Pössum okkur að bregðast ekki framtíðinni

Skólakerfið okkar þarf á róttækri breytingu að halda. Vissulega gengur ákveðnum hópi af fólki þokkalega í núverandi kerfi en ég ætla ekki að leggja áherslu á þann hóp í þessum pistli. Ég ætla fyrst og fremst að leggja áherslu á fólkið sem gengur ekki nógu vel. Það þekkja eflaust allir einhvern sem aldrei náði fótfestu í skóla, hvort sem það er einhver úr fjölskyldunni eða vinur, með nóg af hæfileikum til staðar en þeir skiluðu sér aldrei í góðum einkunnum. Það er nefnilega til nóg af ótrúlega hæfileikaríku fólki sem mun aldrei fá að sýna almennilega hvað það hefur upp á að bjóða eins og staðan er í dag.

Það er sem betur fer komin vilji til breytinga í menntakerfið, til að auka áhuga nemenda á því sem þeir vilja helst gera. Þessar breytingar gerast þó ótrúlega hægt og eru að mestu leyti bundnar við fyrstu tvö skólastigin. Brottfall drengja úr framhaldsskólum er ennþá óásættanlega hátt. Það sárvantar pólitískan og efnahagslegan vilja til þess að byggja upp menntakerfið sem við þurfum á að halda til að tryggja betri framtíð. Núverandi ríkisstjórn hefur talað um að skapa hér gott menntakerfi en hefur hún fylgt þessu eftir? Hefur hún brugðist vel við þeirri krísu sem menntakerfið stendur frammi fyrir?

Læsisátak menntamálaráðherra er í verulegum vandræðum. Ef nemandi flosnar upp úr námi getur hann svo gott sem sagt bless við hugmyndir um að fara aftur í nám ef hann er kominn yfir 25 ára aldur. Þá borgar sig varla lengur fyrir nemandann að sækja sér menntun t.a.m. í kennslufræðum, því verði hugmyndir núverandi ríkisstjórnar að veruleika leiðir afnám tekjutengingar til þess að afborganir af námslánum hækka svo um munar. Aðgerðir núverandi ríkisstjórnar virðast byggðar á nítjándu aldar hugmyndafræði um menntun og það ætti að vera hverjum manni ljóst að slíkir starfshættir munu ekki ganga upp til frambúðar ef við viljum að fólk geti starfað hér við annað en í álveri, fiskvinnslu eða ferðamennsku. Allt eru þetta starfsgreinar sem gætu auðveldlega orðið verðlausar með breyttum markaðsaðstæðum.

Við þurfum að skapa hér fjölbreytt atvinnulíf og við gerum það einungis með því að fjárfesta í grunnstoðum samfélagsins, en ein mikilvægasta stoðin er menntakerfið okkar. Það var einu sinni norræn þjóð sem fór í gegnum efnahagslega erfiðleika en tókst að rífa sig upp með miklu þjóðarátaki. Ég er að sjálfsögðu að tala um Finnland sem tók sig til og fjárfesti vel í menntun þegar illa gekk hjá þjóðarbúinu. Þar eru menn algjörlega óhræddir við að prófa róttækar hugmyndir í menntakerfinu, afnema heimanám í grunnskóla, breyta fyrirkomulaginu á frímínútum til að sporna gegn einelti auk þess sem kennarastéttin er bæði hálaunuð og fagleg. Á Íslandi stöndum við hinsvegar frammi fyrir ákveðnum tímamótum í menntamálum þar sem aðsókn í kennaranám fer sífellt minnkandi. Hvað gerum við eiginlega þegar ekki einn einasti nemandi vill verða kennari? Við gætum verið að bregðast okkar eigin framtíð.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *