Opið bréf til Egils Helgasonar

Sæll, Egill. Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata hér. Ég ætlaði bara að svara pistli þínum stuttlega en síðan varð svarið rosalega langt. Ég sendi þér það því hér með en birti það einnig opinberlega á bloggsíðu minni.

Svar mitt er við pistli þínum, “Vandræðaleg afstaða Pírata gagnvart þjófnaði”, sem finnst hér: http://eyjan.pressan.is/silfuregils/2015/09/17/vandraedaleg-afstada-pirata-gagnvart-thjofnadi/

“Það er aumt að vilja borga til dæmis fyrir kleinuhringi og pitsur en ekki fyrir list eða hugbúnað. Og að ala ungt fólk upp í slíku viðhorfi er bara ferlega sorglegt.”

Ókei. Ekkert af þessu stangast á við málflutning Pírata um vandamálin sem fylgja því að framfylgja höfundarétti með lokun vefsvæða. Það er sama hversu sorglegt það þykir, tæknin býður bara samt ekki upp á stjórn yfir höfundaréttarvörðu efni nema með því að gera einföldustu tækniþekkingu tortryggilega og ganga að upplýsingafrelsinu dauðu. Ef við viljum það ekki, sem ég geri ráð fyrir því að ekkert okkar vilji, þá verða lokanir sem leið til að framfylgja höfundarétti óraunhæfar. Sú staðreynd breytist ekki af einhverjum undraverðum hætti fyrir þær sakir einar að vera sorgleg.

“Nú er verið grípa til ráðstafana til að hefta stórfelldan hugverkastuld á netinu.”

Nei. Þetta mun ekki hefta stórfelldan hugverkastuld á netinu svo lengi sem lágmarks þekking á internetinu verður áfram aðgengileg almenningi, svosem á því að að stilla DNS þjón.

“Slíku verður ekki útrýmt, en það er hægt að hrella þjófana og reka úr einni holu í aðra.”

Það er mögulegt með því að sníða framhjá þeim réttarfarslegu ferlum sem frjálslynd lýðræðisríki taka sem sjálfsögðum skilyrðum fyrir því að gera rit upptæk og loka vefsvæðum, en það er ekki hægt án þess að sníða hjá þeim, eins og dæmin sanna. Vissulega er hægt að eyða ógrynni af peningum og tíma í að eltast við menn úr einni holu í aðra, en þeir hlæja samt bara að því og finnst það eflaust bara svolítið gaman.

“Píratinn Helgi Hrafn Gunnarsson slær úr og í, í aðra röndina talar hann um að ekki sé hægt að loka fyrir þjófasíður eins og Deildu eða Pirate Bay (Píratahreyfingin upphófst í kringum hana), en í hina að það megi ekki. Hvort er það?”

Eins og ég hef sagt við hvert einasta tilefni og ætti að vera orðið skýrt, að þessar aðferðir duga ekki fyrr en þær ganga of langt. Það er ekkert mál að hindra höfundaréttarbrot í Norður-Kóreu, en það þarf þá að hafa internetið í tangarhaldi eins og í Norður-Kóreu. Þetta er ekki svo flókið og ég furða mig á því að þetta sé ennþá óljóst. Aðferðirnar sem núna eru notaðar til að loka á Pirate Bay og Deildu.net virka ekki vegna þess að þær ganga ekki svo langt að hindra menn í að komast framhjá þeim með einföldum hætti. Þess vegna þarf að ganga lengra, og lengra, og lengra og lengra. Það er hættan sem við erum að vara við. Hinn möguleikinn er að þetta mistakist fullkomlega, sem þú og þín skoðanasystkini í málaflokknum ætla sér greinilega alls ekki að sætta sig við.

“Er hægt að kjósa flokk sem réttlætir afbrot af þessu tagi?”

