Tjáningarfrelsi til verndar lýðræði í samfélaginu

Í tilefni pistils: “Takmörkun tjáningar til verndar lýðræði í samfélaginu” (http://www.visir.is/takmorkun-tjaningar-til-verndar-lydraedi-i-samfelaginu/article/2016160629601)

Það eru til réttmætar tálmanir á tjáningarfrelsi.

En tjáningarfrelsið er samt ekki einhver þægileg forréttindi sem við eigum “almennt” að njóta, heldur réttur sem aldrei má skerða nema til verndar tilteknum réttindum annarra og einungis af nauðsyn.

En það er eitt sem virðist ekki alveg hafa komist á hreint í íslensku samfélagi og þó víðar væri leitað: Það er ekki réttur eins eða neins að allir aðrir tjái einungis æskilegar og meinlausar skoðanir.

Tjáningarfrelsið getur ennfremur ekki verið bundið því að umræðan sé geðsleg eða jafnvel málefnaleg, vegna þess að samfélagið þarf að hafa þess kost að útkljá ágreining um ógeðsleg mál einnig.

Yfirvöld geta ekki ákveðið hver sá ágreiningur skuli vera, heldur kemur hann einfaldlega upp í samfélaginu án sérstakra leyfisveitinga eða heimildar. Þá er mikilvægast af öllu að í stað þess að reyna að móta umræðuna í samræmi við eigin þægindastuðul, þá standi yfirvöld vörð um tjáningarfrelsið til þess að samfélagið sjálft, en ekki ríkið, geti útkljáð sinn ágreining í opinni, heiðarlegri umræðu. Eins og fólk sem pælir í pólitík hlýtur að vita, þá er heiðarleiki ekki það sama og kurteisi.

Um leið og sett eru þau lagalegu skilyrði fyrir tjáningu að hún megi ekki vera taumlaus, taktlaus, ókurteis, óþægileg, virðingarsnauð, heimskuleg, hneykslanleg, ónærgætin, óæskileg eða hreint út sagt viðbjóðsleg, þá er tjáningarfrelsið orðið tilgangslaust. Tjáningarfrelsið verður að fela í sér réttinn til orðræðu sem inniheldur allt hið fyrrgreinda. Tjáningarfrelsið er verkfærið sem siðmenntuð samfélög nota til að moka hinn málefnalega flór.

(Til að bregðast strax við fyrirsjáanlegum viðbrögðum: Þetta felur ekki í sér að hömlurnar séu engar. Áður en einhver tekur sig til og finnur dæmi um viðbjóð sem er líka brot á réttindum annarra, þá vek ég athygli á því að í fyrrgreindri upptalningu er ekki að finna brot á réttindum annarra, vegna þess að tjáningarfrelsið veitir ekki réttinn til að brjóta á réttindum annarra. Vonandi er þetta skýrt. Höldum áfram.)

Lýðræðislegt hlutverk tjáningarfrelsisins er fyrst og fremst sá að tryggja að vondar skoðanir sé hægt að ræða opinskátt, þar á meðal af þeim sem vita betur. Sú umræða á sér ekki stað með þöggun, og þá skiptir engu máli hvort þöggunina megi réttlæta lagatæknilega eða ekki: sú nauðsynlega umræða á sér samt ekki stað með þöggun, en hún þarf samt að eiga sér stað. Engin lagarök breyta þeirri staðreynd. Löglegt er ekki það sama og skynsamlegt.

Hótun um lögsókn er hótun.

Jafnvel ef hótun um lögsókn er rökrétt og lögmæt, þá er hún samt hótun, en hótanir sannfæra engan raunverulega heldur eru í reynd tegund af valdbeitingu. Hótanir um beitingu lögreglu- og dómsvalds eru því ekki málefnaleg sókn, heldur málefnaleg uppgjöf. Stundum getur það verið nauðsynlegt að hóta lögsókn, til dæmis ef einstaklingur beitir annan hótunum, eða brýtur á friðhelgi einkalífs einhvers, eða getur spillt rétti annarra til réttlátrar málsmeðferðar; en þá eru það hótanir byggðar á nauðsyn, ekki rökum.

Þá er einnig grundvallaratriði að hótunin sé byggð á raunverulegri nauðsyn til verndar réttinda annarra, en sé ekki bara lagatæknileg afsökun fyrir því að losna við ógeðslega orðræðu. Alveg eins og að þótt lögreglan þurfi að geta beitt líkamlegu valdi við ákveðnar aðstæður, þá á hún einungis að beita því þegar nauðsyn krefur, ekki til að spara sér ómak, sem dæmi.

Hótun um lögsókn er alvarlegt inngrip í tjáningarfrelsið og jafnvel þótt hún geti verið nauðsynleg, þá er hún samt sem áður alltaf alvarlegt inngrip.

Hótanir eru ekki rök.

Í engum málefnalegum umræðum eru hótanir málefnaleg rök. Þegar gripið er til hótana er hótandinn í raun búinn að segja þeim sem hótað er, að þá sé umræðum lokið og málin verði ekki útkljáð út frá því hvað sé satt og rétt, né út frá staðreyndum sem beri að hafa í huga, heldur út frá valdbeitingu. Bann við fordómafullum skoðunum sendir þau einu skilaboð til hinna fordómafullu, að talsmenn umburðarlyndis séu orðnir svo rökþrota og hafi svo vonlausan málstað að verja, að þeir verði að grípa til lögsókna. Þess vegna sannfærir ekkert fordómafullt fólk meira, um að fordómar þess séu réttmætir, heldur en þegar talsmenn umburðarlyndis beita hótunum um lögsóknir frekar en rökum máli sínu til stuðnings.

Það sorglegasta er að þetta er alger óþarfi vegna þess að… í alvöru, lýðræði, mannréttindi, umburðarlyndi og frelsi eru ekki svo vonlausir málstaðir að við talsmenn þeirra eigum í neinum vandræðum með að rökræða þá. Því miður er það hinsvegar þannig að fólk sem ýmist nennir ekki í þá umræðu, telur sig of fínt fyrir hana eða hreinlega treystir sér ekki til að rökstyðja mál sitt, vill frekar fara einhvers konar þöggunarleið.

Tjáningarfrelsi gegn hatursáróðri.

Mikilvægi tjáningarfrelsisins er engin réttlæting fyrir hatursáróðri heldur mikilvægt vopn í baráttunni gegn honum. Það sem skortir á er að það vopn sé raunverulega nýtt af talsmönnum umburðarlyndis og frelsis frekar en ákall um að móta umræðuna beinlínis með lagavaldi.

Ég tek sjálfur virkan þátt í því að vinna gegn fordómum með því að ræða (misdónalega) við fordómafullt fólk, sennilega oftar en er manni hollt. En þessar hugmyndir um að takmarka tjáningu málefnalegra andstæðinga minna hjálpar mér ekki heldur þvert á móti þvælist fyrir og gefur þeim byr undir báða vængi. Þeir fá lítinn frið fyrir mér nema þegar ég þarf að snúa mér í lið með þeim sjálfum til að verja rétt þeirra til að tjá sínar oft á tíðum nautheimskulegu, óþolandi og ógeðslegu skoðanir. Reyndar lendi ég sennilega síðan í því að talsmenn umburðarlyndis saka mig um að verja fordóma, meðan fordómafulla liðið sakar mig um að vera svokölluð “múslimasleikja” fyrir að vera á móti mismunun á grundvelli trúarskoðana, en það ku vera fúkyrði þeirra á meðal ef ég skil rétt.

