi í þessu viðkvæma ferli en lausnin hefur vikið fyrir hagkvæmnissjónarmiðum – það er ekki til peningur í aðskilda meðferð – en málið er ekki síður spurning um áherslur og sýn á sjúkdóminn sem arfgengan líffræðilegan sjúkdóm eða afleiðingu af áföllum, ofbeldi, misnotkun eða annarra þátta.

Munurinn á sókn kynjanna í meðferðarúrræði er óskýrður en 4,4% kvenna og rúm 10% karlmanna hafa leitað í fíknmeðferð. Mögulega má finna skýringar í því að konur neyta meira af geðlyfjum og fá meira útskrifað hjá læknum, en miðað við þær upplýsingar sem berast frá fagaðilum er vandamálið líka dulið og veikar ungar konur veigra sér frekar við að leita sér aðstoðar hvort sem er um að ræða skaðaminnkandi úrræði eða meðferðir við fíkn.

Varðandi þá fullyrðingu mína og annarra að ungar stúlkur og konur kynnist ofbeldismönnum í meðferð þá var það staðfest fyrstu hendi í viðtalinu í Íslandi í dag á fimmtudaginn en ég fékk líka skilaboð á netinu frá konum með sömu sögu. Einn viðmælandinn sagðist hafa kynnst tveimur mönnum í meðferð á Vogi sem síðar áttu eftir að beita hana ofbeldi en viðkomandi talaði um að viðkomandi hefði misnotað það traust og nánd sem hafði myndast í meðferðinni.

Við spurðum í heimsókninni m.a. að því hvernig væri tekið á því ef fólk kvartaði yfir áreiti frá öðrum sjúlingum og var sagt að slíkt væri gerðist sjaldan en þá nyti sá sem kvartaði vafans. Ég spurði hvernig væri tekið á ef það kæmu upp slagsmál eða nauðganir og var tjáð að slíkt mál hefði aldrei(!) komið upp frá því Vogur tók til starfa sem verður að teljast einstakt afrek á heimsvísu.

Í eftirmeðferð fyrir konur deila konur húsnæði að Vík með rosknum karlmönnum, en aðstaða á Staðarfelli hentar ekki fyrir þá sem eru komnir af léttasta skeiði en á næstu misserum er fyrirhugað að byggja sérstakt húsnæði sem á að hýsa meðferðarheimili fyrir konur eingöngu en meðferðin mun byggja á núverandi kvennameðferð SÁÁ og ekki ráðgert að setja upp meðferð með kynjaðan vinkil sem tekur sérstaklega á úrvinnslu áfalla líkt og sérfræðingar erlendis hafa mælt með.

Ég skil vel hættuna á hræðslu við blandaða fyrirkomulagið þar sem kynin finna sig misvel, en flestir sjúklingar eru bara “venjulegt fólk” sem og brýn þörf sé á peningum í byggingu sérstaks meðferðarhúsnæðis sem gerir kynskipta (og aldursskipta) meðferð mögulega og fleiri fagaðilum sem komi að meðferðarmálum sem bjóði upp á heildstæða meðferð fyrir fólk sem þarfnast sérstakrar úrvinnslu á áföllum samhliða því sem er tekið á fíkninni og öðrum þáttum sem spila sálrænt og félagslega inní þegar vímuefnaneysla fer úr böndunum.

Kjarninn í gagnrýni minni (og margra annarra) er þessi:
– meðferðarúrræði á Íslandi eru of fá og einsleit. Hið opinbera þarf að leiða stefnumótun í málaflokknum í samstarfi við fagaðila.
– unglingar með vímuefnavanda þurfa sérúrræði þar sem er líka tekið á félagslegum vandamálum og fjölskylduaðstæðum. Unglingar í afvötnun ættu ekki að umgangast fullorðna í sömu stöðu.
– Yfirvöld vinni með meðferðaraðilum í að skoða ábendingar um úrbætur, sér í lagi með tilliti til sérstakra og aðskilinna meðferðarúrræða fyrir unglinga, konur, þolendur ofbeldis og kynferðisbrota.
– Yfirvöld vinni að leiðum með meðferðar- og heilbrigðisaðilum til að veita þeim sem þurfa endurteknar meðferðir úrræði sem byggja á skaðaminnkandi nálgunum og velferðarsjónarmiðum.
– Ríkinu ber skylda til að setja pening í málaflokkinn og auka markvisst úrval meðferðarleiða t.d. mætti leita til fleiri innlendra og erlendra sérfræðinga í málaflokknum.
– Einkaaðilinn SÁÁ er núna lykilaðili í allri fíknmeðferð landsins og hefur yfir að ráða einstæðu gagnasafni sem, að öllum persónuverndarsjónarmiðum uppfylltum, gæti gefið fræðimönnum (meta) gögn til dýrmætra rannsókna. Mér þykir eðlilegt að þjónustusamningur ríkisins tryggi að háskólasamfélagið, bæði félagslegir, sálfræðilegir og læknisfræðilegir sérfræðingar starfi með meðferðaraðilum að framþróun og gæðaeftirliti í meðferðarmálum.

Við Píratar höfum boðið fulltrúum SÁÁ að kynna og ræða starfsemi sína á fundi um meðferðarmál nú í nóvember sem þau hafa þegið – en meira um það þegar fundartími hefur verið negldur.

Blauta meðferðartuskan

Ég er fulltrúi Pírata í Mannréttindaráði Reykjavíkurborgar, að vísu áheyrnarfulltrúi þar sem við fengum ekki nema 5,9% atkvæða, en þar sem við erum fullir þátttakendur í meirihlutanum hafa áheyrnarfulltrúar Pírata (og VG) jafnan rétt til að móta meirihlutaákvarðanir og þannig tryggja áheyrnarfulltrúarnir okkar að Pírataáherslurnar skili sér inn í ráð borgarinnar.

RáðhúspontanVið sem skipuðum 5 efstu sætin á lista Pírata skiptum setu í ráðum á milli okkar; borgarfulltrúinn Halldór er jafnframt formaður Stjórnkerfis- og lýðræðisráðs, tómstundafræðingurinn Þórgnýr er formaður Íþrótta- og tómstundaráðs, og svo við áheyrnarfulltrúarnir, ég í Mannréttindaráði, Arnaldur í Skóla- og frístundaráði, Kristín Elfa í Velferðarráði og Sigurborg í skipulaginu, fyrir utan fulla (en allsgáða) fulltrúa okkar í hverfisráðum Miðbæjar og Breiðholts.