Ég veit það ekki. Ég man ekki til þess að hafa réttlætt þessi brot þótt sjálfsagt hafi einhver af okkar 2000 meðlimum einhvern tíma gert það. Við erum bara ekki til í að fórna fallegustu og mikilvægustu eiginleikum internetsins til að stöðva þau. Annars fer að verða mjög þreytandi að sitja stöðugt undir þessum rangfærslum frá þér og öðrum, sama hversu oft þær eru leiðréttar. Það að maður sé ekki reiðubúinn til að gera hvað sem er til að stöðva eina tegund af lögbroti, þýðir ekki að maður styðji lögbrotið. Ég myndi ekki saka þig um að styðja heimilisofbeldi ef þú mótmæltir því að setja upp lögreglumyndavélar inn á öll heimili, né um að styðja nauðganir ef þú vildir ekki eftirlitsmyndavélar á klósettum á hverjum einasta skemmtistað. Það væri óheiðarlegt, ómálefnalegt og ósanngjarnt af mér að saka þig um slíkt.

“Réttlætingarnar eru alltaf jafn vandræðalegar. Yfirleitt er það eitthvað fjas um að menn skilji ekki hvernig internetið virkar eða að höfundarréttur sé úreltur.”

Við höfum bent á þá staðreynd að það þarf ekki meiri þekkingu á internetinu en á DNS þjónum til þess að komast framhjá þessum lokunum. Nú vil ég ítreka að þetta er staðreynd, ekki álit mitt eða markmið eða málstaður, heldur staðreynd. Hún hættir ekki að vera staðreynd við það að við séum rosalega reið og sár og köllum þetta vandræðalegt fjas. Lágmarks þekking á innviðum internetsins, sem 12 ára barn er meira en nógu gamalt til að skilja, nægir til að komast framhjá þessum takmörkunum og það er einfaldlega staðreynd. Eins og ég spáði fyrir seinast, þá gerðu menn þessa beisik tækniþekkingu tortryggilega um leið, og ég spái því að það gerist aftur núna, þegar ég bendi fólki á að fólk hafi aðgang að þúsundum ef ekki milljónum opinna DNS þjóna víðsvegar um heim, meðal annars hjá Google (með hina sérstaklega heppilegu IP tölu 8.8.8.8). Ef það fer pínulítið í taugarnar á þér að ég sé með þessu að útskýra hvernig eigi að komast framhjá þessum lokunum í þessu bréfi, þá undirstrikarðu nákvæman punkt minn. DNS er ekkert vúdú og það er ekkert leyndarmál að Google reki opna DNS þjóna. Það býr sömuleiðis til ömurlegan hvata, að ætla að byggja framfylgni laga á því að fólk viti nákvæmlega ekki neitt um hvernig netið virki. Það má líkja því við að ætla að hindra fjársvindl með því að gera grunnskólastærðfræði tortryggilega. DNS er ekki flókið fyrirbæri, þetta er raunverulega fyrsti hluturinn sem maður getur lært um innviði internetsins. DNS er í alvörunni álíka mikið grundvallaratriði gagnvart internetinu eins og samlagning og frádráttur eru í bókhaldi. Maður myndi ekki setja upp bókhaldsreglur sem stóluðu á að sem fæstir kynnu að leggja saman og draga frá.

“En þjófnaður er þjófnaður hvort sem eiga í hlut áþreifanlegir hlutir eða óáþreifanlegir.”

Nei, enda væru ekki sérlög um höfundarétt ef svo væri. Þú getur sagt að þetta sé hið sama, en einungis með því að hunsa nákvæmlega allt sem viðkemur efninu.