Markmiðið.

Þegar allt kemur alls snýst þessi umræða um að verja lýðræðið, mannréttindi, umburðarlyndi og frelsi fyrir ágangi afla sem eiga erfitt með að ná sínu fram þegar þessi gildi fá að ráða. En þessi gildi krefjast ekki þöggunar til að bera sigur af hólmi heldur einmitt þvert á móti. Þau stóla fyrst og fremst á opna og heiðarlega umræðu þar sem fólk getur tjáð sig án ótta við hótanir, hvort sem þær eru í formi líkamlegra hótana eða hótana um lögsókn.

Hótum því sem varlegast og sem allra, allra sjaldnast.

Posted in Uncategorized

Um afsagnir og traust

Heiðarlegur og algengur misskilningur kemur fram í máli stjórnarþingmanns í viðtali sem ég heyrði rétt í þessu.

Þingmaðurinn sagði að með því að segja af sér, hafi Sigmundur Davíð Gunnlaugsson að einhverju leyti viðurkennt mistök. Þessi ranghugmynd um afsagnir stjórnmálamanna er sennilega með stærstu ástæðum þess að menn segja svo sjaldan af sér hérlendis og þá ekki fyrr en allt er komið í kaldakol. Afsögn er nefnilega ekki það sama og viðurkenning á mistökum. Stundum segja menn af sér vegna mistaka en það er þó ekki það sama.

Afsögn getur þýtt það eitt að maður telji betra fyrir embættið sjálft eða umbjóðendur þess, að fjarlægja eigin persónu úr því af einhverjum ástæðum. Sem dæmi vék Illugi Gunnarsson af þingi þegar Sjóður 9 var til rannsóknar og með því var hann ekki að viðurkenna nein mistök, heldur þvert á móti að forðast mistök, ásakanir um mistök eða grun um misferli. Það var betra fyrir stöðuna, fyrir hann sjálfan og fyrir Alþingi.

Eitt lærdómsríkasta dæmið er afsögn Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, sem vissulega gerði mörg, mjög veigamikil mistök, en ef hún hefði sagt af sér sem ráðherra um leið og lögreglurannsókn hafði hafist á innanríkisráðuneytinu, þá hefði það þvert á móti gefið henni trúverðugleika sem hún glataði gjörsamlega með þrásetu sinni.

Það vantar sárlega hugarfarsbreytingu í garð pólitískrar ábyrgðar á Íslandi. Menn eiga ekki bara að segja af sér eða stíga til hliðar þegar allt er komið í kaldakol og búið er að sanna upp á fólk einhverja stórfellda glæpi, afglöp eða blekkingar. Stjórnmálamenn eiga að stíga til hliðar, ýmist tímabundið eða fram að endurnýjun umboðs, til þess að öðlast virðingu og traust en ekki öfugt. Lykilatriði, til þess að svo geti verið, er að gera það áður en þrásetan gerir að engu þann trúverðugleika sem afsögn getur veitt þeim tækifæri til að öðlast.

Posted in Uncategorized

Ætla þingmenn stjórnarmeirihlutans að verja þetta?

Í ljósi umfjöllunar Kastljóss um tengsl ráðamanna við aflandsfélög:

Í þingmannahópi meirihlutans á Alþingi, í Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki, er margt gott fólk með hjartað á réttum stað og höfuðið rétt skrúfað á, sem raunverulega fór í pólitík af góðum hug og með það að markmiði að gera Ísland betra samkvæmt sínum skilningi. Eðlilega er maður oft ósammála þeim, ýmist um aðferðafræði, sjónarmið eða jafnvel grunngildi, enda eðlilegt í pólitík.

En núna virkilega liggur á því að þingmenn stjórnarmeirihlutans velti fyrir sér hvers vegna þeir fóru í pólitík. Fóru þeir í pólitík til að verja þetta? Eru þeir reiðubúnir til þess að leggja nafn sitt gegn vantrauststillögu eftir það sem nú hefur verið opinberað?

Sjálfur hef ég orðið vitni að hreint út sagt ótrúlegum hlutum í pólitík, til dæmis það að yfirhöfuð komast inn á þing í kosningunum 2013. Eftir það, sögulegt stökk flokksins okkar í skoðanakönnunum sem ekkert lát virðist vera á, þrátt fyrir ýmsa erfiðleika. Við búum í heimi þar sem fáránlega ólíklegir atburðir eiga sér stað á hverjum einasta degi og það hættir í sjálfu sér að koma manni á óvart að eitthvað stórkostlega ólíklegt hafi átt sér stað.

En ég neita að trúa því og ætla ekki að trúa því að meirihluti þingsins muni greiða atkvæði gegn tillögu um vantraust eftir þetta.

Posted in Uncategorized

Vandinn er stærri en vanhæfi

Í ljósi Wintris-málsins (einnig þekkt sem “Jómfrúarmálið”) hefur Jón Þór Ólafsson fyrrverandi þingmaður Pírata bent á eitt athyglisvert.

Sumarið 2015 samþykkti Alþingi frumvarp Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar forsætisráðherra um stjórnarráðið. Þar var að finna heldur viðamikla breytingu á fyrirkomulagi um siðareglur.

Í þágildandi lögum var ákvæði um samhæfingarnefnd um siðferðileg viðmið fyrir stjórnsýsluna og var verkefni hennar, skv. 3. og 4. mgr. 25. gr. laga 115/2011 (eins og lögin voru um vorið 2015):

“Helstu verkefni samhæfingarnefndarinnar eru:
a. að stuðla að því að siðferðileg viðmið séu í hávegum höfð í opinberum störfum og veita stjórnvöldum ráðleggingar um ráðstafanir til að koma í veg fyrir hagsmunaárekstra og spillingu,
b. að veita umsögn um drög að siðareglum á grundvelli laga þessara og laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins og gefa stjórnvöldum ráð um túlkun þeirra,
c. að beita sér fyrir upplýsingaöflun og fræðirannsóknum á málefnasviði nefndarinnar,
d. að stuðla að því að brugðist sé með samhæfðum hætti við ábendingum eftirlitsembætta Alþingis og öðrum tiltækum upplýsingum um brot á siðareglum eða hættu á spillingu hjá ríkinu,
e. að taka þátt í samstarfi við félagasamtök, stofnanir og embætti hér á landi og erlendis sem vinna gegn spillingu í opinbera geiranum,
f. að gefa forsætisráðherra árlega skýrslu um starf sitt þar sem komi fram ef ástæða þykir til tillögur til stjórnvalda um frekari aðgerðir til að efla traust á stjórnsýslu ríkisins, draga úr hættu á spillingu og vanda betur til verka í stjórnsýslunni. Skýrslan skal lögð fyrir Alþingi. Til þess að tryggja samræmi við störf umboðsmanns Alþingis og Ríkisendurskoðunar skal samhæfingarnefndin hafa reglulegt samráð við þau embætti.”

