Sannleikurinn skiptir máli (3. orkupakkinn)

Það er ekki vandamál að 3. orkupakkinn svipti Íslendinga sjálfsákvörðunarrétti yfir auðlindum eða til ákvörðunar um lagningu sæstrengs, vegna þess að hann gerir það ekki.

Það er ekki heldur vandamál að 3. orkupakkinn brjóti í bága við stjórnarskrá, þótt álitamál geti komið upp ef (og aðeins ef) ákvörðun verður tekin í framtíðinni um lagningu sæstrengs. (Jafnvel þá finnst mér rökin fyrir því að hann brjóti í bága við stjórnarskrá mjög ósannfærandi, en það eru ekki allir lögfræðingar sammála um það.)

En það er hinsvegar raunverulegt vandamál að fólk hafi áhyggjur af þessum atriðum. Fólk á ekkert að þurfa að hafa áhyggjur af svona hlutum, jafnvel þegar bábiljunum er dreift af þvílíkru áfergju og raun ber vitni.

Það er eðlilegt að fólk hafi áhyggjur þegar allir þessir vondu hlutir virðast trúverðugir. Það er líka sjálfsagt að reyna að sýna fram á að þessar áhyggjur séu óþarfar. En það er líka erfitt, og það eru nokkrar ástæðar fyrir því.

1. Traust til stjórnmálamanna er í ræsinu. Eðlilega.

2. Stjórnarskráin er þögul um framsal valds, sem þýðir að engin skýr lína er til staðar og engin leið að útkljá stjórnarskrárlegt samhæfi í alþjóðasamvinnu. Þetta er sennilega einn pínlegasti (og misskildasti) galli stjórnarskrárinnar.

3. Stjórnarskráin er þögul um náttúruauðlindir og eignarhald yfir þeim.

4. Stjórnarskráin býður ekki upp á neina aðkomu almennings að ákvarðanatökunni ef Alþingi ákveður eitthvað sem er í hróplegu ósamræmi við vilja almennings.

Öllu þessu er tekið á með nýrri stjórnarskrá.

Það er í góðu lagi að álasa þeim sem meðvitað afvegaleiða og dreifa rangfærslum, eins og suma þingmenn Miðflokksins. En það er ekki hægt að álasa hinn almenna borgara sem finnst þessar áhyggjur trúverðugar, vegna þess að þær ríma óþægilega vel við áhugaleysi meirihluta stjórnmálamanna á því að koma þessum grundvallaratriðum fyrir þar sem þau eiga heima; í stjórnarskrá.

Við sem höfum haft tækifærið til að kynna okkur 3. orkupakkann nógu vel til að losna við allar áhyggjur af honum verðum að bera virðingu fyrir því að hinn almenni borgari og flokksmeðlimur er ekki endilega í sömu stöðu. Það er eðlilegt að fólk komist að rangri niðurstöðu þegar það fær rangar upplýsingar, og þess vegna skiptir máli að upplýsingarnar séu réttar. Þegar þvílíkt flóð af röngum upplýsingum nær yfirhöndinni verðum við að passa að gera skýran greinarmun á þeim sem dreifa vísvitandi ósannindum (eins og sumir þingmenn Miðflokksins) og þeim sem verða fyrir barðinu á téðum ósannindum. Þetta er ekki sama fólkið og það er ekki í sama liði.

Posted in Uncategorized

Stjórnarskráin í þriðja orkupakkanum

Það er til frábær lausn á vandanum við þriðja orkupakkann, sem ætti að róa áhyggjur allra.

NÝ STJÓRNARSKRÁ.

1. Þar sem kveðið er á um auðlindir í þjóðareign og nýtingu á þeim.

2. Þar sem framsal ríkisvalds er ekki háð duttlungum Alþingis samkvæmt ósýnilegri, fræðilegri línu sem enginn getur afmarkað endanlega, heldur er skýrt, afmarkað, afturkallanlegt og með lýðræðislegu umboði.

3. Þar sem kjósendur geta kallað til sín ákvarðanir yfir málum sem Alþingi hefur samþykkt, án tillits til þess hvort Alþingi góðfúslega „virði niðurstöðuna“. Niðurstaðan einfaldlega gildi.

Það er þó þess virði að hafa nokkra hluti í huga.

1. Þriðji orkupakkinn varðar hvorki eignarhald yfir auðlindum eða nýtingu, né nýtingarrétt yfir þeim. En áhyggjur fólks af því að svo sé, eru tilkomnar vegna þeirrar vitneskju að stjórnarskráin sé þögul um efnið. Hið eðlilega vantraust til Alþingis hjálpar ekki til við að róa þær áhyggjur.

