Af hverju geta Píratar ekki sveigt tíma og rúm?

Miklar væntingar eru gerðar til okkar Pírata þessa dagana.

Samkvæmt fjölmiðlum virðast Píratar njóta stuðnings milli 20% og 30% þjóðarinnar en velgengni í skoðanakannanaheimi hefur ekki fært okkur fleiri þingmenn, þeir eru enn þrír; Jón Þór, Birgitta og Helgi Hrafn.
Saman skipta þau með sér þeim störfum og ásamt aðstoðarkonunni sjá þau þrjú um að eiga að setja sig inn í það sama og 19 manna þingflokkar Sjálfstæðisflokksins og Framsóknar, 9 menn Samfylkingar, 7 manns VG og 6 þingmenn Bjartrar Framtíðar.

Píratar eiga eins og aðrir flokkar sæti í fastanefndum Alþingis og fá úthlutað sætum eftir þingstyrk. Fundir fastanefnda eru almennt lokaðir og alloft eru fundir í nefndum haldnir á sama tíma þar sem augljóslega er ekki hægt að halda nefndarfundi á sama tíma og þingmenn eiga að vera í þingsal.

Helgi Hrafn hefur nú í tvö ár frá því hann tók sæti á þingi endað hverja einustu ræðu sína á því að fara fram á að fundir fastanefnda Alþingis séu alla jafna opnir, enda séu þar upplýsingar sem varði almenning, en ekki síður vegna þess að Píratar mega hvorki senda varaþingmenn eða aðra Pírata á fundi, heldur eiga þingmennirnir sjálfir allstaðar að geta mætt í eigin persónu, sem er einungis gerlegt þeim sem geta sveigt tíma og rúm.

Það að Alþingi skuli ekki gera lýðræðislega kjörnum fulltrúum eins og varaþingmönnum kleift að mæta í stað aðalmanna á nefndarfundi er í hæsta máti ólýðræðislegt. Hér hefur flokkur fengið lýðræðislega kosningu sem á að tryggja aðkomu að ákvörðunum og vinnu sem er tekin á lýðræðislegum vettvangi (í þingnefndum).

Annað hvort þarf að breyta fundartímum þannig að fólk geti mætt eða hitt, sem væri enn betri lausn, að flokkar fengju að senda sína fulltrúa OG að fundir séu alla jafna opnir nema sérstaklega þurfi að loka þeim vegna viðkvæmra upplýsinga.

Á meðan Alþingi hefur ekki fundið lausn á því hvernig þingmenn eiga að geta setið tvo og jafnvel þrjá nefndarfundi í einu hefur Mogginn ákveðið að notfæra sér viðverukladdann og slær því upp í fyrirsögn að Píratar mæti verst á þingi.

Þessi fréttaflutningur af lélegri mætingu er vægast sagt undarlegur þegar fundarsköp en ekki leti eða náttúrulögmál eru vandamálið. Píratar eiga ekki að vera á fleiri stað en einum í einu og hafa áhuga á að mæta þar sem þeir eiga sæti. Til dæmis hafa fulltrúar Pírata í Reykjavík nær fullkomna mætingu á vettvangi borgarinnar, en þar eru borgarfulltrúi, varaborgarfulltrúi og næstu menn á lista í fjölmörgum nefndum og ráðum þar sem flokkurinn hefur rétt á lýðræðislegri aðkomu. Fyrir vikið komum við mun meira í verk, fleiri Píratar kynnast lýðræðislegu ferli og með því að skipta með okkur verkum næst betri niðurstaða heldur en ef einum og hálfum borgarfulltrúa væri ætlað að sjá um þetta alltsaman.

Píratar þakka Mogganum fyrir það tækifæri að svara þessum “fréttaflutningi” og gera það hér: Hvernig verja þingmenn Pírata tíma sínum?