En í lok árs 2014 lagði Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra fram frumvarp þar sem þessu var breytt. Í stað þess sem stendur að ofan, ásamt fleiru, kom þetta:

“Forsætisráðuneytið gefur stjórnvöldum ráð um túlkun siðareglna þegar eftir því er leitað, stendur fyrir fræðslu um þær innan Stjórnarráðsins og fylgist með að þær nái tilgangi sínum. Til þess að tryggja samræmi við störf umboðsmanns Alþingis og Ríkisendurskoðunar skal ráðuneytið hafa reglulegt samráð við þau embætti.”

Í stuttu máli; út með samhæfingarnefndina, inn með vald forsætisráðherra yfir því hvernig túlka beri siðareglurnar.

Margir þingmenn, þ.á.m. þingmenn Pírata gagnrýndu þessa breytingu á sínum tíma en það vakti ekki mikla athygli. Allir viðstaddir þingmenn stjórnarandstöðunnar (þ.á.m. allir þingmenn Pírata) greiddu atkvæði gegn frumvarpinu.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson greiddi hinsvegar atkvæði með því og allir viðstaddir þingmenn meirihlutans.

Ég er ekki að fjalla um þetta til að vera leiðinlegur við neinn, hvorki forsætisráðherra né neinn annan. Það er lexía í þessu sem okkur ber að taka alvarlega: Við eigum að tortryggja valdeflingu yfirvalda. Við eigum að taka eftir því þegar forsætisráðherra leggur fram frumvarp sem eykur valdsvið og hlutverk hans og Alþingi samþykkir það af þeirri einu ástæðu að sömu flokkar mynda meirihluta Alþingis og ríkisstjórn.

Hafið þið áttað ykkur á því að undir núverandi fyrirkomulagi, þeim reglum sem stjórnkerfi Íslands byggir á og þeim hefðum sem hafa skapast, eru í sjálfu sér engar líkur á því að vantrauststillaga á hendur forsætisráðherra yrði samþykkt, þrátt fyrir það sem er komið fram? – Ég er ekki að mæla gegn vantrauststillögu, þvert á móti finnst mér hún þurfa að koma fram ef ekki kemur til afsagnar fyrir þann tíma (Alþingi kemur ekki aftur saman fyrr en 4. apríl, meðan ég man), en hafið þið virkilega áttað ykkur á því að líkurnar á því að hún verði samþykkt, jafnvel eftir þetta, og jafnvel með því ofangreinda, séu í sjálfu sér engar? – Það er ekki vegna þess að einhver ráðherra eða flokkur sé svo vondur, heldur vegna þess að við búum við fyrirkomulag sem virkar bölvanlega til lýðræðislegs aðhalds milli kosninga.

Það er auðvelt að dæma forsætisráðherra harkalega í þessari stöðu, en við megum ekki missa sjónar af undirliggjandi vandamálinu, því að þótt þetta sé óþolandi, þá er vandamálið samt sem áður hvorki persóna né kröfuhafi, heldur rótgróinn galli í kerfinu sem vald ráðamanna byggir á, í lýðræðisfyrirkomulaginu sjálfu.

Nánar til tekið, í stjórnarskrá.

Posted in Uncategorized

Öfgar

Öfgar eru alltaf slæmar. Ekki bara þegar maður aðhyllist rangan málstað heldur líka þegar maður aðhyllist réttan. Allir öfgamenn réttlæta öfgar sínar á þeim forsendum að þeir hafi svo hrikalega rétt fyrir sér. Það má vel vera að þeir hafi rétt fyrir sér en það réttlætir ekki öfgar, ekki í neinum málaflokki.

Það er líka mikill en algengur ósiður að gera öðrum sjálfkrafa upp öfgar fyrir tiltekna merkimiða. Tvö dæmin sem koma helst til hugar eru “femínisti” og “frjálshyggjumaður”. Það að einhver sé femínisti og telji ennþá halla á konur í samfélaginu, þýðir ekki að viðkomandi ætli að höggva útlim af hverjum sem mótmælir kynjakvóta. Það þýðir ekki einu sinni að viðkomandi sé endilega hlynntur kynjakvóta. Það að einhver sé frjálshyggjumaður þýðir ekki heldur að hann ætli að lækka skatta bara á ríkt fólk og gefa skít í alla aðra. Ef þér líður eins og að þegar manneskja kalli sig femínista eða frjálshyggjumann, þá sé viðkomandi sjálfkrafa orðinn öfgamaður eða einfaldlega illa innrætt manneskja, þá eru það þínir eigin fordómar að verkum en ekki öfgar manneskjunnar sem þú dæmir. Jafnvel ef svo vill til að manneskjan sé líka fyrir heppilega tilviljun óttalegur vitleysingur.

Það getur verið erfitt að átta sig á því nákvæmlega hvað séu öfgar og hvað ekki, helst þá vegna þess að hugtakið gerir ráð fyrir því að það sé til eitthvert norm, sem er ekki endilega tilfellið. Sömuleiðis getur verið þörf á harðri baráttu, róttækum aðgerðum eða staðfestu sem jaðrar við þrjósku, sem einfaldar ekki spurninguna heldur.

En ég hef heyrt af tveimur áhugaverðum skilgreiningum á öfgum í gegnum tíðina sem mig langar að deila með lesendum, aðallega til umhugsunar frekar en sem nákvæm úttekt á þýðingu orðsins.

Ein er sú að með öfgum hafi málstaður tilhneigingu til að snúast upp í andhverfu sína. Nærtækt dæmi þurfti ég að eiga við sjálfan mig frekar nýlega, sem var afnám við banni á guðlasti. Frá táningsaldri hef ég kvartað undan því að tjáningarfrelsið sé í molum á Íslandi. Hin algera sönnun þess, var þar til nýlega bann við guðlasti (125. gr. laga 19/1940, hæstaréttarmál 16/1983). Pírötum tókst að afnema þetta fáránlega bann sumarið 2015 og núna má loksins löglega gera létt grín að trúarbrögðum á Íslandi.

En vegna þess að bann við guðlasti hefur alltaf verið skýrasta röksemdafærslan fyrir því að hér ríki ekki raunverulegt tjáningarfrelsi, þá gat verið freistandi að leyfa banninu að standa, til að létta ekki á þrýstingnum á umbætur í tjáningarfrelsismálum: Að það myndi minnka þrýstinginn á meiri umbætur að samþykkja smávægilegar umbætur sem ekki næðu langtíma markmiðinu. Að skref í rétta átt myndi fyrirbyggja fleiri.

En þá hefði baráttan snúist upp í andhverfu sína, og Píratar hefðu orðið ein stærsta hindrunin til umbóta í tjáningarfrelsismálum. Ef við hefðum harðneitað að afnema bann við guðlasti ef ekki væri gengið alla leið og gjörvallur málaflokkurinn lagaður á einu bretti, þá hefðum við beinlínis staðið í vegi fyrir auknu tjáningarfrelsi. Í því felst mótsögn öfganna: Að frekar skuli taka versta kostinn en þann næstskásta, af ótta við að aðrir sjái ekki lengur tilganginn með baráttunni. Sá ótti er ekki bara órökréttur, heldur beinlínis skaðlegur baráttunni sjálfri.