Fundir ráðanna eru mjög mismunandi eftir verksviði en öll eigum við það sameiginlegt að fá reglulega kynningar inn á fundi þar sem við, fulltrúar flokkanna, fáum nánari upplýsingar um þau mál sem okkur og ráðið varðar.

Síðustu tvo fundi Mannréttindaráðs höfum við fengið aðila í heimsókn sem hafa fært óvanalega sláandi fréttir og í gær bókstaflega leið mér eins og við hefðum fengið blauta upplýsingatusku í andlitið.

Fyrri heimsóknin var frá fulltrúum “Frú Ragnheiðar” sem fengu mannréttindaverðlaunin Reykjavíkur í ár en við Píratar tilnefndum verkefnið (nafnlaust) sem svo var valið og viljum styðja það með ráði og dáð, enda skaðaminnkunarnálgunin grunnatriði í okkar nálgun til félagslegra vandamála.
Frú Ragnheiður er unnin af sjálfboðaliðum undir merkjum Rauða krossis en á heimasíðu þeirra segir “Frú Ragnheiður er verkefni sem byggir á skaðaminnkun og hefur þann tilgang að ná til jaðarhópa samfélagsins, t.d. útigangsfólks, heimilislausra og fíkla, og bjóða þeim skaðaminnkandi þjónustu og almenna heilsuvernd, án fordóma eða kvaða, í þeirra nærumhverfi.”

Í kynningu þeirra kom meðal annars fram hversu erfitt þjónustuþegarnir eiga með að treysta kerfinu og meðferðaraðilum almennt. Gagnrýni um skort á úrræðum er að finna víða og hún beinist að stórum hluta að SÁÁ (og AA) sem hefur setið undir ytri og innri gagnrýni meðal annars frá eigin kvenfélagi sem sagði sig úr samtökunum ekki síst vegna andstöðu SÁÁ við sérstök meðferðarúrræði fyrir konur. Á Vogi gerist það ítrekað að konur sem eru þolendur heimilisofbeldis eða kynferðisofbeldis lendi í meðferð með mönnum sem hafa beitt þær ofbeldi og þurfa jafnvel að verja sig þar fyrir áreiti og ágangi manna þegar þær þurfa öryggi og skjól. Á Vogi byrja líka of mörg ofbeldissambönd þegar orka sjúklinganna ætti að fara í eigin bata.

Sérstaklega var nefnt að ungar stúlkur sem eru heimilislausar og í fíkn leita sér síður aðstoðar og leggja ekki í að leita til meðferðaraðila, meðal annars vegna þess að meðferðarúrræðin gera jafnvel illt verra, ferlið niðurlægjandi og blandaðir hópar koma þeim í kynni við enn verri félagskap og skaðleg ástarsambönd.

Á fundi mannréttindaráðs í dag komu fulltrúar frá Rótinni, félagi kvenna með áfengis og vímuefnavanda og fluttu á ný sláandi fréttir um nákvæmlega sama vandamál og kynntu fyrir okkur nýútgefinn bækling fyrir þolendur ofbeldis “ef fjölmiðlar hafa samband“.

Í kjölfarið lagðist ég í rannsóknarvinnu til að leita að gögnum um margt af því sem þar kom fram en ástandið er þannig að ákveðnir menn virðast sitja um unglinga og berskjaldað fólk á þessum viðkvæma tíma, þegar þær eru að leita sér hjálpar, en í fyrra dó ung kona eftir að hafa verið táldregin af eldri manni sem vissi mætavel um aðstæður hennar en hélt engu að síður að henni áfengi í ’tilhugalífinu’.
Nokkrum mánuðum fyrr hafði birtist fréttin “Siðblindir menn sem sitja um berskjaldaðar konur” en við erum ekki bara að tala um konur sem er verið að táldraga heldur BÖRN. (já, blessuð BÖRNIN!)
13 ára stúlkubörn eru sett í áfengis og vímuefnameðferð á “jafningjagrundvelli” með fullorðnum sem þýðir að þarna sitja börn í veiku ástandi og deila sorgum sínum með dæmdum ofbeldismönnum (sumir fá að ljúka afplánun í meðferð), og þær eiga jafnvel að deila af sér og ræða erfið mál við slíka “sálusorgara”. Olnbogabörn, samtök aðstandenda ungmenna með áhættuhegðun hafa margsinnis bent á þetta ástand sem og skort á meðferðarúrræðum.
Þess má geta að Rótin var stofnuð eftir að SÁÁ “slátraði” sínu eigin kvenfélagi, sú saga er listuð annarstaðar á internetinu en þessar fréttir hafa borist lengi m.a. hér frá 2014 “Ofbeldismenn hafa aðgang að veikum konum í meðferð” og hér í skýrslu frá Dómsmálaráðuneytinu 2001 þar sem segir að vændissalar/dólgar útvegi sér vændiskonur í meðferð á Vogi. (skýrslan í heild, sjá bls. 42)

Nú hef ég talað við vini mína sem hafa farið í gegnum meðferðir og þeir segja allir sömu söguna. Hjá SÁÁ virðist lítill skilningur fyrir því að þetta ‘grooming’ sé vandamál og því að ungar stúlkur þurfi GRIÐARSTAÐ í fíknmeðferðinni í stað þess að vera bornar fram sem meðlæti í hópmeðferð fólks með allrahanda bakgrunn, vandamál og þarfir.
Sjá hér lokaverkefni um meðferðarúrræði og upplifun ungs fólks af þeim. þar sem krakkarnir segja meðal annars “Ég kom inn sem sprautufíkill og var í meðferð með tölvufíkli, það meikar ekki sens, hann á ekki að þurfa að kynnast því sem ég var í” og annar segir “það var geðveikt að heyra sögurnar af harðari efnum, ég kom út með það markmið að prófa öll efnin sem hafði verið að tala um.”

Meðferðarúrræðin miðast nær öll við miðaldra fólk/karlmenn og hvorki Innanríkisráðuneytið né SÁÁ hefur tekið ofbeldis- og áfallaúrvinnslu inn í meðferðarúrræðin sem er afleitt. Rannsóknir sýna aftur og aftur að það eru gríðarlega sterk tengsl á milli fíknar og þess að vera þolandi (og gerandi) ofbeldis.
Fíknin verður ekki tekin úr sambandi við manneskjuna sjálfa og aðstæður hennar, en samt nota menn enn sama gamla 12 spora kerfið og ætlast til þess að fólk leggi sálarheill sína í hendur æðri máttarvalda og það sé lausnin fyrir alla; krabbameinssjúklinga í niðurtröppun af verkjalyfjum, heimilislausar stelpur í dópsamböndum, unglingsstráka í kanabisþunglyndi, útigangsfólk og menn að ljúka afplánun.

