Monthly Archives: April 2013

Nauðungarsölur og Gjaldþrot

ga2Það hefur verið í fréttum að nauðungaruppboð á íbúðarhúsnæði séu nú skipulega framkvæmd af prúðbúnum ríkisstarfsmönnum. Fyrir þá sem verða fyrir þessu er þetta endastöðin, baráttan er töpuð og fjölskyldan húsnæðislaus nema takist að semja um leigu við þann sem hreppir hnossið.

Yfirleitt er fólk búið að sökkva öllu sínu í að halda húsnæðinu og á erfitt um vik fjárhagslega, komið á svarta lista út um allt og eins og leigumarkaðurinn er í dag þá er hægara sagt en gert að finna húsnæði. Þetta vita allir sem eitthvað hafa fylgst með eftir hrunið.

Það sem færri tala um eru hin svokölluðu árangurslausu uppboð, þá er yfirleitt um að ræða eignir sem af einhverjum ástæðum teljast ekki vænlegar til endursölu. Lánastofnanir hafa þá farið þá leið að nýta sér þann mátt sem felst í hótunum um sviptingu á húsnæði í von um að kreista út meiri peninga frá skuldurum. Þegar á hólminn er komið þá bjóða þessar stofnanir svo lága upphæð að hún er ekki metin gild og uppboðið því árangurslaust.

Þetta er algengast þegar Íbúðalánasjóður er með fyrsta veðrétt og aðra lánastofnanir eru þar á eftir, þegar þessum skrípaleik er lokið hefst önnur umferð og á endanum er boðið upp og þá leysir Íbúðalánasjóður til sín eignina. Þannig geta bankar og aðrar lánastofnanir nánast handvalið þær eignir sem þeir telja góðar til endursölu eða leigu en hinar enda hjá Íbúðalánasjóði, sem er jú ríkisstofnun.

Það er líka merkilegt að þegar fólk hefur hreinlega gefist upp og vill bara losna úr snörunni þá á það á hættu að lenda í svona farsa og ferlið getur tekið allt að 2.5 árum, þrátt fyrir að skuldarinn reki jafnvel á eftir.

En hvað gerist síðan eftir nauðungarsölu, margir halda að með nauðgungarsölu þá falli niður allar skuldir tengdar húsnæðinu og jafnvel að nauðungarsala jafngildi gjaldþroti. En það er aldeils ekki þannig, bankarnir halda sínu til haga og rukka fólk fram yfir gröf og dauða nánast.

Íbúðalánasjóður hefur aðrar aðferðir, ef að fimm árum liðnum staða fólks er óbreytt þá getur það sótt um niðurfellingu skuldarinnar sem eftir stendur þegar húsnæðið var boðið upp og Íbúðalánasjóður búinn að reikna út hvert verðmæti er samkvæmt mati frá fasteignasala. Þarna geta nokkrar milljónir borið á milli en að minnsta kosti getur fólk huggað sig við að fá niðurfellingu eftir fimm ár standist það þær kröfur sem gerðar eru af hálfu Íbúðalánasjóðs um slíkt.

Ein leiðin til að losna undan öllum skuldum, er að fara fram á persónulegt gjaldþrot, og vera laus allra mála að tveimur árum liðnum. Eðli málsins samkvæmt er fólk á þessum punkti orðið nær eignalaust og lánastofnanir sjá sér engan hag í að fara fram á gjaldþrot. Gjaldþrota leiðin er ekki fær fyrir alla enda þarf að reiða fram á milli 200 og 300 þúsund til að slíkt sé framkvæmanlegt. Eitt af því sem fylgir gjaldþroti einstaklinga er að þeir missa yfirráð yfir restinni af eignum sínum hverjar svo sem þær eru í hendur skiptastjóra og öllum bankareikningum er lokað.

Þessu fylgir líka að öll lán eru gjaldfelld og þá kemur að vandanum við þessa aðferð. Margir eru t.d. með námslán og samkvæmt gamla kerfinu með ábyrgðarmenn, ef til gjaldþrots kemur þá eru þessi lán gjaldfelld líka og ef skuldin fæst ekki greidd úr þrotabúinu eru ábyrgaðarmennirnir krafðir um greiðslu. Sama gildir um önnur þau lán sem ábyrgðarmenn hafa skrifað uppá. Fáir treysta sér til að varpa slíku á þá sem skrifuðu uppá lán í góðri trú og sérstaklega á þetta við um námslánin þar sem oftar en ekki nánir ættingjar eiga í hlut.