“Þingmenn Pírata skipta á milli sín setu í átta fastanefndum auk forsætisnefndar, Íslandsdeildar Alþjóðaþingmannasambandsins, þingskapanefndar og fleiri nefnda. Á fundatímum fastanefnda eru þingmenn Pírata yfirleitt á einhverjum þeirra funda sem á dagskrá eru. Það er hins vegar allur gangur á því í hvaða fastanefnd þeir sitja í hverju sinni. Þannig þarf Jón Þór helst á vera á þremur fundum á sama tíma á mánudags- og miðvikudagsmorgnum; efnahags- og viðskiptanefnd, fjárlaganefnd, og umhverfis- og samgöngunefnd. Birgitta þarf að vera á tveimur stöðum í einu á þriðjudögum og fimmtudögum; stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd og utanríkismálanefnd. Helgi Hrafn er sá eini sem getur mætt í sínar nefndir án árekstra vegna þess hve heppilega fundartímarnir raðast, vegna þessa er Helgi Hrafn eflaust með bestu mætinguna af þingmönnunum þremur.

Þingmennirnir fara vandlega yfir allar dagskrár nefndafunda og forgangsraða tíma sínum og hvaða fundi skuli mætt á eftir því hvað er á dagskrá funda hverju sinni. Hvað er líklegast til að gera grunnstefnu Pírata að veruleika ræður forgangsröðuninni. Þingmennirnir reyna þannig ávallt að að vera þar sem dagskrárliðir hafa snertiflöt við grunnstefnu Pírata hvort heldur er til góðs eða ills.”

Það er óbjóðandi að Pírötum sé ekki gert kleift að senda fulltrúa á þá fundi sem þeir eiga rétt á í umboði sinna kjósenda.
Það er líka óbjóðandi að flytja villandi fréttir um mætingu sem eiga rót í því hvernig innanhússkipulag Alþingis refsar smáum flokkum, og gera svo þingmennina sjálfa ábyrga fyrir að geta ekki beygt tíma og rúm til að vera á fleiri en einum stað í einu.

Það er lágmarkskrafa að varaþingmenn fái að sinna þessum störfum, ef ekki aðrir lýðræðislegir fulltrúar flokksins, en þar sem mál nefndanna eiga erindi við alla tek ég enn og aftur undir með Helga og legg til að fundir fastanefnda Alþingis séu alla jafna opnir.

Birtist einnig á dv.is )

Hér til hliðar má sjá yfirlitsmynd sem sýnir raunverulega mætingu allra þingmanna
mætingánefndarfundi

Að daðra við fordóma

Óttinn við hið óþekkta er góður eiginleiki hjá hinum ýmsu dýrategundum. Dýrategundir sem hafa ekki heilbrigðan skammt af vantrausti gagnvart mögulegri ógn lifa ekki mjög lengi í breytilegu umhverfi. Dódó fuglinn dó út mjög fljótlega eftir að maðurinn varð hans var. Margar dýrategundir í Ameríku eru taldar hafa dáið út af því að þær kunnu ekki að varast manninn á meðan dýrategundir í Afríku sem þróuðust með manninum lifðu af. Vantraust, óttinn við hið óþekkta, hefur líka annað nafn; fordómar. Í tilviki Dódó fuglsins og ýmissa annara dýrategunda þá hefðu aðeins meiri fordómar mögulega komið í veg fyrir að þær hefðu dáið út.

Af ofangreindum ástæðum dreg ég þá ályktun að fordómar geti bara verið mjög góðir.

En rétt eins og of litlir fordómar geta verið slæmir fyrir afkomu dýrategunda, þá geta of miklir fordómar verið álíka lamandi. Seinni heimsstyrjöldin er eitt nýlegasta dæmi þess hvernig fordómar geta farið með mannleg samfélög. Lög gegn samkynhneigðum í ýmsum löndum eru nýlegri dæmi. WWII og samkynheigð eru auðveld dæmi um fordóma, aðeins flóknara fordómadæmi er til dæmis einelti. Í einhverjum tilfellum er ástæða eineltis sú að gerendum er að einhverju leyti ‘ógnað’ af fórnarlömbunum – en út af sterkri félagslegri stöðu þá geta gerendur einangrað fórnarlömbin sín með andlegu eða jafnvel líkamlegu ofbeldi. Óttinn við að glata félagslegri stöðu, óttinn við að glata áliti, óttinn sem er knúinn af hinu óþekkta – skilningsleysi, fordómum.