Innanríkisráðuneytið hefur ekki viljað taka tillit til áfalla og ofbeldis í þeim meðferðarúrræðum sem ríkið býður uppá þrátt fyrir að 80% kvenna sem fara í meðferð hafi verið beittar ofbeldi. Það á semsagt að taka á fíkninni án þess að taka á sálarheill manneskjunnar sjálfrar – svona fyrst það er ekki hægt að láta bara einkasamtök og sértrúarsöfnuði um að sinna þessari samfélagsþjónustu eftir eigin aðferðum.
Umboðsmaður barna hefur ítrekað og árangurslaust sent Innanríkisráðuneytinu erindi og kvartað yfir skorti á úrræðum fyrir börn með andleg vandamál, ástand sem hann kallar mannréttindabrot gegn börnum. (sjá svar ráðuneytisins á síðunni – hah!)

Í ár var skorin niður aðstoð við gerendur kynferðisofbeldis á Litla-Hrauni og utan fangelsa fá kynferðisbrotamenn og barnaníðingar ekki lengur sérstaka meðferð. Þess má geta að íslenskir fangar eru “Evrópumeistarar í endurkomum í fangelsin með yfir 50% endurkomutíðni á meðan önnur Norðurlönd eru með um 16% endurkomutíðni”. Núverandi fyrirkomulag þessara mála er farið að smita út frá sér og búa til vítahring sem kostar mannslíf. Sjá hér samantekt á “þjónustu” fyrir áfengis og fíkniefnaneytendur, skýrsla frá 2005.

Það vantar sárlega betur menntað fólk og eru miklar vonir bundnar við nýtt diplomanám við HÍ sem byrjaði nú í haust, en flestir núverandi meðferðarfulltrúar hafa að baki einungis 300 kennslustundir í ‘meðferðarfræðum’ og er oft á tíðum fólk sem hefur sjálft náð að sigrast á fíkninni en hefur litla sem enga skólagöngu að baki eða faglega þekkingu á sálgæslu og ráðgjöf. Eins og gefur að skilja þurfa unglingar sérstaka nálgun og sérmenntað fólk, þó velviljaðir ‘sponsorar’ hjálpi mörgum og séu allir af vilja gerðir þá geta þeir aldrei komið í staðinn fyrir hjálp sem er sniðin að þörfum mismunandi hópa í stað nálgunarinnar “allir á sömu snúruna”.

Eftir að hafa kynnt mér ummæli framkvæmdastjóra SÁÁ um baráttu kvenna innan samtakanna til að fá sérstök meðferðarúrræði fyrir konur er ég farin að efast um heilindi samtakanna til að taka á vandamálinu. Afneitunin minnir meira á hagsmunagæslu en vanþekkingu.

Ástandið í þessum málaflokki er óboðlegt með öllu, en viðbjóðslegt* sinnuleysi ráðuneytis og SÁÁ gagnvart þessu manngerða vandamáli er farið að líkjast kerfisbundinni misnotkun. Ummæli formanns SÁÁ um úrbætur á aðstöðu kvenna á Vogi hafa sýnt furðulega harkaleg viðbrögð við réttmætum ábendingum og óskiljanlega mótstöðu við að taka á vandamálinu.

Sem Íslendingur hallast ég yfirleitt fyrst að því að ástæðan fyrir því að ekkert gerist sé vanhæfi en viðbrögð SÁÁ við umkvörtunum er farið að minna á viðbrögð SÞ við því að friðargæslan stundaði mansal (sem hún gerði) eða viðbrögð Kaþólsku kirkjunnar við orðrómi um óeðlileg sambönd presta og kórdrengja (sem var til staðar). Það er eitthvað stórkostlegt að þegar vandamál af þessari stærðargráðu fær ekki bara að líðast óáreitt heldur er varið með kjafti og klóm.

Mér líður eins og ég hafi verið slegin með blautri tusku, orðin drullufúl fyrir hönd krakkanna og farin að teikna upp aðgerðir til að nota pólitíkina til að gera eitthvað í málinu meira en veita þeim verðlaun og styrki -sem þó er gott fyrsta skref.

– svo við getum stutt ykkur sem vinnið að mannréttindamálum langar mig að hvetja ykkur að fylgjast með og sækja um styrki frá mannréttindaráði þegar þeir eru auglýstir, en þeir eru veittir tvisvar á ári og er tekið á móti umsóknum í Mars og September.

Markmiðið með styrkjum mannréttindaráðs er að styðja við hvers kyns sjálfsprottið starf, starfsemi frjálsra félagasamtaka og framtak einstaklinga á sviði mannréttinda sem stuðlar að farsælli þróun borgarsamfélagsins, jafnræði borgarbúa og fjölbreytilegu mannlífi. Að sama skapi að styðja við hvers konar starf sem vekur athygli á eða stendur vörð um grundvallarréttindi borgarbúa.
Reglur um styrki mannréttindaráðs

*já, mér finnst þetta viðbjóðslegt sinnuleysi
** ég biðst velvirðingar á því að setja AA og SÁÁ frjálslega undir sama hatt, annað er 12 spora kerfið og hitt afeitrunarmeðferð/meðferðarstofnun en náin tengsl eru á milli þessara aðila og því erfitt fyrir utanaðkomandi að átta sig á mörkunum þar sem AA fundir eru m.a. haldnir á Vogi.
Hér er viðtal við  í Stephanie S. Covington meðferðarsérfræðing sem segir faglega nákvæmlega það sama og ég segi dónalega hér að ofan.

Stefna Pírata í vímuefnamálum:
– Velferðar og forvarnarmál
– Mannúðleg fíkniefnastefna
– Fíkni- og vímuefnastefna í innra kosningakerfi flokksmanna (allir flokksmenn koma að stefnumótun og kjósa um stefnuna)

Gripið til skilgreininga: Ríkiskirkjan

Biskup Íslands sagði nýlega um aðskilnað ríkis og kirkju: “Ég tel og margir innan kirkjunnar að þessi aðskilnaður hafi þegar farið fram með því samkomulagi og í lögum sem fylgdu í kjölfarið sem gerð voru árið 1997. Hvað þýðir aðskilnaður, ég vil fyrst skilgreina það.”

