Monthly Archives: June 2014

Af réttindum og dópi

Varðandi frétt:
Lögreglan gagnrýnd fyrir líkamsleit – „Leitir lögreglu eru byggðar á grun“

Það gleður mig að leitir lögreglunnar á blásaklausu fólki fái almennilega fréttaumfjöllun. Þessi mál eru ekki í lagi á Íslandi.

Ef ég skildi Stefán Eiríksson rétt á opnum fundi okkar á sínum tíma, þá eru leitirnar samt ekki beinlínis byggðar á grun heldur virkar þetta svona:

* Lögregla má einungis leita á manneskju með samþykki þess sem hún ætlar að leita á, eða dómsúrskurði. Hljómar vel! Rosa siðmenntað og frjálslynt, lýðræðislegt og gott.

* Lögregla má hinsvegar hefja rannsókn, þ.á.m. með handtöku með því einu að hafa svokallaðan “grun”, en það er líklega með veikari hugtökum þeirrar lögfræði sem þetta varðar. Athugið að það þarf ekki að vera “rökstuddur grunur”, sem er annað fyrirbæri, heldur eingöngu “grunur”, án rökstuðnings. Lögreglan þarf ekki að geta útskýrt með orðum hvers vegna hana grunar eitthvað. Lögreglumanni þarf einvörðungu að detta það í hug að maður hafi brotið eitthvað af sér til að “hefja rannsókn”, sem í þessum tilfellum hefst með handtöku. Þannig að ef einstaklingur þekkir réttindi sín og neitar leit, þá einfaldlega grunar lögreglan hann um að hafa eitthvað að fela, og handtekur. Þá er væntanlega farið niður á stöð og fenginn dómsúrskurður og krakkaskrattanum kennt að vera ekki með “einhverja vitleysu” eins og viðlíka stjórnarskrárvarin mannréttindi eru jafnan kölluð ef þau ganga svo langt að þvælast fyrir yfirvöldum, sem er reyndar einmitt tilgangur þeirra, ef út í það er farið.

Ef fólk er öðru fólki ógn, þá er rökrétt að lögreglan hafi heimild til að handtaka það, en í fyrsta lagi er það ekki það sem hér er gagnrýnt og í öðru lagi eru slíkar heimildir óháðar því hvort fólk sé með vímuefni á sér eða ekki. Stjórnarskráin heimilar sérstaklega takmörkun á friðhelgi einkalífsins “ef brýna nauðsyn ber til vegna réttinda annarra”. Líkamsleitir lögreglunnar byggja hinsvegar ekki á réttindum annarra, heldur á þeim grátlega galla í framkvæmd laganna, að ef einstaklingur nýtir stjórnarskrárvarin réttindi sín, þá er það eitt og sér nóg til þess að heimila handtöku vegna þess að þá hlýtur hann nú aldeilis að hafa eitthvað að fela.

Samhengi aðstæðnanna er einnig mikilvægt. Þegar löggan ætlar að leita á einhverjum á svona tónleikum, jafnvel ef það er bara af handahófi, eða vegna þess að viðkomandi tilheyrir hópi sem löggan telur líklegri en aðra til að vera með ólögleg vímu- eða fíkniefni, þá er val fórnarlambsins þetta: eyðileggja tónleikana sem er búið að borga fyrir og jafnvel hlakka heilmikið til, eða heimila leit lögreglunnar án raunverulegs samþykkis og án dómsúrskurðar. Þetta atriði á síðan alveg jafn mikið við á öðrum vettvangi; fólk er almennt með aðra og merkilegri hluti á dagskránni en að hangsa á lögreglustöð án þess að hafa hugmynd um hvenær það fái að fara í friði.

Af þessu leiðir að þótt að samkvæmt kenningunni megi lögreglan alls, alls ekki leita á fólki af handahófi eftir geðþótta (af því að það væri svo fasískt, athugið), þá er reyndin sú að hún má það bara víst og gerir nákvæmlega það.

Og það er bara fjandakornið alls ekkert í lagi!

Að láta það, sem skiptir ekki máli, eiga sig.

Nú hef ég engan áhuga á því að vanvirða íslenska fánann. Mér finnst hann fallegur og ég fyllist þessari sömu frumstæðu þjóðernistilfinningu og hver annar þegar ég sé hann stríða við regnið með vindinn að vopni. Mitt innra nörd hefur meira að segja lúmskt gaman af öllum þessum kjánalegu reglum í kringum hann, eins og hvernig eigi að brjóta hann saman, að maður verði að gera eitt og megi alls ekki gera annað.