Áþreifanlegir hlutir og óáþreifanlegir eru í eðli sínu frábrugðnir enda gilda allt, allt, allt öðruvísi lög um þá. Ef óáþreifanlegir hlutir gengdu sömu lögmálum og áþreifanlegir undir höfundarétti, þá gæti ég keypt lag, skrúfað það í sundur, skellt því saman eins og mér sýndist og gefið hverjum sem mér sýndist það. Þetta má ég gera við skrifborðið mitt og tölvuna, en ekki bíómyndina sem ég kaupi úti í búð. Það er rosalega þægileg tilhugsun fyrir suma höfunda að líta á þessi tvö fyrirbæri sem sama hlutinn vegna þess að það einfaldar hlutina fyrir þeim, en staðreyndin er samt sem áður sú að áþreifanlegir og óáþreifanlegir hlutir eru mjög ólíkir og lúta öðrum ekki bara misjöfnum eðlisfræðilögmálum heldur lúta mjög ólíkri löggjöf. Siðferðislegu spurningarnar í kringum óáþreifanlegum hluti eru miklu flóknari en þær sem varða áþreifanlega, enda mjög ólík fyrirbæri eins og fyrr greinir og enginn virðist eiga bágt með að skilja nema fólk sem telur sig hlunnfarið vegna höfundaréttarbrota.

En veistu hvað? Gott og vel, köllum þetta bara þjófnað, ef þér líður eitthvað betur þannig. Hvað svo? Byrja þá þessar lokanir skyndilega að virka rosa vel? Þarf þá skyndilega að kunna meira en að stilla DNS þjón til að gera þessar lokanir að engu? Nei. Ef þig vantar samúð, þá skal hef ég alveg veita þá samúð, enda alinn upp í show biz, þar sem pabbi minn er hljóðmaður, mamma mín kvikmyndagerðarmaður og svo er ég sjálfur forritari (og áhugatónsmiður reyndar, ef út í það er farið). En hvað svo? Má þá ganga að upplýsingafrelsinu dauðu til að hindra þennan þjófnað? – Því ekkert minna mun duga. Þar til við göngum svo langt, mun næstum því enga tækniþekkingu þurfa til að sníða framhjá þessum lokunum eins og dæmin sanna og ég bendi þér enn og aftur á, að sé tilfellið einnig nú.

“Enginn myndi láta sér detta í hug annað en að stöðva starfsemi verslunar sem seldi eða dreifði þýfi. Í grundvallaratriðum er þetta ekki flóknara en það.”

Ef þetta væri svo einfalt, þá væru þú og aðrir höfundaréttarhafar löngu búnir að vinna þennan slag. Og veistu, jú, fólk myndi bara fjandakornið víst frekar sætta sig við starfsemi verslunar sem seldi og dreifði þýfi heldur en að afnema friðhelgi einkalífs og tjáningarfrelsið. Í því felst engin réttlæting á því slíkri starfsemi, heldur einföld ábending um það að mannréttindi setja yfirvöldum skorður fyrir því hversu langt megi ganga til að framfylgja lögum. Það er grundvallaratriði réttarríkisins að svo sé. Framfylgni laga er ekki réttlæting á hvaða aðferðum sem er.

“Fyrirlitningin á vinnu listafólks og þeirra sem setja saman hugverk er með ólíkindum.”

Þetta er annað sem er orðið mjög þreytandi að sitja sífellt undir. Við bendum á vandamál og neitum að gefa upp á bátinn það fallegasta við internetið, sem er upplýsingafrelsið – það er ekki okkur að kenna að upplýsingafrelsið og hefðbundin útfærsla á höfundarétti séu ósamhæf. Við höfum hvorki þér né nokkrum öðrum listamönnum sýnt nokkurs konar fyrirlitningu í þessum málaflokki, en það er oft þannig að þegar fólki líkar ekki það sem það heyrir, þá reynir það að gera einhvern annan ábyrgan fyrir sínum eigin tilfinningum. Ég skil að þú sért reiður yfir þessu, enda vægast sagt pirrandi vandamál, en það felst ekki nein fyrirlitning í því sem ég hef sagt um þetta málefni í fjölmiðlum né í neinu sem ég skrifa þér nú.