Hin skilgreiningin á öfgum er einnig áhugaverð en kannski erfiðari að nota sem viðmið. Hún er sú að skoðun eða barátta sé komin út í öfgar þegar það er orðið erfitt að rægja hana með ýkjum. Það er stundum hægt að gera grín að hugmyndum með því að ýkja þær stórlega og felst grínið þá í absúrdismanum sem fylgir. En þegar grínið sést ekki vegna þess að absúrdisminn passar einfaldlega of vel við það sem gert er grín að, þá má gera ráð fyrir því að um öfgar sé að ræða. Þarna er þó engin skýr lína.

Jafnvel með svona skilgreiningar að vopni er erfitt að tilgreina með einhverjum hlutlausum hætti hvað séu öfgar og hvað ekki. En ég hygg að það sé best að maður leiti að þeim í sjálfum sér fyrst, áður en maður leitar að þeim í öðrum. Náttúran hefur nefnilega gefið okkur aðdáunarvert úthald til að dæma aðra, en hinsvegar litla sem enga hæfileika til sjálfsskoðunar. Þannig að dómur manns verður sjálfsagt fljótt öfgakenndur ef maður fjarlægir ekki bjálkann úr eigin auga fyrst. Og stundum þarf ekki nema flís til að hann sjáist ekki.

Posted in Uncategorized

Þjóðaratkvæðagreiðslur ráðamanna

Vegna fréttar: Sigmundur Davíð reiðubúinn í þjóðaratkvæðagreiðslu um verðtrygginguna

Krafan um beint lýðræði í formi þjóðaratkvæðagreiðslna er krafa um að efla aðhald almennings að ráðamönnum. Þjóðaratkvæðagreiðslur sem eru einungis haldnar að frumkvæði ráðamanna geta hinsvegar aldrei orðið að slíku aðhaldi, heldur fyrst og fremst að pólitísku vopni ráðamanna sjálfra til þess að búa til pólitískan þrýsting sjálfum sér til stuðnings.

Það er ekki aukaatriði, heldur lykilatriði, að frumkvæði að þjóðaratkvæðagreiðslum um mál á Alþingi komi frá þjóðinni en ekki ráðamönnum sjálfum. Ekki einn einasti einræðisherra er á móti þjóðaratkvæðagreiðslum svo lengi sem hann getur sjálfur ákveðið hvað fari í þjóðaratkvæðagreiðslu og hvenær.

Það er því ekki stigsmunur heldur eðlismunur á þjóðaratkvæðagreiðslum að frumkvæði þjóðar annarsvegar og að frumkvæði ráðamanna hinsvegar. Hið fyrra eru lýðræðisumbætur, hið síðara pólitískt vopn handa ráðamönnum. Lýðræðislegir ferlar eru ekki til þess að ráðamenn geti notað þá til að afla sér vinsælda heldur til þess að þjóðin sjálf geti ýmist tekið fyrir hendurnar á Alþingi eða knúið það til að fjalla um tiltekin mál.

Það er ennfremur mikilvægt að lýðræðislegir ferlar séu skýrir, formlegir, lögfestir og fyrirsjáanlegir. Þjóðin á að geta vitað fyrirfram hvaða leiðir hún hefur til að hafa áhrif á það hvaða mál fari í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það eru ekki lýðræðisumbætur að þjóðin fái góðfúslega að tjá skoðanir sínar formlega í opinberri skoðanakönnun þegar það hentar ráðamönnum um einstaka fullyrðingar eða spurningar sem stjórnmálamenn þurfa síðan að leggja pólitískt mat á eftirá. Það sem þarf er að lýðræðisferlarnir sjálfir, sem eru í grunninn tilgreindir í stjórnarskrá, setji ákvörðunina um þjóðaratkvæðagreiðslur í hendur fólksins sjálfs og að slíkar ákvarðanir séu ekki bara raunhæfar, heldur niðurstaðan einnig bindandi.

En þjóðaratkvæðagreiðslur eru ekki markmið í sjálfu sér, heldur tæki til að valdefla þjóðina gegn valdhöfum. Það eru ekki lýðræðisumbætur að ráðamenn leggi fram spurningar að eigin vali og að eigin frumkvæði í þjóðaratkvæðagreiðslu vegna þess að það valdeflir fyrst og fremst ráðamenn sjálfa. Það er til dæmis nákvæmlega ekki neitt sem kallar á hugmynd forsætisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu um verðtrygginguna; nærri lagi væri að leggja tillöguna fram yfirhöfuð og svo gæti þjóðin kosið um hana ef hún sjálf kærði sig um það – en það á þá að vera að kröfu þjóðarinnar, ekki forsætisráðherra. (Svo er hitt að forsætisráðherra hefur forðast umræðu um verðtrygginguna á Alþingi eins og heitan eldinn og skiljanlega, en það er önnur saga.)

Það er ágætt að forsætisráðherra segist hlynntur því að þjóðin hafi meiri rétt til að kalla eftir þjóðaratkvæðagreiðslum, en það verður líka að segjast eins og er, að sá málflutningur minnir óneitanlega á málflutning hans í sambandi við Evrópusambands-viðræðurnar fyrir kosningar. Ég hef nefnilega aldrei heyrt stjórnmálamann segjast vera á móti þjóðaratkvæðagreiðslum, svo lengi sem þær annaðhvort eigi sér ekki stað eða skipti ekki máli.

Posted in Uncategorized

Óheppileg viðhorf opinberra starfsmanna

Nú spyrja sumir hvernig háttvirtur lögreglumaður, Biggi lögga​, dirfist að hafa skoðun á sakamáli sem fallinn er dómur um, en eins og frægt er orðið tjáði hann sig opinberlega um mál þar sem 5 ungir karlmenn voru bornir sökum um að hópnauðga stelpu. Mennirnir voru sýknaðir en Biggi segir samfélagið samt sem áður dæma þá fyrir verknaðinn jafnvel ef hann var ekki talinn nauðgun fyrir rétti.

Svo við spyrjum; hvernig dirfist Biggi?

Svarið er í rauninni einfalt. Biggi lögga er manneskja og borgari þessa lands. Þannig dirfist hann til þess að tjá skoðanir sínar opinberlega. Í sjálfu sér er svarið það einfalt.

En við þetta hafa margir að athuga og kannski eðlilega. Biggi lögga er jú opinber starfsmaður, meira að segja lögga. Þetta hefur verið harðlega gagnrýnt af ýmsum, þar á meðal Sveini Andra Sveinssyni lögfræðingi sem samkvæmt fréttum krefst þess að Biggi verði hreinlega rekinn fyrir orð sín.