Ég finn lykt af vitleysu þegar fólk fer að flækja jafnvel einföldustu hugtök og orðasambönd með spurningum um skilgreiningar á orðum og hugtökum sem öllum ættu að vera ljós. Aðskilnaður ríkis og kirkju þýðir, mjög augljóslega, að stofnunin sem nú heitir Þjóðkirkjan sé ekki lengur sérstaklega tilgreind í stjórnarskrá og landslögum, heldur sé í sömu stöðu, njóti sömu réttinda og beri sömu skyldur og öll önnur trú- og lífsskoðunarfélög. Það þýðir ennfremur, aftur mjög augljóslega, afnám 62. gr. stjórnarskrárinnar eða í það minnsta breytingar á henni í þá átt að ekkert trúfélag njóti lagalegrar sérstöðu eða forréttinda umfram önnur.

Þetta ætti að vera öllum mjög augljóst. Ákall eftir einhverjum skilgreiningum um jafn einföld atriði er ákall um að þvæla málið og flækja langt umfram nokkra nauðsyn.

Svo er hitt að biskupinn getur verið mótfallinn aðskilnaði ríkis og kirkju, sem hann hefur fullan rétt til, en þá er alger óþarfi að kalla eftir einhverjum nýjum skilgreiningum til að tjá þá annars afleitu afstöðu.

Hvað varðar jarðasamkomulagið, þá er það flókið og ömurlegt mál, en vondir (og vonandi ólöglegir) samningar koma ekki í veg fyrir það að sérstaða kirkjunnar í íslenskri stjórnarskrá og íslenskum lögum verði afnumin. Ríkið getur gert samninga við trúfélög án þess að þau njóti sérstakrar verndar og stuðnings í stjórnarskrá, en ef jarðasamkomulagið grundvallast beinlínis á þeim forréttindum, þá er það bara enn ein röksemdin fyrir afnámi þeirra.

(Um frétt: http://ruv.is/frett/riki-og-kirkja-thegar-adskilin)

Opið bréf til Egils Helgasonar

Sæll, Egill. Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata hér. Ég ætlaði bara að svara pistli þínum stuttlega en síðan varð svarið rosalega langt. Ég sendi þér það því hér með en birti það einnig opinberlega á bloggsíðu minni.

Svar mitt er við pistli þínum, “Vandræðaleg afstaða Pírata gagnvart þjófnaði”, sem finnst hér: http://eyjan.pressan.is/silfuregils/2015/09/17/vandraedaleg-afstada-pirata-gagnvart-thjofnadi/

“Það er aumt að vilja borga til dæmis fyrir kleinuhringi og pitsur en ekki fyrir list eða hugbúnað. Og að ala ungt fólk upp í slíku viðhorfi er bara ferlega sorglegt.”

Ókei. Ekkert af þessu stangast á við málflutning Pírata um vandamálin sem fylgja því að framfylgja höfundarétti með lokun vefsvæða. Það er sama hversu sorglegt það þykir, tæknin býður bara samt ekki upp á stjórn yfir höfundaréttarvörðu efni nema með því að gera einföldustu tækniþekkingu tortryggilega og ganga að upplýsingafrelsinu dauðu. Ef við viljum það ekki, sem ég geri ráð fyrir því að ekkert okkar vilji, þá verða lokanir sem leið til að framfylgja höfundarétti óraunhæfar. Sú staðreynd breytist ekki af einhverjum undraverðum hætti fyrir þær sakir einar að vera sorgleg.

“Nú er verið grípa til ráðstafana til að hefta stórfelldan hugverkastuld á netinu.”

Nei. Þetta mun ekki hefta stórfelldan hugverkastuld á netinu svo lengi sem lágmarks þekking á internetinu verður áfram aðgengileg almenningi, svosem á því að að stilla DNS þjón.

“Slíku verður ekki útrýmt, en það er hægt að hrella þjófana og reka úr einni holu í aðra.”

Það er mögulegt með því að sníða framhjá þeim réttarfarslegu ferlum sem frjálslynd lýðræðisríki taka sem sjálfsögðum skilyrðum fyrir því að gera rit upptæk og loka vefsvæðum, en það er ekki hægt án þess að sníða hjá þeim, eins og dæmin sanna. Vissulega er hægt að eyða ógrynni af peningum og tíma í að eltast við menn úr einni holu í aðra, en þeir hlæja samt bara að því og finnst það eflaust bara svolítið gaman.

“Píratinn Helgi Hrafn Gunnarsson slær úr og í, í aðra röndina talar hann um að ekki sé hægt að loka fyrir þjófasíður eins og Deildu eða Pirate Bay (Píratahreyfingin upphófst í kringum hana), en í hina að það megi ekki. Hvort er það?”

Eins og ég hef sagt við hvert einasta tilefni og ætti að vera orðið skýrt, að þessar aðferðir duga ekki fyrr en þær ganga of langt. Það er ekkert mál að hindra höfundaréttarbrot í Norður-Kóreu, en það þarf þá að hafa internetið í tangarhaldi eins og í Norður-Kóreu. Þetta er ekki svo flókið og ég furða mig á því að þetta sé ennþá óljóst. Aðferðirnar sem núna eru notaðar til að loka á Pirate Bay og Deildu.net virka ekki vegna þess að þær ganga ekki svo langt að hindra menn í að komast framhjá þeim með einföldum hætti. Þess vegna þarf að ganga lengra, og lengra, og lengra og lengra. Það er hættan sem við erum að vara við. Hinn möguleikinn er að þetta mistakist fullkomlega, sem þú og þín skoðanasystkini í málaflokknum ætla sér greinilega alls ekki að sætta sig við.

“Er hægt að kjósa flokk sem réttlætir afbrot af þessu tagi?”

Ég veit það ekki. Ég man ekki til þess að hafa réttlætt þessi brot þótt sjálfsagt hafi einhver af okkar 2000 meðlimum einhvern tíma gert það. Við erum bara ekki til í að fórna fallegustu og mikilvægustu eiginleikum internetsins til að stöðva þau. Annars fer að verða mjög þreytandi að sitja stöðugt undir þessum rangfærslum frá þér og öðrum, sama hversu oft þær eru leiðréttar. Það að maður sé ekki reiðubúinn til að gera hvað sem er til að stöðva eina tegund af lögbroti, þýðir ekki að maður styðji lögbrotið. Ég myndi ekki saka þig um að styðja heimilisofbeldi ef þú mótmæltir því að setja upp lögreglumyndavélar inn á öll heimili, né um að styðja nauðganir ef þú vildir ekki eftirlitsmyndavélar á klósettum á hverjum einasta skemmtistað. Það væri óheiðarlegt, ómálefnalegt og ósanngjarnt af mér að saka þig um slíkt.