Í nýliðnum kosningum í Evrópu (Ísland er í Evrópu ef einhverjir eru búnir að gleyma því) þá fékk ákveðinn stjórnmálaarmur byr undir báða. Stjórnmál sem eru kennd við ‘öfga-hægri’. Í skilningi ‘hægri’ sem markaðshyggju þá held ég að þetta sér gríðarlegt rangnefni því rétt eins og ‘öfga-vinstri’ þjóðernishyggja eins og hún varð með kommúnisma þá eiga öfgarnar ekkert skylt við hvorki markaðshyggju né kommúnisma. Öfgarnar réttara sagt skemmdu kommúnista hugmyndafræðina – það sama getur mögulega gerst með markaðshyggjuhugmyndafræðina. Öfgarnar, þrátt fyrir að eiga ekkert skylt með ‘hægri’, koma til með að koma óorði á þá hugmyndafræði. Þetta gerist út af rökvillu sem kallast: sök vegna tengsla (e. guild by association).

Í nýliðnum sveitastjórnarkosningum döðruðu Framsóknarmenn við fordóma. Áður en allt fer í háaloft þá ætla ég að taka það sérstaklega skýrt fram að ég geri ráð fyrir því að það hafi verið gert í hinu mesta sakleysi með góðum tilgangi. Engar ásakanir um að tilgangur skilaboðanna hafi verið að ala á fordómum – vandamálið er hins vegar að einhverjir skildu skilaboðin þannig. Það gerist bara mjög oft í mannlegum samskiptum að ætluð skilaboð komast ekki rétt á leiðarenda. Hver sem hefur leikið sér í ‘hvísla í hring’ leiknum sem krakki ætti að kannast við hvernig upprunalegu skilaboðin komast aldrei rétt til skila. Ég ætla því að gefa mér að tilgangur Framsóknarmanna rétt fyrir kosningar hafi ekki verið að ala á fordómum heldur hafi verið raunverulegar, uppbyggilegar, áhyggjur. Það getur verð rétt eða rangt hjá mér, hvort sem það er – þá er það ekki aðalatriðið. Rökvillurnar eru aðalatriðið og mögulegar afleiðingar þeirra.

Ég hef þegar lýst ‘sök vegna tengsla’. Önnur rökvilla sem er í hjarta þessa máls eru ógnarrökin (hræðslurök, snjóboltavilla, e. appeal to fear). Jafnvel þó að tilgangur skilaboðanna sé góður þá getur efni þeirra innihaldið atriði sem einhverjir eru fordómafullir gagnvart. Atriði sem einhverjir skilja ekki, tilvísun í menningu sem er framandi, eitthvað óþekkt sem er vert að huga að með varkárni – eitthvað sem við skiljum ekki og erum því ekki dómbær um. Þegar við skiljum ekki eitthvað þá dæmum við það án þekkingar. Við dæmum það fyrirfram … fordæmum.

Aftur, fordómar eru ekki endilega slæmir. Við búum hinsvegar í samfélagi manna og ýmis konar ‘tjáning’ á fordómum okkar getur verið mjög … mismunandi. Þess vegna eru ákvæði um mannréttindi  í stjórnarskrá (65. grein), til þess að minna okkur á. Út af ofangreindum rökvillum (og nokkrum öðrum) þá getur verið mjög erfitt að fjalla um þessi málefni án þess að misskiljast. Að ala á ótta er að biðla til vanþekkingar. Það er ekki til þess gert að ná upplýstri umræðu. Nákvæmlega þess vegna er slíkur málflutningur rökvilla. Umræða þar sem lausnir byggjast á ótta og fordómum endar aldrei í sameiginlegum skilningi á aðstæðunum og lausn sem allir eru sáttir við.  Því langar mér aðeins að fjalla um mögulega atburðarrás.