Hvað þýðir þetta í rauninni fyrir þá sem missa eignir sínar á nauðgungaruppboð en treysta sér ekki af ofangreindum ástæðum til að fara fram á gjaldþrot? Jú þetta þýðir að næstu 5 til 10 árin eða svo getur fólk ekki gert neitt annað en að draga fram lífið hundelt af kröfuhöfum út af húsnæði sem er ekki lengur til staðar. Fólk má ekki eiga neitt, er með “svarta” kennitölu þannig að engin fyrirgreiðsla fæst og það kallar á endalaus vandræði í sambandi t.d við að fá leiguhúsnæði, eða ef eitthvað kemur uppá í lífinu sem þarfnast meiri peninga en til eru í augnarblikinu.

Ég vil að þessu kerfi verði breytt, uppboð séu ekki haldin nema eftir að öll vafamál eru afgreidd, fólk fái aðstoð til að reka slík mál fyrir dómi og síðast en ekki síst þá verði komið á svokölluðum lyklalögum.

Allt þetta samrýmist stefnu Pírata í skuldamálum heimilanna og ég vona svo sannarlega að þessi stefna verði höfð til hliðsjónar að kosningum loknum. Það gengur ekki að hópur fólks falli á milli skips og bryggju og eigi sér varla viðreisnar von, vegna þess að það gerði það sem flestir gera, nefnilega að reyna að eignast þak yfir höfðið fyrir sig og sína.

Geðveikir öryrkjar

Mér blöskrar mjög oft þegar ég heyri fólk tala um öryrkja eins og afætur, það er eins og þetta sé fullfrískt fólk sem hafi valið það sem lífsstil að vera á bótum vegna leti.

Stundum eru tekin dæmi um þennan eða hinn nágrannann eða fjarskylda ættingja, þegar maður spyr nánar út í þetta þá kemur upp úr kafinu að viðkomandi veit nákvæmlega ekki neitt um af hverju þetta fólk er á örorku.

Það er nú svo að geðsjúkdómar, eins og svo margir aðrir sjúkdóma, sjást ekki utan á fólki og þeir sem ekki þekkja þeim mun betur til vita oft ekki að einstaklingurinn er haldinn slíkum sjúkdómi.

Fyrir fólk sem hefur verið virkt í námi og starfi þá er það ekki létt að þurfa að játa sig sigrað, að minnsta kosti tímabundið. Hvað þá að þurfa síðan að reka sig á endalausa fordóma frá fólki sem hefur lítinn skilning á þessum málum.

Ég vil minna á að örorkubætur eru skammarlega lágar og fæstir geta lifað mannsæmandi lífi á þeim, það er hreinlega blettur á okkar samfélagi. Að veikt fólk skuli þurfa að velja um að kaupa lyf eða mat er eitthvað sem á ekki að eiga sér stað. Bótaupphæðir valda því líka að oft þurfa öryrkjar að sætta sig við húsnæði sem flestum þætti óboðlegt.

Ég hef nokkrum sinnum aðstoðað fólk við að komast í gegnum þetta ferli, það er hvorki létt í vöfum eða einfalt og fólki geta hreinlega fallist hendur þegar það er á sama tíma að glíma við erfiða sjúkdóma.

Hættum að tala illa um öryrkja og þá sem eiga við geðsjúkdóma að stríða, sýnum öðru fólki virðingu og skilning og áttum okkur á það velur sér enginn að verða veikur, sama hvaða sjúkdómur á í hlut.

Mig langar að benda fólki á Mad Pride sem er frábært framtak geðveikra og annarra sem láta sig málin varða. Segjum fordómum stríð á hendur og tökum fagnandi framlagi geðveikra til að gera samfélagið betra ekki veitir af.

Mín hugmynd um jafnrétti

ga2Hvað er jafnrétti? Ósjálfrátt tengja flestir það við jafnrétti kynjanna. Með því er ég alls ekki að gera lítið úr þeirri umræðu heldur vil ég nálgast hlutina á víðari hátt, því fyrir mér er jafnrétti réttur allra einstaklinga til að vera þeir sjálfir á sínum forsendum.

Ég vil lifa í samfélagi þar sem fólk er samþykkt á grundvelli þess sem það hefur fram að færa, sama hvernig það kýs að lifa sínu lífi, hvernig það er skapað eða hverjar aðstæður þess eru.