“Réttlætingarnar eru alltaf jafn vandræðalegar. Yfirleitt er það eitthvað fjas um að menn skilji ekki hvernig internetið virkar eða að höfundarréttur sé úreltur.”

Við höfum bent á þá staðreynd að það þarf ekki meiri þekkingu á internetinu en á DNS þjónum til þess að komast framhjá þessum lokunum. Nú vil ég ítreka að þetta er staðreynd, ekki álit mitt eða markmið eða málstaður, heldur staðreynd. Hún hættir ekki að vera staðreynd við það að við séum rosalega reið og sár og köllum þetta vandræðalegt fjas. Lágmarks þekking á innviðum internetsins, sem 12 ára barn er meira en nógu gamalt til að skilja, nægir til að komast framhjá þessum takmörkunum og það er einfaldlega staðreynd. Eins og ég spáði fyrir seinast, þá gerðu menn þessa beisik tækniþekkingu tortryggilega um leið, og ég spái því að það gerist aftur núna, þegar ég bendi fólki á að fólk hafi aðgang að þúsundum ef ekki milljónum opinna DNS þjóna víðsvegar um heim, meðal annars hjá Google (með hina sérstaklega heppilegu IP tölu 8.8.8.8). Ef það fer pínulítið í taugarnar á þér að ég sé með þessu að útskýra hvernig eigi að komast framhjá þessum lokunum í þessu bréfi, þá undirstrikarðu nákvæman punkt minn. DNS er ekkert vúdú og það er ekkert leyndarmál að Google reki opna DNS þjóna. Það býr sömuleiðis til ömurlegan hvata, að ætla að byggja framfylgni laga á því að fólk viti nákvæmlega ekki neitt um hvernig netið virki. Það má líkja því við að ætla að hindra fjársvindl með því að gera grunnskólastærðfræði tortryggilega. DNS er ekki flókið fyrirbæri, þetta er raunverulega fyrsti hluturinn sem maður getur lært um innviði internetsins. DNS er í alvörunni álíka mikið grundvallaratriði gagnvart internetinu eins og samlagning og frádráttur eru í bókhaldi. Maður myndi ekki setja upp bókhaldsreglur sem stóluðu á að sem fæstir kynnu að leggja saman og draga frá.

“En þjófnaður er þjófnaður hvort sem eiga í hlut áþreifanlegir hlutir eða óáþreifanlegir.”

Nei, enda væru ekki sérlög um höfundarétt ef svo væri. Þú getur sagt að þetta sé hið sama, en einungis með því að hunsa nákvæmlega allt sem viðkemur efninu.

Áþreifanlegir hlutir og óáþreifanlegir eru í eðli sínu frábrugðnir enda gilda allt, allt, allt öðruvísi lög um þá. Ef óáþreifanlegir hlutir gengdu sömu lögmálum og áþreifanlegir undir höfundarétti, þá gæti ég keypt lag, skrúfað það í sundur, skellt því saman eins og mér sýndist og gefið hverjum sem mér sýndist það. Þetta má ég gera við skrifborðið mitt og tölvuna, en ekki bíómyndina sem ég kaupi úti í búð. Það er rosalega þægileg tilhugsun fyrir suma höfunda að líta á þessi tvö fyrirbæri sem sama hlutinn vegna þess að það einfaldar hlutina fyrir þeim, en staðreyndin er samt sem áður sú að áþreifanlegir og óáþreifanlegir hlutir eru mjög ólíkir og lúta öðrum ekki bara misjöfnum eðlisfræðilögmálum heldur lúta mjög ólíkri löggjöf. Siðferðislegu spurningarnar í kringum óáþreifanlegum hluti eru miklu flóknari en þær sem varða áþreifanlega, enda mjög ólík fyrirbæri eins og fyrr greinir og enginn virðist eiga bágt með að skilja nema fólk sem telur sig hlunnfarið vegna höfundaréttarbrota.

En veistu hvað? Gott og vel, köllum þetta bara þjófnað, ef þér líður eitthvað betur þannig. Hvað svo? Byrja þá þessar lokanir skyndilega að virka rosa vel? Þarf þá skyndilega að kunna meira en að stilla DNS þjón til að gera þessar lokanir að engu? Nei. Ef þig vantar samúð, þá skal hef ég alveg veita þá samúð, enda alinn upp í show biz, þar sem pabbi minn er hljóðmaður, mamma mín kvikmyndagerðarmaður og svo er ég sjálfur forritari (og áhugatónsmiður reyndar, ef út í það er farið). En hvað svo? Má þá ganga að upplýsingafrelsinu dauðu til að hindra þennan þjófnað? – Því ekkert minna mun duga. Þar til við göngum svo langt, mun næstum því enga tækniþekkingu þurfa til að sníða framhjá þessum lokunum eins og dæmin sanna og ég bendi þér enn og aftur á, að sé tilfellið einnig nú.

“Enginn myndi láta sér detta í hug annað en að stöðva starfsemi verslunar sem seldi eða dreifði þýfi. Í grundvallaratriðum er þetta ekki flóknara en það.”

Ef þetta væri svo einfalt, þá væru þú og aðrir höfundaréttarhafar löngu búnir að vinna þennan slag. Og veistu, jú, fólk myndi bara fjandakornið víst frekar sætta sig við starfsemi verslunar sem seldi og dreifði þýfi heldur en að afnema friðhelgi einkalífs og tjáningarfrelsið. Í því felst engin réttlæting á því slíkri starfsemi, heldur einföld ábending um það að mannréttindi setja yfirvöldum skorður fyrir því hversu langt megi ganga til að framfylgja lögum. Það er grundvallaratriði réttarríkisins að svo sé. Framfylgni laga er ekki réttlæting á hvaða aðferðum sem er.

“Fyrirlitningin á vinnu listafólks og þeirra sem setja saman hugverk er með ólíkindum.”

Þetta er annað sem er orðið mjög þreytandi að sitja sífellt undir. Við bendum á vandamál og neitum að gefa upp á bátinn það fallegasta við internetið, sem er upplýsingafrelsið – það er ekki okkur að kenna að upplýsingafrelsið og hefðbundin útfærsla á höfundarétti séu ósamhæf. Við höfum hvorki þér né nokkrum öðrum listamönnum sýnt nokkurs konar fyrirlitningu í þessum málaflokki, en það er oft þannig að þegar fólki líkar ekki það sem það heyrir, þá reynir það að gera einhvern annan ábyrgan fyrir sínum eigin tilfinningum. Ég skil að þú sért reiður yfir þessu, enda vægast sagt pirrandi vandamál, en það felst ekki nein fyrirlitning í því sem ég hef sagt um þetta málefni í fjölmiðlum né í neinu sem ég skrifa þér nú.