Reynum fyrst að skilja kröfuna. Biggi lögga er opinber starfsmaður sem í þokkabót fer með vald í nafni hins opinbera, en sakborningarnir í því máli sem Biggi tjáði skoðun sína á verða að geta búist við faglegum vinnubrögðum af hálfu lögreglunnar, þ.á.m. Bigga löggu, sem er kannski erfitt ef þeir vita fyrirfram að Biggi hafi tiltekin viðhorf og skoðanir á þeim. Ímyndum okkur að Biggi viti hverjir sakborningarnir séu og stoppi þá einn góðan veðurdag við umferðareftirlit. Hvernig á þeim að líða? Við hvers kyns vinnubrögðum eiga þeir að búast af hálfu Bigga? Geta þeir treyst því að vinnubrögð hans séu fagleg?

Það má alveg bera virðingu fyrir þessu sjónarmiði þótt krafan um að Biggi verði hreinlega rekinn hljóti að þykja heldur grimm.

En spyrjum þá ennfremur að því hvernig sama dæmi liti út hinsegin; hvað ef Biggi hefði sleppt því að tjá sig? Hefði hann ekki samt sem áður sömu viðhorf og skoðanir? Myndu sýknaðir sakborningar ekki jafn líklega verða fyrir barðinu á ófaglegum vinnubrögðum vegna viðhorfa og skoðana Bigga?

Tjah, jú. Reyndar mætti færa rök fyrir því að það væri meira að segja líklegra, vegna þess að ef Biggi lögga tjáði ekki sín viðhorf væri mun ólíklegra að hann upplifði nokkurn tíma ólík viðhorf en sín eigin. Það er jú viðhorfið sjálft sem menn óttast væntanlega að hafi þessi neikvæðu áhrif á faglegu vinnubrögðin en ekki sú staðreynd að þau hafi verið tjáð, jafnvel ef opinberlega.

Fólk virðist stundum hafa mjög óholla mynd af hinum opinbera starfsmanni. Eins og ef opinberir starfsmenn hreinlega njóti ekki mannréttinda á borð við tjáningarfrelsi eða friðhelgi einkalífs. Sú hugmynd er líklega tengd öðrum alvarlegum misskilningi; að við eigum að geta búist við einhvers konar yfirnáttúrulegum eiginleikum sem útiloka sjálfsagða mannlega bresti, t.d. þann að hafa takmarkaða sýn af heiminum og sennilega alls kyns bölvanleg viðhorf. Lögreglumenn, kennarar og aðrir opinberir starfsmenn eru hinsvegar ekki yfir mannlega bresti hafnir og við gerum engum greiða með því að hunsa þá staðreynd. Þvert á móti verðum við að gera ráð fyrir því ef vel á að fara.

Fagleg vinnubrögð lögreglu og kennara verða nefnilega ekki tryggð með skoðanakúgun, heldur með faglegum ferlum sem búið er undir með aðhaldi og mótvægi af einhverri sort. Í tilfelli lögreglunnar getum við tryggt það með sjálfstæðu eftirliti með störfum og starfsháttum lögreglu, sem dæmi. En ef við ætlum að tryggja fagleg vinnubrögð lögreglumanna og kennara með því að meina þeim að hafa óheppileg viðhorf, þá skulum við bíða þar til vélmenni hafa tekið við löggæslu og kennslu, því að krafan um hinn heilaga opinbera starfsmann sem ekki hefur óheppileg viðhorf er einnig krafa um hinn opinbera starfsmann sem ekki er mennskur.

Posted in Uncategorized

Gripið til skilgreininga: Ríkiskirkjan

Biskup Íslands sagði nýlega um aðskilnað ríkis og kirkju: “Ég tel og margir innan kirkjunnar að þessi aðskilnaður hafi þegar farið fram með því samkomulagi og í lögum sem fylgdu í kjölfarið sem gerð voru árið 1997. Hvað þýðir aðskilnaður, ég vil fyrst skilgreina það.”

Ég finn lykt af vitleysu þegar fólk fer að flækja jafnvel einföldustu hugtök og orðasambönd með spurningum um skilgreiningar á orðum og hugtökum sem öllum ættu að vera ljós. Aðskilnaður ríkis og kirkju þýðir, mjög augljóslega, að stofnunin sem nú heitir Þjóðkirkjan sé ekki lengur sérstaklega tilgreind í stjórnarskrá og landslögum, heldur sé í sömu stöðu, njóti sömu réttinda og beri sömu skyldur og öll önnur trú- og lífsskoðunarfélög. Það þýðir ennfremur, aftur mjög augljóslega, afnám 62. gr. stjórnarskrárinnar eða í það minnsta breytingar á henni í þá átt að ekkert trúfélag njóti lagalegrar sérstöðu eða forréttinda umfram önnur.

Þetta ætti að vera öllum mjög augljóst. Ákall eftir einhverjum skilgreiningum um jafn einföld atriði er ákall um að þvæla málið og flækja langt umfram nokkra nauðsyn.

Svo er hitt að biskupinn getur verið mótfallinn aðskilnaði ríkis og kirkju, sem hann hefur fullan rétt til, en þá er alger óþarfi að kalla eftir einhverjum nýjum skilgreiningum til að tjá þá annars afleitu afstöðu.

Hvað varðar jarðasamkomulagið, þá er það flókið og ömurlegt mál, en vondir (og vonandi ólöglegir) samningar koma ekki í veg fyrir það að sérstaða kirkjunnar í íslenskri stjórnarskrá og íslenskum lögum verði afnumin. Ríkið getur gert samninga við trúfélög án þess að þau njóti sérstakrar verndar og stuðnings í stjórnarskrá, en ef jarðasamkomulagið grundvallast beinlínis á þeim forréttindum, þá er það bara enn ein röksemdin fyrir afnámi þeirra.

(Um frétt: http://ruv.is/frett/riki-og-kirkja-thegar-adskilin)

Opið bréf til Egils Helgasonar

Sæll, Egill. Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata hér. Ég ætlaði bara að svara pistli þínum stuttlega en síðan varð svarið rosalega langt. Ég sendi þér það því hér með en birti það einnig opinberlega á bloggsíðu minni.

Svar mitt er við pistli þínum, “Vandræðaleg afstaða Pírata gagnvart þjófnaði”, sem finnst hér: http://eyjan.pressan.is/silfuregils/2015/09/17/vandraedaleg-afstada-pirata-gagnvart-thjofnadi/

“Það er aumt að vilja borga til dæmis fyrir kleinuhringi og pitsur en ekki fyrir list eða hugbúnað. Og að ala ungt fólk upp í slíku viðhorfi er bara ferlega sorglegt.”

Ókei. Ekkert af þessu stangast á við málflutning Pírata um vandamálin sem fylgja því að framfylgja höfundarétti með lokun vefsvæða. Það er sama hversu sorglegt það þykir, tæknin býður bara samt ekki upp á stjórn yfir höfundaréttarvörðu efni nema með því að gera einföldustu tækniþekkingu tortryggilega og ganga að upplýsingafrelsinu dauðu. Ef við viljum það ekki, sem ég geri ráð fyrir því að ekkert okkar vilji, þá verða lokanir sem leið til að framfylgja höfundarétti óraunhæfar. Sú staðreynd breytist ekki af einhverjum undraverðum hætti fyrir þær sakir einar að vera sorgleg.

“Nú er verið grípa til ráðstafana til að hefta stórfelldan hugverkastuld á netinu.”