Sjálfur get ég ekki kallað mig fagmann í nokkrum sköpuðum hlut nema hugverkagerð, nánar til tekið forritun. Ég hef ekki unnið við neitt annað síðan á táningsaldri, þ.e. þar til ég asnaðist inn á þing.

“Við hikum ekki við að stöðva fjársvik á netinu, barnaníð eða hefndarklám.”

Jú, reyndar gerum við það. Þetta eru reyndar allt ólík fyrirbæri sem öll verðskulda heila umræðu fyrir sig en ég skal trukka í gegnum hvert stuttlega til að sýna fram á muninn á þeim og hvaða aðferðum er hægt að beita gegn þeim.

Fjársvik: Fólk vill ekki verða fyrir fjársvikum, en það vill hinsvegar verða fyrir afþreygingarefni. En reyndar þarf hver og einn að passa sig á þeim sjálfur, einmitt vegna þess að lögreglan hefur enga burði (og mun aldrei hafa burði) til þess að garfa í gegnum hvert einasta einkapóstfang til að filtera út fjársvikapóst – jafnvel ef fólk vildi það. En vel á minnst, myndirðu styðja heimild lögreglunnar til að garfa í gegnum einkapóstinn þinn, til þess að berjast gegn fjársvikum? Og ef ekki, ertu að lýsa yfir stuðningi við fjársvikamenn eða fyrirlitningu á fórnarlömbum þeirra? Auðvitað ekki.

Barnaníð: Barnaníð er alls staðar bannað að framleiða, dreifa því og yfirleitt er einnig bannað að neyta þess, hvort sem það er gegn gjaldi eður ei. Afþreygingarefni er hinsvegar löglega framleitt, dreift af milljónum ofan á milljónum manna og neytt af næstum því öllum í gríðarlegum mæli án þess að vera svo mikið sem tabú. Barnaníðingar vilja helst ekki að neinn viti að þeir séu til eða hvað þeir séu að gera, á meðan framleiðendur afþreygingarefnis vilja jafnan ná sem mestri áheyrn þó oft gegn gjaldi (en alls ekkert alltaf). Barnaníðingar vilja ekki sjást og enginn vill sjá þá. Baráttan gegn barnaníð á sér síðan reyndar ekki stað með því að loka vefsvæðum (því barnaníðingar vilja almennt ekki að almenningur sjái sig hvort sem er), heldur með því að hefja lögreglurannsókn með þartilgerðum leitarheimildum, dómsúrskurðum og þvíumlíku, finna níðingana og dæma þá í rétti.

386 börnum var bjargað úr barnaníði með samstilltu átaki lögregluteyma út um allan heim árið 2013. Lokun vefsvæða átti þar engan þátt. – En eins og ég segi, slík vefsvæði reyna að fela sig, þess vegna rekst maður ekkert á barnaklám sisvona. Barnaklám er hvergi velkomið á meðan afþreygingarefni er hinsvegar eftirsótt alls staðar af næstum því öllum.

Hefndarklám: Það er reyndar að einhverju leyti sama sagan með hefndarklám og afþreygingarefnið að það er ógerningur að stöðva útbreiðslu þess nema gripið sé inn í mjög snemma eftir að því er lekið og þá einungis ef vefsetrin þar sem það birtist fyrst eru til í að hjálpa til við að hindra útbreiðsluna. Jafnvel þá er munurinn sá að afþreygingarefni birtist samt sem áður löglega á milljónum eða tugum milljóna staða, á meðan maður myndi reyna að hindra birtingu allra eintaka hefndarkláms ef maður ætlaði að reyna að stöðva það. Annars eru þó sambærileg vandamál við að hefta útbreiðslu hefndarkláms sem hefur þegar verið dreift víða, nefnilega að þá nær maður engri stjórn lengur nema með algerri yfirtöku á netinu. Þó er líka ákveðinn réttarfarslegur munur, nefnilega sá að hægt er að rannsaka hefndarklámsmál sem sakamál á forsendum réttarríkisins, með lögreglurannsókn þar sem er fengin heimild til að skoða hitt og þetta og hugsanlega draga hinn seka til ábyrgðar. Sérstaklega ef fórnarlamb hefndarkláms veit hver eða hverjir höfðu aðgang að efninu sem lekið er (eða hótað er að leka), t.d. þegar það er fyrrverandi maki, þá er ennfremur hægt að draga viðkomandi til ábyrgðar því hann er þekktur og aðgengilegur. En þetta er sambærilegt vandamál að því leyti að ef lekinn á sér stað og er víðtækur, þá er það orðið mjög erfitt ef yfirhöfuð mögulegt að stöðva áframhaldandi dreifingu. Í þessu felst engin réttlæting, meðan ég man, engu frekar en að benda á að ef olía lekur í sjóinn, þá er heljarinnar vesen að ná henni úr og óvíst a það sé yfirhöfuð mögulegt ef lekinn er stór.