Gefum okkur að skilaboð Framsóknar fyrir kosningar hafi verið send í hinu mesta sakleysi. Staðreyndin er sú að skilaboðin komust ekki þannig til skila. Ábyrgðin á því liggur jafnt hjá þeim sem tók við skilaboðunum, og þeim sem sendi þau frá sér (að leiðrétta ekki). Ástæðurnar fyrir því að skilaboðin voru ekki leiðrétt geta líka verið fullkomlega saklausar en vegna þess, þá myndast hérna möguleiki á sök vegna tenglsa. Ekki hvað Framsókn varðar, heldur þá sem misskildu skilaboðin. Þar finna þeir hljómgrunn fyrir fordómafullar túlkanir á annars (mögulega) ágætri ábendingu. Ef ásetningur Framsóknar er saklaus, þá væntanlega komast ekki túlkanir viðkomandi hóps manna ekki í framkvæmd – en vegna þess að Framsókn er þá orðinn sameiginlegur vettvangur fyrir þessar ranghugmyndir (sök vegna tengsla) þá verður það þangað sem slíkar hugmyndir verða áfram sóttar. Eina leiðin til þess að koma svo þessum málum í framkvæmd verður að finna frambjóðendur sem standa fastar á þessum málum … hversu auðvelt verður það fyrir þá sem standa að fylgi Framsóknar að standa saman í að styðja frambjóðendur sem hafa það að markmiði að koma misskilningnum í framkvæmd?

Sama hvað, ef við bregðumst ekki við ótta og fordómum á uppbyggilegan og fræðandi máta – þá endum við sem fórnarlamb óttans. Ef tilgangur Framsóknar var í sakleysi sínu að vekja athygli á réttmætu vandamáli, þá misskildist það tvímælalaust og núverandi flokkur getur glatast í einfaldri yfirtöku. Ef tilgangur Framsóknar var að fiska atkvæði – þá getur núverandi flokkur glatast í einfaldri yfirtöku. Ef tilgangur Framsóknar var óttaáróður og ætlunin er að framfylgja því sem var sagt – þá er yfirtakan hafin. Hvað segja framsóknarfólk í sveitastjórnum út um allt land um það? Er samvinnufélagshugmyndin alveg horfin? Samræmist það gildum xb um mannréttindi og stjórnmál?

Við berjumst fyrir mannréttindum, virðingu fyrir einstaklingnum og fjölskyldunni. Við höfnum hvers konar mismunun sem gerir greinarmun á fólki t.d. eftir kynþætti, kynferði, tungu, trú, þjóðerni, kynhneigð, búsetu eða stjórnmálaskoðunum. Við munum ávallt verja skoðana- og tjáningarfrelsi, trúfrelsi og friðhelgi einkalífs.

Við byggjum á frjálslyndri hugmyndafræði og teljum því farsælast að ná fram niðurstöðu með samvinnu ólíkra afla og hagsmuna sem byggð er á hófsemi og heiðarleika.

Ég vil taka það sérstaklega fram að það er engin ‘árás’ fólgin í þessari grein. Ég hef í alvöru áhyggjur af því að fordómar hasli sér völl í íslenskum stjórnmálum. Tilgangur greinarinnar er að útskýra hvernig það getur gerst í kjölfar nýliðinna sveitastjórnakosninga – ef ekki er hætt að ala á ótta í umræðu um mjög alvarleg og mikilvæg mál. Það er mjög erfitt að útskýra rökvillur og hversu hættulegar þær eru. Ef það væri auðvelt þá væru þær ekki rökvillur. Ákveðnir aðilar _verða_ að vera sérfræðingar í þeim og beita sér sérstaklega fyrir því að forðast þær. Rökvillur eiga ekki heima í stjórnmálum og fjölmiðlum. Ábyrgð þeirra sem notar rökvillur vísvitandi er mikil.