Nei. Þetta mun ekki hefta stórfelldan hugverkastuld á netinu svo lengi sem lágmarks þekking á internetinu verður áfram aðgengileg almenningi, svosem á því að að stilla DNS þjón.

“Slíku verður ekki útrýmt, en það er hægt að hrella þjófana og reka úr einni holu í aðra.”

Það er mögulegt með því að sníða framhjá þeim réttarfarslegu ferlum sem frjálslynd lýðræðisríki taka sem sjálfsögðum skilyrðum fyrir því að gera rit upptæk og loka vefsvæðum, en það er ekki hægt án þess að sníða hjá þeim, eins og dæmin sanna. Vissulega er hægt að eyða ógrynni af peningum og tíma í að eltast við menn úr einni holu í aðra, en þeir hlæja samt bara að því og finnst það eflaust bara svolítið gaman.

“Píratinn Helgi Hrafn Gunnarsson slær úr og í, í aðra röndina talar hann um að ekki sé hægt að loka fyrir þjófasíður eins og Deildu eða Pirate Bay (Píratahreyfingin upphófst í kringum hana), en í hina að það megi ekki. Hvort er það?”

Eins og ég hef sagt við hvert einasta tilefni og ætti að vera orðið skýrt, að þessar aðferðir duga ekki fyrr en þær ganga of langt. Það er ekkert mál að hindra höfundaréttarbrot í Norður-Kóreu, en það þarf þá að hafa internetið í tangarhaldi eins og í Norður-Kóreu. Þetta er ekki svo flókið og ég furða mig á því að þetta sé ennþá óljóst. Aðferðirnar sem núna eru notaðar til að loka á Pirate Bay og Deildu.net virka ekki vegna þess að þær ganga ekki svo langt að hindra menn í að komast framhjá þeim með einföldum hætti. Þess vegna þarf að ganga lengra, og lengra, og lengra og lengra. Það er hættan sem við erum að vara við. Hinn möguleikinn er að þetta mistakist fullkomlega, sem þú og þín skoðanasystkini í málaflokknum ætla sér greinilega alls ekki að sætta sig við.

“Er hægt að kjósa flokk sem réttlætir afbrot af þessu tagi?”

Ég veit það ekki. Ég man ekki til þess að hafa réttlætt þessi brot þótt sjálfsagt hafi einhver af okkar 2000 meðlimum einhvern tíma gert það. Við erum bara ekki til í að fórna fallegustu og mikilvægustu eiginleikum internetsins til að stöðva þau. Annars fer að verða mjög þreytandi að sitja stöðugt undir þessum rangfærslum frá þér og öðrum, sama hversu oft þær eru leiðréttar. Það að maður sé ekki reiðubúinn til að gera hvað sem er til að stöðva eina tegund af lögbroti, þýðir ekki að maður styðji lögbrotið. Ég myndi ekki saka þig um að styðja heimilisofbeldi ef þú mótmæltir því að setja upp lögreglumyndavélar inn á öll heimili, né um að styðja nauðganir ef þú vildir ekki eftirlitsmyndavélar á klósettum á hverjum einasta skemmtistað. Það væri óheiðarlegt, ómálefnalegt og ósanngjarnt af mér að saka þig um slíkt.

“Réttlætingarnar eru alltaf jafn vandræðalegar. Yfirleitt er það eitthvað fjas um að menn skilji ekki hvernig internetið virkar eða að höfundarréttur sé úreltur.”

Við höfum bent á þá staðreynd að það þarf ekki meiri þekkingu á internetinu en á DNS þjónum til þess að komast framhjá þessum lokunum. Nú vil ég ítreka að þetta er staðreynd, ekki álit mitt eða markmið eða málstaður, heldur staðreynd. Hún hættir ekki að vera staðreynd við það að við séum rosalega reið og sár og köllum þetta vandræðalegt fjas. Lágmarks þekking á innviðum internetsins, sem 12 ára barn er meira en nógu gamalt til að skilja, nægir til að komast framhjá þessum takmörkunum og það er einfaldlega staðreynd. Eins og ég spáði fyrir seinast, þá gerðu menn þessa beisik tækniþekkingu tortryggilega um leið, og ég spái því að það gerist aftur núna, þegar ég bendi fólki á að fólk hafi aðgang að þúsundum ef ekki milljónum opinna DNS þjóna víðsvegar um heim, meðal annars hjá Google (með hina sérstaklega heppilegu IP tölu 8.8.8.8). Ef það fer pínulítið í taugarnar á þér að ég sé með þessu að útskýra hvernig eigi að komast framhjá þessum lokunum í þessu bréfi, þá undirstrikarðu nákvæman punkt minn. DNS er ekkert vúdú og það er ekkert leyndarmál að Google reki opna DNS þjóna. Það býr sömuleiðis til ömurlegan hvata, að ætla að byggja framfylgni laga á því að fólk viti nákvæmlega ekki neitt um hvernig netið virki. Það má líkja því við að ætla að hindra fjársvindl með því að gera grunnskólastærðfræði tortryggilega. DNS er ekki flókið fyrirbæri, þetta er raunverulega fyrsti hluturinn sem maður getur lært um innviði internetsins. DNS er í alvörunni álíka mikið grundvallaratriði gagnvart internetinu eins og samlagning og frádráttur eru í bókhaldi. Maður myndi ekki setja upp bókhaldsreglur sem stóluðu á að sem fæstir kynnu að leggja saman og draga frá.

“En þjófnaður er þjófnaður hvort sem eiga í hlut áþreifanlegir hlutir eða óáþreifanlegir.”

Nei, enda væru ekki sérlög um höfundarétt ef svo væri. Þú getur sagt að þetta sé hið sama, en einungis með því að hunsa nákvæmlega allt sem viðkemur efninu.

Áþreifanlegir hlutir og óáþreifanlegir eru í eðli sínu frábrugðnir enda gilda allt, allt, allt öðruvísi lög um þá. Ef óáþreifanlegir hlutir gengdu sömu lögmálum og áþreifanlegir undir höfundarétti, þá gæti ég keypt lag, skrúfað það í sundur, skellt því saman eins og mér sýndist og gefið hverjum sem mér sýndist það. Þetta má ég gera við skrifborðið mitt og tölvuna, en ekki bíómyndina sem ég kaupi úti í búð. Það er rosalega þægileg tilhugsun fyrir suma höfunda að líta á þessi tvö fyrirbæri sem sama hlutinn vegna þess að það einfaldar hlutina fyrir þeim, en staðreyndin er samt sem áður sú að áþreifanlegir og óáþreifanlegir hlutir eru mjög ólíkir og lúta öðrum ekki bara misjöfnum eðlisfræðilögmálum heldur lúta mjög ólíkri löggjöf. Siðferðislegu spurningarnar í kringum óáþreifanlegum hluti eru miklu flóknari en þær sem varða áþreifanlega, enda mjög ólík fyrirbæri eins og fyrr greinir og enginn virðist eiga bágt með að skilja nema fólk sem telur sig hlunnfarið vegna höfundaréttarbrota.