“Hatursáróðurssíðum er líka lokað.”

Nei. Allavega ekki með lögbanni heldur ef notendur biðja um það sjálfir eða sætta sig við að netveitur geri það sjálfkrafa. Þá er ennfremur ekkert mál að komast framhjá slíkri lokun ef minnsti áhugi er fyrir hendi, en munurinn er kannski helst sá að áhuginn er sjaldnast fyrir hendi þar sem flest fólk fílar ekki hatursáróður. Næstum því allir sækjast hinsvegar í afþreygingarefni. Ég versla einungis við netveitur sem loka ekki neinu nema samkvæmt dómsúrskurði. Í því felst enginn stuðningur við hatursáróður; þvert á móti, þá vil ég einmitt tækifærið til að stúdera hann, skilja hann og helst berjast gegn honum, en til þess þarf ég aðgang að honum. Einnig er ég á móti því að banna abrahamísk trúarrit en þau eiga það flest sameiginlegt að vera smekkfull af frekar grófum hatursáróðri sem beinlínis ber ábyrgð á stríðum og fjöldamorðum.

“Það er jafn sjálfsagt að stöðva hugverkaþjófa.”

Nei, þetta eru ólík efni sem dreifast með ólíkum leiðum og við berjumst gegn af ólíkum ástæðum með ólíkum leiðum.

“En auðvitað stendur þetta líka upp á foreldra, að kenna börnum sínum að það sé ekki rétt að nota síður af þessu tagi – rétt eins og maður uppáleggur þeim að stela ekki úti í búð eða frá öðru fólki. Enginn myndi láta sér detta í hug að verja þjófnað af því taginu – bara af því það er hægt að stunda hann.”

Ég get svosem alveg tekið undir þetta, en bendi í leiðinni á annað óþolandi vandamál sem listamenn eiga kannski jafnvel ennþá erfiðara með að horfast í augu við heldur en höfundaréttarbrotin; sem er sú staðreynd að framboð af ókeypis efni er orðið mjög mikið og verður sífellt meira, sérstaklega af tónlist. Allar nýjar hljómsveitir sem ætlast til að nokkur maður frétti af þeim birta lög sín í fullum gæðum á YouTube og gætu ellegar alveg eins sleppt því að gefa út efnið sitt. Í þeirri óþolandi staðreynd felst heldur engin fyrirlitning af minni hálfu, engu frekar en neinu öðru sem ég hef skrifað í þessu bréfi til þín, eða sagt opinberlega um galla þess að framfylgja höfundarétti með lokun vefsvæða.

Jæja, nú er þetta orðið nokkuð mikið meira en gott í bili. Ég vona innilega að þú fáir sem mest borgað fyrir þína vinnu, Egill. En sömuleiðis vona ég að þú munir alltaf búa í frjálsu samfélagi þar sem réttarríkið, upplýsingafrelsið og friðhelgi einkalífsins teljast til mannréttindamála.

Posted in Uncategorized