Sjálfur get ég ekki kallað mig fagmann í nokkrum sköpuðum hlut nema hugverkagerð, nánar til tekið forritun. Ég hef ekki unnið við neitt annað síðan á táningsaldri, þ.e. þar til ég asnaðist inn á þing.

“Við hikum ekki við að stöðva fjársvik á netinu, barnaníð eða hefndarklám.”

Jú, reyndar gerum við það. Þetta eru reyndar allt ólík fyrirbæri sem öll verðskulda heila umræðu fyrir sig en ég skal trukka í gegnum hvert stuttlega til að sýna fram á muninn á þeim og hvaða aðferðum er hægt að beita gegn þeim.

Fjársvik: Fólk vill ekki verða fyrir fjársvikum, en það vill hinsvegar verða fyrir afþreygingarefni. En reyndar þarf hver og einn að passa sig á þeim sjálfur, einmitt vegna þess að lögreglan hefur enga burði (og mun aldrei hafa burði) til þess að garfa í gegnum hvert einasta einkapóstfang til að filtera út fjársvikapóst – jafnvel ef fólk vildi það. En vel á minnst, myndirðu styðja heimild lögreglunnar til að garfa í gegnum einkapóstinn þinn, til þess að berjast gegn fjársvikum? Og ef ekki, ertu að lýsa yfir stuðningi við fjársvikamenn eða fyrirlitningu á fórnarlömbum þeirra? Auðvitað ekki.

Barnaníð: Barnaníð er alls staðar bannað að framleiða, dreifa því og yfirleitt er einnig bannað að neyta þess, hvort sem það er gegn gjaldi eður ei. Afþreygingarefni er hinsvegar löglega framleitt, dreift af milljónum ofan á milljónum manna og neytt af næstum því öllum í gríðarlegum mæli án þess að vera svo mikið sem tabú. Barnaníðingar vilja helst ekki að neinn viti að þeir séu til eða hvað þeir séu að gera, á meðan framleiðendur afþreygingarefnis vilja jafnan ná sem mestri áheyrn þó oft gegn gjaldi (en alls ekkert alltaf). Barnaníðingar vilja ekki sjást og enginn vill sjá þá. Baráttan gegn barnaníð á sér síðan reyndar ekki stað með því að loka vefsvæðum (því barnaníðingar vilja almennt ekki að almenningur sjái sig hvort sem er), heldur með því að hefja lögreglurannsókn með þartilgerðum leitarheimildum, dómsúrskurðum og þvíumlíku, finna níðingana og dæma þá í rétti.

386 börnum var bjargað úr barnaníði með samstilltu átaki lögregluteyma út um allan heim árið 2013. Lokun vefsvæða átti þar engan þátt. – En eins og ég segi, slík vefsvæði reyna að fela sig, þess vegna rekst maður ekkert á barnaklám sisvona. Barnaklám er hvergi velkomið á meðan afþreygingarefni er hinsvegar eftirsótt alls staðar af næstum því öllum.

Hefndarklám: Það er reyndar að einhverju leyti sama sagan með hefndarklám og afþreygingarefnið að það er ógerningur að stöðva útbreiðslu þess nema gripið sé inn í mjög snemma eftir að því er lekið og þá einungis ef vefsetrin þar sem það birtist fyrst eru til í að hjálpa til við að hindra útbreiðsluna. Jafnvel þá er munurinn sá að afþreygingarefni birtist samt sem áður löglega á milljónum eða tugum milljóna staða, á meðan maður myndi reyna að hindra birtingu allra eintaka hefndarkláms ef maður ætlaði að reyna að stöðva það. Annars eru þó sambærileg vandamál við að hefta útbreiðslu hefndarkláms sem hefur þegar verið dreift víða, nefnilega að þá nær maður engri stjórn lengur nema með algerri yfirtöku á netinu. Þó er líka ákveðinn réttarfarslegur munur, nefnilega sá að hægt er að rannsaka hefndarklámsmál sem sakamál á forsendum réttarríkisins, með lögreglurannsókn þar sem er fengin heimild til að skoða hitt og þetta og hugsanlega draga hinn seka til ábyrgðar. Sérstaklega ef fórnarlamb hefndarkláms veit hver eða hverjir höfðu aðgang að efninu sem lekið er (eða hótað er að leka), t.d. þegar það er fyrrverandi maki, þá er ennfremur hægt að draga viðkomandi til ábyrgðar því hann er þekktur og aðgengilegur. En þetta er sambærilegt vandamál að því leyti að ef lekinn á sér stað og er víðtækur, þá er það orðið mjög erfitt ef yfirhöfuð mögulegt að stöðva áframhaldandi dreifingu. Í þessu felst engin réttlæting, meðan ég man, engu frekar en að benda á að ef olía lekur í sjóinn, þá er heljarinnar vesen að ná henni úr og óvíst a það sé yfirhöfuð mögulegt ef lekinn er stór.

“Hatursáróðurssíðum er líka lokað.”

Nei. Allavega ekki með lögbanni heldur ef notendur biðja um það sjálfir eða sætta sig við að netveitur geri það sjálfkrafa. Þá er ennfremur ekkert mál að komast framhjá slíkri lokun ef minnsti áhugi er fyrir hendi, en munurinn er kannski helst sá að áhuginn er sjaldnast fyrir hendi þar sem flest fólk fílar ekki hatursáróður. Næstum því allir sækjast hinsvegar í afþreygingarefni. Ég versla einungis við netveitur sem loka ekki neinu nema samkvæmt dómsúrskurði. Í því felst enginn stuðningur við hatursáróður; þvert á móti, þá vil ég einmitt tækifærið til að stúdera hann, skilja hann og helst berjast gegn honum, en til þess þarf ég aðgang að honum. Einnig er ég á móti því að banna abrahamísk trúarrit en þau eiga það flest sameiginlegt að vera smekkfull af frekar grófum hatursáróðri sem beinlínis ber ábyrgð á stríðum og fjöldamorðum.

“Það er jafn sjálfsagt að stöðva hugverkaþjófa.”

Nei, þetta eru ólík efni sem dreifast með ólíkum leiðum og við berjumst gegn af ólíkum ástæðum með ólíkum leiðum.