En veistu hvað? Gott og vel, köllum þetta bara þjófnað, ef þér líður eitthvað betur þannig. Hvað svo? Byrja þá þessar lokanir skyndilega að virka rosa vel? Þarf þá skyndilega að kunna meira en að stilla DNS þjón til að gera þessar lokanir að engu? Nei. Ef þig vantar samúð, þá skal hef ég alveg veita þá samúð, enda alinn upp í show biz, þar sem pabbi minn er hljóðmaður, mamma mín kvikmyndagerðarmaður og svo er ég sjálfur forritari (og áhugatónsmiður reyndar, ef út í það er farið). En hvað svo? Má þá ganga að upplýsingafrelsinu dauðu til að hindra þennan þjófnað? – Því ekkert minna mun duga. Þar til við göngum svo langt, mun næstum því enga tækniþekkingu þurfa til að sníða framhjá þessum lokunum eins og dæmin sanna og ég bendi þér enn og aftur á, að sé tilfellið einnig nú.

“Enginn myndi láta sér detta í hug annað en að stöðva starfsemi verslunar sem seldi eða dreifði þýfi. Í grundvallaratriðum er þetta ekki flóknara en það.”

Ef þetta væri svo einfalt, þá væru þú og aðrir höfundaréttarhafar löngu búnir að vinna þennan slag. Og veistu, jú, fólk myndi bara fjandakornið víst frekar sætta sig við starfsemi verslunar sem seldi og dreifði þýfi heldur en að afnema friðhelgi einkalífs og tjáningarfrelsið. Í því felst engin réttlæting á því slíkri starfsemi, heldur einföld ábending um það að mannréttindi setja yfirvöldum skorður fyrir því hversu langt megi ganga til að framfylgja lögum. Það er grundvallaratriði réttarríkisins að svo sé. Framfylgni laga er ekki réttlæting á hvaða aðferðum sem er.

“Fyrirlitningin á vinnu listafólks og þeirra sem setja saman hugverk er með ólíkindum.”

Þetta er annað sem er orðið mjög þreytandi að sitja sífellt undir. Við bendum á vandamál og neitum að gefa upp á bátinn það fallegasta við internetið, sem er upplýsingafrelsið – það er ekki okkur að kenna að upplýsingafrelsið og hefðbundin útfærsla á höfundarétti séu ósamhæf. Við höfum hvorki þér né nokkrum öðrum listamönnum sýnt nokkurs konar fyrirlitningu í þessum málaflokki, en það er oft þannig að þegar fólki líkar ekki það sem það heyrir, þá reynir það að gera einhvern annan ábyrgan fyrir sínum eigin tilfinningum. Ég skil að þú sért reiður yfir þessu, enda vægast sagt pirrandi vandamál, en það felst ekki nein fyrirlitning í því sem ég hef sagt um þetta málefni í fjölmiðlum né í neinu sem ég skrifa þér nú.

Sjálfur get ég ekki kallað mig fagmann í nokkrum sköpuðum hlut nema hugverkagerð, nánar til tekið forritun. Ég hef ekki unnið við neitt annað síðan á táningsaldri, þ.e. þar til ég asnaðist inn á þing.

“Við hikum ekki við að stöðva fjársvik á netinu, barnaníð eða hefndarklám.”

Jú, reyndar gerum við það. Þetta eru reyndar allt ólík fyrirbæri sem öll verðskulda heila umræðu fyrir sig en ég skal trukka í gegnum hvert stuttlega til að sýna fram á muninn á þeim og hvaða aðferðum er hægt að beita gegn þeim.

Fjársvik: Fólk vill ekki verða fyrir fjársvikum, en það vill hinsvegar verða fyrir afþreygingarefni. En reyndar þarf hver og einn að passa sig á þeim sjálfur, einmitt vegna þess að lögreglan hefur enga burði (og mun aldrei hafa burði) til þess að garfa í gegnum hvert einasta einkapóstfang til að filtera út fjársvikapóst – jafnvel ef fólk vildi það. En vel á minnst, myndirðu styðja heimild lögreglunnar til að garfa í gegnum einkapóstinn þinn, til þess að berjast gegn fjársvikum? Og ef ekki, ertu að lýsa yfir stuðningi við fjársvikamenn eða fyrirlitningu á fórnarlömbum þeirra? Auðvitað ekki.

Barnaníð: Barnaníð er alls staðar bannað að framleiða, dreifa því og yfirleitt er einnig bannað að neyta þess, hvort sem það er gegn gjaldi eður ei. Afþreygingarefni er hinsvegar löglega framleitt, dreift af milljónum ofan á milljónum manna og neytt af næstum því öllum í gríðarlegum mæli án þess að vera svo mikið sem tabú. Barnaníðingar vilja helst ekki að neinn viti að þeir séu til eða hvað þeir séu að gera, á meðan framleiðendur afþreygingarefnis vilja jafnan ná sem mestri áheyrn þó oft gegn gjaldi (en alls ekkert alltaf). Barnaníðingar vilja ekki sjást og enginn vill sjá þá. Baráttan gegn barnaníð á sér síðan reyndar ekki stað með því að loka vefsvæðum (því barnaníðingar vilja almennt ekki að almenningur sjái sig hvort sem er), heldur með því að hefja lögreglurannsókn með þartilgerðum leitarheimildum, dómsúrskurðum og þvíumlíku, finna níðingana og dæma þá í rétti.

386 börnum var bjargað úr barnaníði með samstilltu átaki lögregluteyma út um allan heim árið 2013. Lokun vefsvæða átti þar engan þátt. – En eins og ég segi, slík vefsvæði reyna að fela sig, þess vegna rekst maður ekkert á barnaklám sisvona. Barnaklám er hvergi velkomið á meðan afþreygingarefni er hinsvegar eftirsótt alls staðar af næstum því öllum.

Hefndarklám: Það er reyndar að einhverju leyti sama sagan með hefndarklám og afþreygingarefnið að það er ógerningur að stöðva útbreiðslu þess nema gripið sé inn í mjög snemma eftir að því er lekið og þá einungis ef vefsetrin þar sem það birtist fyrst eru til í að hjálpa til við að hindra útbreiðsluna. Jafnvel þá er munurinn sá að afþreygingarefni birtist samt sem áður löglega á milljónum eða tugum milljóna staða, á meðan maður myndi reyna að hindra birtingu allra eintaka hefndarkláms ef maður ætlaði að reyna að stöðva það. Annars eru þó sambærileg vandamál við að hefta útbreiðslu hefndarkláms sem hefur þegar verið dreift víða, nefnilega að þá nær maður engri stjórn lengur nema með algerri yfirtöku á netinu. Þó er líka ákveðinn réttarfarslegur munur, nefnilega sá að hægt er að rannsaka hefndarklámsmál sem sakamál á forsendum réttarríkisins, með lögreglurannsókn þar sem er fengin heimild til að skoða hitt og þetta og hugsanlega draga hinn seka til ábyrgðar. Sérstaklega ef fórnarlamb hefndarkláms veit hver eða hverjir höfðu aðgang að efninu sem lekið er (eða hótað er að leka), t.d. þegar það er fyrrverandi maki, þá er ennfremur hægt að draga viðkomandi til ábyrgðar því hann er þekktur og aðgengilegur. En þetta er sambærilegt vandamál að því leyti að ef lekinn á sér stað og er víðtækur, þá er það orðið mjög erfitt ef yfirhöfuð mögulegt að stöðva áframhaldandi dreifingu. Í þessu felst engin réttlæting, meðan ég man, engu frekar en að benda á að ef olía lekur í sjóinn, þá er heljarinnar vesen að ná henni úr og óvíst a það sé yfirhöfuð mögulegt ef lekinn er stór.