2. Þriðji orkupakkinn framselur ekki vald umfram heimildir stjórnarskrár samkvæmt jafnvel íhaldsömustu fræðimönnum. En bæði spurningin um hvort eitthvað gangi of langt gagnvart stjórnarskrá, sem og hvernig það skuli útkljáð, er í dag ekki háð neinu sem stendur í stjórnarskránni sjálfri, heldur er fyrst og fremst fræðileg spurning, sem er á endanum einfaldlega útkljáð með atkvæðum þingmanna í þingsal. Með öðrum orðum eru það á endanum þingmenn sjálfir, en ekki stjórnarskrá eða jafnvel dómstólar, sem ákveða hvar línan liggur um framsal valds. (Þetta snertir á þeim mikivæga punkti að framsalsákvæði í stjórnarskrá þýðir ekki endilega auknar heimildir til framsals, heldur er þvert á móti til að hafa hemil á því. Framsal valds er þegar heimilt – línan er bara óskýr og háð þingmönnum en ekki rituðum texta og dómstólum.)

3. Í nýrri stjórnarskrá er ekki hægt að senda *hvað sem er* í þjóðaratkvæðagreiðslu með undirskriftum 10% kjósenda, heldur eru undanskilin t.d. fjárlög, ríkisborgararéttur og *mál til að framfylgja þjóðréttarlegum skuldbindingum*. Þótt það sé ekki 100% ljóst hvort þriðji orkupakkinn sé til að framfylgja þjóðréttarlegum skuldbindingum, þá er í dag engin leið til að útkljá það endanlega, en í nýrri stjórnarskrár myndu dómstólar skera úr um það. Í dag er einungis hægt að framkvæma ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu (sem er í raun bara vel gerð skoðanakönnun) sem er háð því að stjórnmálamenn virði niðurstöðuna og dómstólar hafa ekkert um að segja.

Ef við værum nú þegar komin með nýja stjórnarskrár væri efnisinnihald þriðja orkupakkans hið sama og áhrif hans hin sömu, af þeirri einföldu ástæðu að hann framselur ekki of mikið vald og varðar ekki eignarhald eða nýtingarrétt yfir auðlindum. En umræðan væri jarðbundnari vegna þess að fólk myndi vita að ef þingmenn framseldu of mikið vald, að þá væri ákvörðunin einfaldlega ekki gild, og að þeir hefðu einfaldlega enga heimild til að framselja eignarhald yfir auðlindum.

Þótt lýsa megi gjörvallri umræðunni um þriðja orkupakkann með einu orði, „misskilningur“, þá er því miður ákveðinn málefnalegur fótur fyrir þeim misskilningi, sem er sú staðreynd að við höfum trassað að koma á nýrri stjórnarskrá frá upphafi lýðveldisins.

Posted in Uncategorized

Um Miðflokkinn, Pírata og braggamálið

Stærsta pólitíska vandamálið í dag er umburðarlyndi fólks fyrir kjaftæði.

Í því samhengi skrifaði Vigdís Hauksdóttir nýlega stuttan Facebook-póst um Pírata og braggamálið sem finna má hér: https://www.facebook.com/vigdishauks/posts/10157089467951473

Best er auðvitað að lesendur kíki á pistil hennar fyrst, en ég ætla þó að vitna beint í hana til að skýrt sé hvað ég vilji gagnrýna í hennar fráleita málflutningi.

Hún segir:
Píratar, sem státa sig af algjöru gegnsæi og opnum upplýsingum, vilja ekkert upplýsa um fund sem þau héldu um braggamálið.

Vigdís hlýtur að móðga allt hugsandi fólk með því að segja svona lagað í tengingu við frétt þar sem þingmaður Pírata gerir ekkert nema að upplýsa um það sem fór fram á þessum opna og auglýsta fundi. Fundurinn ásamt því sem kom fram á honum var eina umræðuefnið. Virkilega pælið aðeins í því hvað þetta er fjarstæðukennd fullyrðing.

Fundurinn sem um ræðir var opinn upplýsingafundur um braggamálið. Hann var beinlínis boðaður og haldinn í þeim eina tilgangi að fjalla um braggamálið. Hann var vel sóttur og blaðamaður var viðstaddur, að vísu ekki frá Viljanum en hann hefði að sjálfsögðu verið velkominn eins og allir aðrir. Fundurinn var auglýstur í viðburðadagatali Píata eins og venjan er.