Kannski er það róttækt að vilja horfa á annað fólk sem einstaklinga eingöngu, en eftir áralanga veru á Internetinu þar sem ég hef deilt skoðunum og rökrætt við fólk án þess að vita yfir höfuð neitt um það nema hvaða notendanafn það hefur kosið sér, þá finnst mér þetta mikilvægt.

Ég hef nefnilega stundum rekið mig á mína eigin fordóma þegar ég hef verið búin að ákveða að þessi eða hinn sé svona eða hinsegin og það síðan reynst rangt. Að takast á við eigin fordóma er hollt og veitir manni aðhald og fær mann til að hugsa öðruvísi.

Búum til betri framtíð fyrir alls konar fólk, svo að við missum ekki af hæfileikum, sköpunarkrafti og hugviti einstaklingsins vegna þess að við erum svo upptekin af að láta hann passa inn í einhverjar skilgreiningar, box eða staðalímyndir.

Ölum börnin okkar upp þannig að þau meti einstaklinga út frá hæfileikum þeirra, ölum þau þannig upp að þau séu frjáls til að velja hvernig þau lifa sínu lífi án þrýstings frá samfélaginu.

Verum við sjálf, við erum góð eins og við erum, hvert á sinn hátt, og ef það sem við höfum fram að færa skiptir máli þá á það að fá að njóta sín í samfélagi þar sem ríkir alvöru jafnrétti.

Fyrir mér sýna Píratar í verki að það er hægt að skapa svona samfélag. Þar eru ólíkar skoðanir og ólíkar nálganir en þar er líka virðing og vilji til að hlusta á alla, án þess að dæma fólk úr leik fyrir að vera á einhvern hátt á skjön við eitthvað sem kallast norm. Það er ekki til nein staðalímynd fyrir hvernig Pírati á að vera og þess vegna er ég stolt af því að vera Pírati.

Af hverju Píratar eru öðruvísi

ga2Ég hef verið að hugleiða svona eftir ýmsar umræður hvað fólk er fast í allskonar boxum. Mér finnst þetta úreltur hugsunarháttur, það er komin tími á nýjar áherslur og nýjar nálganir og að hugsa út fyrir rammann.

Margir eiga í erfiðleikum með Pírata af því að þeir falla ekki undir hefðbundnar skilgreiningar um hægri og vinstri, sömuleiðis eiga margir í erfiðleikum með að við aðhyllumst ekki þennan “ismann” eða hinn.

Við erum bara ekki hefðbundin, heldur ný og hugsum á annan hátt en fólk er vant, það er okkar styrkur og gefur okkur óendanlega möguleika á því að hugsa í lausnum í staðinn fyrir að vinna innan einhvers ramma sem heftir okkur.

Beint lýðræði þar sem allir geta tekið þátt eins og á kosningavefnum okkar er nýjung, eins og með flestar nýjungar þá fylgja þeim bæði kostir og gallar. Að allir hafi eina rödd og eitt atkvæði virkar, við erum búin að sýna það með t.d. hvernig raðast hefur á framboðslista hjá okkur án nokkurrar stýringar í átt að kynjaskiptingu eða einhverri annari skiptingu.

Píratar eru allskonar fólk, við metum frelsi einstaklingsins og réttindi hans mikils og það þýðir að þó að einhverjir Píratar hafi á einhverjum tímapunkti gert mistök þá eiga þeir samt sína rödd og sama rétt og aðrir Píratar.

Við eigum ekki að láta okkur bregða þó að einhver kjósi að viðra eitthvað sem þeir telja okkur til vansa, við eigum að segja okkar skoðun á því óhrædd og ræða málin og viðurkenna ef við höfum gert mistök.

Stundum kemur í ljós að einstaklingar hafa gert hluti í sinni fortíð sem eru umdeildir eða slæmir, en ég trúi því að fólk breytist og það eina sem fortíðin sýnir er fortíðin, dagurinn í dag og hvað þú segir og gerir í dag er það sem skiptir máli.

Með því að vera svona opin og að allir geti tekið þátt þá fáum við betri þverskurð af samfélaginu og það þýðir í mínum augum að við fáum að njóta þess að skiptast á skoðunum við fólk úr öllum áttum með mismunandi bakgrunn. Það gerir okkur hæfari til að skilja vandamál og vinna lausnamiðað, í staðinn fyrir að vera með frekar einsleitann hóp sem að mínu mati býður upp á minni sveigjanleika og þrengri sjónarhorn.

Þess vegna er ég Pírati. Ég vil fjölbreytni og ég vil að allir sama hvaðan þeir koma fái að njóta sín sem eins og þeir eru í dag.