“En auðvitað stendur þetta líka upp á foreldra, að kenna börnum sínum að það sé ekki rétt að nota síður af þessu tagi – rétt eins og maður uppáleggur þeim að stela ekki úti í búð eða frá öðru fólki. Enginn myndi láta sér detta í hug að verja þjófnað af því taginu – bara af því það er hægt að stunda hann.”

Ég get svosem alveg tekið undir þetta, en bendi í leiðinni á annað óþolandi vandamál sem listamenn eiga kannski jafnvel ennþá erfiðara með að horfast í augu við heldur en höfundaréttarbrotin; sem er sú staðreynd að framboð af ókeypis efni er orðið mjög mikið og verður sífellt meira, sérstaklega af tónlist. Allar nýjar hljómsveitir sem ætlast til að nokkur maður frétti af þeim birta lög sín í fullum gæðum á YouTube og gætu ellegar alveg eins sleppt því að gefa út efnið sitt. Í þeirri óþolandi staðreynd felst heldur engin fyrirlitning af minni hálfu, engu frekar en neinu öðru sem ég hef skrifað í þessu bréfi til þín, eða sagt opinberlega um galla þess að framfylgja höfundarétti með lokun vefsvæða.

Jæja, nú er þetta orðið nokkuð mikið meira en gott í bili. Ég vona innilega að þú fáir sem mest borgað fyrir þína vinnu, Egill. En sömuleiðis vona ég að þú munir alltaf búa í frjálsu samfélagi þar sem réttarríkið, upplýsingafrelsið og friðhelgi einkalífsins teljast til mannréttindamála.

Posted in Uncategorized

Af hverju geta Píratar ekki sveigt tíma og rúm?

Miklar væntingar eru gerðar til okkar Pírata þessa dagana.

Samkvæmt fjölmiðlum virðast Píratar njóta stuðnings milli 20% og 30% þjóðarinnar en velgengni í skoðanakannanaheimi hefur ekki fært okkur fleiri þingmenn, þeir eru enn þrír; Jón Þór, Birgitta og Helgi Hrafn.
Saman skipta þau með sér þeim störfum og ásamt aðstoðarkonunni sjá þau þrjú um að eiga að setja sig inn í það sama og 19 manna þingflokkar Sjálfstæðisflokksins og Framsóknar, 9 menn Samfylkingar, 7 manns VG og 6 þingmenn Bjartrar Framtíðar.

Píratar eiga eins og aðrir flokkar sæti í fastanefndum Alþingis og fá úthlutað sætum eftir þingstyrk. Fundir fastanefnda eru almennt lokaðir og alloft eru fundir í nefndum haldnir á sama tíma þar sem augljóslega er ekki hægt að halda nefndarfundi á sama tíma og þingmenn eiga að vera í þingsal.

Helgi Hrafn hefur nú í tvö ár frá því hann tók sæti á þingi endað hverja einustu ræðu sína á því að fara fram á að fundir fastanefnda Alþingis séu alla jafna opnir, enda séu þar upplýsingar sem varði almenning, en ekki síður vegna þess að Píratar mega hvorki senda varaþingmenn eða aðra Pírata á fundi, heldur eiga þingmennirnir sjálfir allstaðar að geta mætt í eigin persónu, sem er einungis gerlegt þeim sem geta sveigt tíma og rúm.

Það að Alþingi skuli ekki gera lýðræðislega kjörnum fulltrúum eins og varaþingmönnum kleift að mæta í stað aðalmanna á nefndarfundi er í hæsta máti ólýðræðislegt. Hér hefur flokkur fengið lýðræðislega kosningu sem á að tryggja aðkomu að ákvörðunum og vinnu sem er tekin á lýðræðislegum vettvangi (í þingnefndum).

Annað hvort þarf að breyta fundartímum þannig að fólk geti mætt eða hitt, sem væri enn betri lausn, að flokkar fengju að senda sína fulltrúa OG að fundir séu alla jafna opnir nema sérstaklega þurfi að loka þeim vegna viðkvæmra upplýsinga.

Á meðan Alþingi hefur ekki fundið lausn á því hvernig þingmenn eiga að geta setið tvo og jafnvel þrjá nefndarfundi í einu hefur Mogginn ákveðið að notfæra sér viðverukladdann og slær því upp í fyrirsögn að Píratar mæti verst á þingi.

Þessi fréttaflutningur af lélegri mætingu er vægast sagt undarlegur þegar fundarsköp en ekki leti eða náttúrulögmál eru vandamálið. Píratar eiga ekki að vera á fleiri stað en einum í einu og hafa áhuga á að mæta þar sem þeir eiga sæti. Til dæmis hafa fulltrúar Pírata í Reykjavík nær fullkomna mætingu á vettvangi borgarinnar, en þar eru borgarfulltrúi, varaborgarfulltrúi og næstu menn á lista í fjölmörgum nefndum og ráðum þar sem flokkurinn hefur rétt á lýðræðislegri aðkomu. Fyrir vikið komum við mun meira í verk, fleiri Píratar kynnast lýðræðislegu ferli og með því að skipta með okkur verkum næst betri niðurstaða heldur en ef einum og hálfum borgarfulltrúa væri ætlað að sjá um þetta alltsaman.

Píratar þakka Mogganum fyrir það tækifæri að svara þessum “fréttaflutningi” og gera það hér: Hvernig verja þingmenn Pírata tíma sínum?

“Þingmenn Pírata skipta á milli sín setu í átta fastanefndum auk forsætisnefndar, Íslandsdeildar Alþjóðaþingmannasambandsins, þingskapanefndar og fleiri nefnda. Á fundatímum fastanefnda eru þingmenn Pírata yfirleitt á einhverjum þeirra funda sem á dagskrá eru. Það er hins vegar allur gangur á því í hvaða fastanefnd þeir sitja í hverju sinni. Þannig þarf Jón Þór helst á vera á þremur fundum á sama tíma á mánudags- og miðvikudagsmorgnum; efnahags- og viðskiptanefnd, fjárlaganefnd, og umhverfis- og samgöngunefnd. Birgitta þarf að vera á tveimur stöðum í einu á þriðjudögum og fimmtudögum; stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd og utanríkismálanefnd. Helgi Hrafn er sá eini sem getur mætt í sínar nefndir án árekstra vegna þess hve heppilega fundartímarnir raðast, vegna þessa er Helgi Hrafn eflaust með bestu mætinguna af þingmönnunum þremur.