“Hatursáróðurssíðum er líka lokað.”

Nei. Allavega ekki með lögbanni heldur ef notendur biðja um það sjálfir eða sætta sig við að netveitur geri það sjálfkrafa. Þá er ennfremur ekkert mál að komast framhjá slíkri lokun ef minnsti áhugi er fyrir hendi, en munurinn er kannski helst sá að áhuginn er sjaldnast fyrir hendi þar sem flest fólk fílar ekki hatursáróður. Næstum því allir sækjast hinsvegar í afþreygingarefni. Ég versla einungis við netveitur sem loka ekki neinu nema samkvæmt dómsúrskurði. Í því felst enginn stuðningur við hatursáróður; þvert á móti, þá vil ég einmitt tækifærið til að stúdera hann, skilja hann og helst berjast gegn honum, en til þess þarf ég aðgang að honum. Einnig er ég á móti því að banna abrahamísk trúarrit en þau eiga það flest sameiginlegt að vera smekkfull af frekar grófum hatursáróðri sem beinlínis ber ábyrgð á stríðum og fjöldamorðum.

“Það er jafn sjálfsagt að stöðva hugverkaþjófa.”

Nei, þetta eru ólík efni sem dreifast með ólíkum leiðum og við berjumst gegn af ólíkum ástæðum með ólíkum leiðum.

“En auðvitað stendur þetta líka upp á foreldra, að kenna börnum sínum að það sé ekki rétt að nota síður af þessu tagi – rétt eins og maður uppáleggur þeim að stela ekki úti í búð eða frá öðru fólki. Enginn myndi láta sér detta í hug að verja þjófnað af því taginu – bara af því það er hægt að stunda hann.”

Ég get svosem alveg tekið undir þetta, en bendi í leiðinni á annað óþolandi vandamál sem listamenn eiga kannski jafnvel ennþá erfiðara með að horfast í augu við heldur en höfundaréttarbrotin; sem er sú staðreynd að framboð af ókeypis efni er orðið mjög mikið og verður sífellt meira, sérstaklega af tónlist. Allar nýjar hljómsveitir sem ætlast til að nokkur maður frétti af þeim birta lög sín í fullum gæðum á YouTube og gætu ellegar alveg eins sleppt því að gefa út efnið sitt. Í þeirri óþolandi staðreynd felst heldur engin fyrirlitning af minni hálfu, engu frekar en neinu öðru sem ég hef skrifað í þessu bréfi til þín, eða sagt opinberlega um galla þess að framfylgja höfundarétti með lokun vefsvæða.

Jæja, nú er þetta orðið nokkuð mikið meira en gott í bili. Ég vona innilega að þú fáir sem mest borgað fyrir þína vinnu, Egill. En sömuleiðis vona ég að þú munir alltaf búa í frjálsu samfélagi þar sem réttarríkið, upplýsingafrelsið og friðhelgi einkalífsins teljast til mannréttindamála.

Posted in Uncategorized

Leti og skoðanaleysi Pírata

Varðandi frétt: http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/04/04/hafa_i_flestum_tilfellum_setid_hja/

Ástæðan fyrir því að þingflokkur Pírata situr oftar hjá við atkvæðagreiðslu heldur en aðrir á Alþingi er pínlega einföld. Við erum langsmæsti flokkurinn; þriggja manna þingflokkur í 8 fastanefndum. Ofan á það eru starfshópar, ráðstefnur, hádegisfundir, fundir með ýmsum ytri aðilum, fundir með grasrót, þingflokksfundir, þingflokksformannafundir og síðast en ekki síst, okkar eigin þingmálavinna.

Ríkisstjórnin, EES og aðrir þingmenn leggja hinsvegar fram þingmál óháð því hversu mikinn tíma þingmenn Pírata hafa til aflögu. Kannski eru það tíðindi, en við erum ekki spurð álits að því hvort við megum vera að því að díla við mál annarra flokka eða ríkisstjórnarinnar. Þótt við séum að drukkna í verkefnum, þá koma bara samt ný mál.

Þetta er í rauninni engu flóknara en ástæðan fyrir því að ein manneskja getur ekki lyft bíl. Við höfum einfaldlega takmarkaðan mannafla og takmarkaðan tíma. Þetta er hvorki flókið né ætti að koma neinum á óvart.

Píratar eru 4,76% Alþingis. Sumsé, 95,24% Alþingis eru þingmenn annarra flokka. Á yfirstandandi þingi hafa nú verið lögð fram 827 mál, þar af 299 frumvörp og þingsályktunartillögur. Athugið að á sama tíma eru þingmenn Pírata ekki einu sinni nógu margir til að manna fastanefndir, jafnvel ef við hefðum ekkert annað að gera.

Undir þessum kringumstæðum eru bara tveir möguleikar í stöðunni; sitja oftar hjá en aðrir, eða að taka ákvarðanir út í bláinn. Hið síðarnefnda er ekki bara gegn heilbrigðri skynsemi heldur einnig gegn grunnstefu Pírata, sem felur í sér áherslu á upplýstar ákvarðanir.

Reyndar, ef út í það er farið, þá á ég mjög erfitt með að skammast mín fyrir það að ná þó að kynna mér forsendurnar fyrir næstum því helmingi allra atkvæðagreiðslna sem eiga sér stað á Alþingi. Það kemur mér allavega persónulega á óvart að ég hafi ekki setið hjá oftar, þar sem ég ven mig á að sitja hjá ef ég er ekki viss.

En þingstarfið snýst ekki bara um að ýta á grænan, gulan eða rauðan takka, heldur einnig um að marka stefnu og leggja fram þingmál. Frumvörp og þingsályktunartillögur eru þær tvær helstu tegundir þingmála sem krefjast teljandi vinnu. Aðrar tegundir eru t.d. fyrirspurnir, skýrslubeiðnir og þess háttar.

Tölurnar í yfirstandandi þingi samkvæmt mínum heimildum eru svona:

Fjöldi mála: 827
Fjöldi frumvarpa og þingsályktunartillagna: 299

Fjöldi mála frá Pírötum: 87
Fjöldi frumvarpa og þingsályktunartillagna frá Pírötum: 22

Hlutfall mála frá Pírötum: 10,52%
Hlutfall frumvarpa og þingsályktunartillagna frá Pírötum: 7,36%

Hlutfall Pírata á Alþingi: 4,76%

Þannig að ég á mjög bágt með að sjá hvernig tölfræðin eigi að sýna fram á leti eða skoðanaleysi Pírata. Það segi ég með galopinn huga fyrir því að bæta hvað svosem við getum við okkar vinnubrögð.

Posted in Uncategorized