En ég get ekki að því gert að finnast slíkar hefðir kjánalegar í landslögum. Ef þessi eða hin meðhöndlun fánans er svona ægilega mikilvæg, þá finnur fólk sig væntanlega sjálft knúið til þess að meðhöndla hann svona eða hinsegin. Að öðrum kosti hljótum við að komast að þeirri niðurstöðu að þessar hefðir hreinlega skipti ekki jafn miklu máli og menn vilja meina.

Ég skil alveg stolt, sko. Því miður er ég sjálfur þjáður af þeim mikla kvilla enda jafn breiskur og restin af liðinu sem byggir þetta land. En ég skil ekki hvaðan fólk fær þessa hjátrúarfullu flugu í höfuðið að stoltið sé tilfinning sem beri að vernda með landslögum. Af stolti höfum við meir en góðu hófi gegnir. Kannski hafa Íslendingar bara gott af því að stoltið sé sært af og til, og hvað særir frumstætt stoltið betur en að setja táknmyndir eins og þjóðfánann í samhengi við raunveruleikann, svosem með því að nýta hann í nærbrækur, nú, eða tusku?

Ekkert mál, ég skil að þetta móðgi.

Það sem ég skil hinsvegar ekki, er hvernig mönnum getur raunverulega, í alvörunni, fundist það “alvarlegt”. Kannski þarf bara einhver að benda á nakta keisarann í þessum efnum, en sannleikurinn er sá, sætur eða sár, að það skiptir nákvæmlega engu máli þótt fáninn sé vanvirtur. Það dregur okkur hvorki nær Danakonungi né fjær íslenskri tungu. Það hefur engin áhrif á nokkurn skapaðan hlut, fyrir utan það fólk sem hefur fyrirfram ákveðið að verði fáninn vanvirtur, þá verði það móðgað. Jæja, þá má fólk bara fjandakornið vera móðgað. Það má grenja sér stórfljót ef það endilega vill, en þannig hegðun breytir ekki tittlingaskít í eitthvað sem skiptir máli.

Þjóðfáninn er ekki “heilagur”. Það er ekki “alvarlegt” að hann sé vanvirtur og ekki “mikilvægt” að til staðar séu lög sem segja til um hvar og hvenær megi nota hann. Næstum því allt sem nokkur manneskja gerir í sínu lífi er mikilvægara og merkilegra en það hvernig fólk fer með íslenska fánann. Keisarinn er nakinn. Þetta er hjátrú. Þetta skiptir ekki máli.

(Þessi viðurstyggilega skoðun var í boði 73. gr. laga nr. 33/1944.)

Morðhótanir tilheyra ekki tjáningarfrelsi

Varðandi frétt: Salman Tamimi kærir hatursfull ummæli

Tjáningarfrelsið er sérstaklega hugsað til þess að vernda skoðanir sem þjóðfélagið er á móti og telur viðbjóðslegar, svosem trúleysi í kristnu samfélagi, Islam í trúlausu samfélagi og kristni i í islömsku samfélagi. Fólk hefur EKKI rétt á því að vera ekki móðgað eða tilfinningalega sært. Það hefur engan rétt til að hafa “skoðanir sínar í friði” fyrir öðrum skoðunum og engan rétt til þess að þagga niður í þeim skoðunum sem þeir eru ósáttir við, sama hversu heimskulegar og ljótar þær eru.

Það er vegna þess að við höfum ekki réttinn til að vera ekki móðguð eða særð.

En við höfum rétt til friðhelgi einkalífs. Við höfum einnig rétt á sanngjörnum réttarhöldum og við höfum rétt til öryggis.

Þess vegna hef ég t.d. ekki viljað lögleiða dreifingu á persónugögnum um aðra. Né hef ég viljað afnema heimild dómstóla til að krefjast lögbanns til þess að vernda rannsóknarhagsmuni. Né hef ég viljað lögleiða morðhótanir.

Þetta sem Salmann Tamimi gengur í gegnum núna er ekki bara móðgun. Að móðga spámann hans er gott og blessað. Að kalla hann, mig og alla aðra fífl og fávita er líka hið besta mál sem og að hæðast að honum, og mér, fyrir okkar trúarskoðanir og lífsviðhorf.

En hér tölum við um líf mannsins. Salmann Tamimi situr undir morðhótunum. Það er gróft brot á rétti hans til persónulegs öryggis. Þetta er ekki sambærilegt við bann gegn guðlasti eða öðrum heimskulegum bönnum gegn því að særa tilfinningar fólks. Þetta er ekki sambærilegt við að kalla homma kynvillinga, múslima villimenn eða trúleysingja sið- og samviskulausa. Þetta eru morðhótanir.

Mér finnst mikilvægt að við talsmenn tjáningarfrelsis sínum afdráttarlausan skilning á þessu.