Þingmennirnir fara vandlega yfir allar dagskrár nefndafunda og forgangsraða tíma sínum og hvaða fundi skuli mætt á eftir því hvað er á dagskrá funda hverju sinni. Hvað er líklegast til að gera grunnstefnu Pírata að veruleika ræður forgangsröðuninni. Þingmennirnir reyna þannig ávallt að að vera þar sem dagskrárliðir hafa snertiflöt við grunnstefnu Pírata hvort heldur er til góðs eða ills.”

Það er óbjóðandi að Pírötum sé ekki gert kleift að senda fulltrúa á þá fundi sem þeir eiga rétt á í umboði sinna kjósenda.
Það er líka óbjóðandi að flytja villandi fréttir um mætingu sem eiga rót í því hvernig innanhússkipulag Alþingis refsar smáum flokkum, og gera svo þingmennina sjálfa ábyrga fyrir að geta ekki beygt tíma og rúm til að vera á fleiri en einum stað í einu.

Það er lágmarkskrafa að varaþingmenn fái að sinna þessum störfum, ef ekki aðrir lýðræðislegir fulltrúar flokksins, en þar sem mál nefndanna eiga erindi við alla tek ég enn og aftur undir með Helga og legg til að fundir fastanefnda Alþingis séu alla jafna opnir.

Birtist einnig á dv.is )

Hér til hliðar má sjá yfirlitsmynd sem sýnir raunverulega mætingu allra þingmanna
mætingánefndarfundi

Uppátækjasamir borgarar

hér er gott dæmi um það hverju einstaklingsframtakið áorkar en Styrmir Barkarson íbúi í Reykjanesbæ einfaldlega lagði fram fyrirspurn og fékk svör frá bæjarfélaginu sínu.

Óskaði eftir upplýsingum um laun æðstu stjórnenda hjá Reykjanesbæ

Ég ætla ekki að fullyrða að Styrmir sé Pírati, en þegar ég las þessa frétt hugsaði ég “örugglega Pírati” 😉

Lýðræðisþynning

3884922343_990dd907f0_oMeirihlutinn ræður sagði Bjarni og miðað við lýðræðissamfélag þá er það alveg rétt. Hvað þýðir annars “meirihluti” í íslensku stjórnkerfi? Jú, við erum með fulltrúalýðræði sem þýðir að kjósendur afsala sér atkvæði sínu til lista af fulltrúum með því að merkja x við ákveðinn listabókstaf í kosningum á fjögurra ára fresti. Möguleikar kjósenda á að hafa áhrif á uppröðun fulltrúa á þessum listum í sjálfum kosningunum er mjög lítill.

Á bak við hvern listabókstaf eru ýmis loforð og samþykktar stefnur félaga þeirra flokka sem merkja sig með viðkomandi bókstaf. Eftir að niðurstöður kosninga eru birtar fær einhver flokkur stjórnarmyndunarumboð og í kjölfarið er búinn til stjórnarsáttmáli sem inniheldur einhvers konar útgáfu af þeim loforðum og samþykktum sem birtust fyrir kosningar.

Lýsingin hér að ofan er skilgreiningin á “lýðræðisþynningu”: Hversu langt er kjósandi frá því að hafa áhrif með atkvæði sínu á ákvarðanatöku. Á Íslandi breytist atkvæði kjósanda í fulltrúa sem kjósandi hefur litla aðkomu að því að velja yfir í stjórnarsáttmála sem inniheldur mögulega ekki loforð og stefnur sem leiddu til þess að kjósandi merkti x við ákveðinn flokk.

Það eru fleiri atriði sem stuðla að lýðræðisþynningu á Íslandi, mismikið vægi atkvæða, fulltrúar sem vinna ekki að almannahag, flokkar sem svara kalli annarra en almennings, 5% þröskuldur (“108. gr. Þau stjórnmálasamtök koma ein til álita við úthlutun jöfnunarsæta sem hlotið hafa a.m.k. fimm af hundraði af gildum atkvæðum á landinu öllu.”), … og svo mætti lengi telja.

En eins og Bjarni sagði, þá ræður [lýðræðislega útþynntur] meirihlutinn. En! Málið er ekki svona einfalt. Í alþingiskosningunum 2013 voru greidd 193.792 atkvæði*. Af þeim atkvæðum fengu núverandi stjórnarflokkar 96.627 atkvæði. Það eru 49,861191380449141347424042272127% atkvæða … 49,86% er ekki meirihluti atkvæða. Ég verð því að spyrja, hvernig getur núverandi stjórn látið sér detta það í hug að láta út úr sér orðin “meirihlutinn ræður”?

Vandamálið er nefnilega þetta; lýðræðisþynningin þar sem atkvæði teljast á flokka, mismikið vægi atkvæða, lýðræðisþröskuldar og meirihlutamyndun óháð atkvæðahlutfalli leiðir til þess að flokkar sem fá 49,86% greiddra atkvæða fá 60,3% þingsæta.

Bilað? Ekki satt?

En bíðið! Það er ekki allt búið. Kerfið er klikkaðra en þetta. Út af 5% lýðræðisþröskuldinum þá mættu 27.097 manns og greiddu atkvæði en fengu engan fulltrúa á alþingi. Þetta voru kjósendur sem kusu Dögun, Flokk heimilanna, Lýðræðisvaktina, Hægri græna, Regnbogann, Landsbyggðarflokkinn, Sturlu Jónsson, Húmanistaflokkinn og Alþýðufylkinguna – ásamt því að skila auðu eða ógildu. 27.097 manns væru stærra kjördæmi en NV-kjördæmi, pínulítið minna en NA-kjördæmi. Misskipting atkvæða, sem er nægilega mikið vandamál, er því smámál miðað við hversu margir kjósendur fengu ekki fulltrúa á alþingi þrátt fyrir að hafa tekið þátt í kosningunum.

Meirihlutinn ræður. Það er alveg hárrétt. Málið er hins vegar ekki svo einfalt – það er nefnilega ýmislegt sem gerist á milli þess sem kjósandi greinir frá skoðun sinni þangað til að ákvörðun er tekin. Eina leiðin til þess að laga það er að gera leiðina frá kjósanda að ákvörðun styttri; atkvæði leiðir til ákvörðunnar. Einungis þá er hægt að segja með réttu: “meirihlutinn ræður”.

* Inniheldur auð og ógild atkvæði. Þeir sem greiddu þau atkvæði höfðu fyrir því að mæta á kjörstað og greiða EKKI stjórnarflokkum atkvæði sitt. Tæknilega séð eru þau því í stjórnarandstöðuhóp sem situr alltaf hjá í öllumatkvæðagreiðslum. Atkvæði þeirra skipta máli, þetta voru 4.802 atkvæði.