Heimild: https://piratar.is/vidburdur/fundur-um-skyrslu-innri-endurskodunar-um-braggamalid/

Þetta eru óumdeildar staðreyndir sem eru þveröfugar við það sem Vigdís heldur fram. Mótsögnin er algjör. Að halda opinn fund til upplýsinga um mál og hvetja fólk beinlínis til þess að lesa frekar þykka skýrslu um það, er nákvæm andstæða þess að gera það ekki. Það er furðulegt að þurfa að benda á svona lagað, en þetta virðist vera trumpíska nálgunin, að segja hluti svo gjörsamlega á skjön við bersýnilegar staðreyndir að það fer framhjá kjaftæðisskynjun fólks og einhvern veginn í ósköpunum öðlast trúverðugleika. Jafnvel þegar viðtal við þingmann Pírata um opinn og auglýstan, vel sóttan fund, er kallað þögn.

Svo segir hún: „Hér kemur margt fram, t.d. að þingmaður flokksins neitar því ekki að spilling hafi átt sér stað. Ég fagna því – enda blasir það við.

Það blasir ekki við að spilling hafi átt sér stað, enda oft mjög erfitt að gera greinarmun á fúski og spillingu. Þetta var klárlega að minnsta kosti fullkomið fúsk en þess vegna er óhugsandi að útiloka spillingu og sú staða er alveg jafn alvarleg – enda stendur til, eins og kemur fram í fréttinni sem Vigdís tengir í, að gera kerfisbreytingar í kjölfar þessa ömurlega máls.

Það pirrar mig ekkert að Vigdís vilji kalla þetta spillingu. Það sem pirrar mig við þennan málflutning er að hún lætur eins og að Píratar vilji ekki upplýsa það eða laga það sem fór svona hryllilega úrskeiðis. Enginn er óhneykslaður yfir þessu ömurlega máli, engum finnst þetta hafa verið í lagi og allir eru viljugir til að gera breytingar til að fyrirbyggja að þetta gerist aftur, hvort sem þarna átti sér stað spilling, fúsk, vitfirrt ábyrgðarleysi eða hvað. Vigdís setur þetta upp eins og að Píratar láti bara eins og þetta mál sé í lagi, sem er rangt og hún veit það mætavel.

Hún segir síðan: „Þá segir borgarfulltrúi flokksins að endurskipuleggja þurfi stjórnkerfi borgarinnar vegna þessa máls – það eru stórtíðindi.

Eina ástæðan fyrir því að Vigdís kallar það „stórtíðindi“ er sú að hún vill halda í þá blekkingu að Píratar séu á móti kerfisbreytingum, sem er eins og flest annað í pósti Vigdísar, rangt. Það er hinsvegar það jákvæða sem stendur eftir, að núna er vilji innan ýmissa undirstofnana borgarinnar til að breyta hlutum sem áður var mjög erfitt að breyta, vegna þess að stór og flókin kerfi eru almennt íhaldssöm og streitast við breytingum (og þess vegna, m.a., voru Píratar reyndar stofnaðir).

Síðan segir hún: „En lok fréttarinnar eru best. Þar lýgur borgarfulltrúi beinlínis. Það voru sko sannarlega ekki Píratar sem höfðu frumkvæði að þessari rannsókn – það var sú sem þessi orð ritar. Ef við í Miðflokknum og borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins hefðu ekki staðið vaktina – hefði braggamálið aldrei orðið opinbert.

Þar er hún að fjalla um orð Sigurborgar Óskar Haraldsdóttur, borgarfulltrúa Pírata: „Við borgarstjórnarflokkur Pírata höfum haft mikið frumkvæði að því að upplýsa þetta mál, þegar það kom fyrst upp, og lagt mikla áherslu á að allir angar þess yrðu skoðaðir, hverjum steini yrði velt við.

Vigdís er væntanlega að tala um það þegar Miðflokkurinn vakti athygli á málinu þann 2. október 2018 með tillögu að fjórum spurningum um braggann. Sú tillaga var samþykkt, þ.á.m. af meirihlutanum, enda þarf meirihluta til að samþykkja mál. Tillagan finnst í 6. lið fundargerðar borgarstjórnar frá 2. október 2018. Spurningarnar voru:
1. Hverjir höfðu umsjón með verkinu,
2. hverjir gáfu heimildir fyrir framúrkeyrslunni,
3. hvort verkefnið hafi verið boðið út og
4. hvaða verktakar unnu að verkinu.

Heimild: https://reykjavik.is/fundargerd/borgarstjorn-2102018

Það er allt í góðu að Vigdís haldi þessu til haga. Tillagan fól hinsvegar einungis í sér fjórar spurningar – mikilvægar spurningar en engan veginn það sem þurfti til að upplýsa málið með þeim hætti sem var gert. Þetta er ekki tillagan sem leiddi af sér rannsóknina og skýrsluna sem upplýsti um málið í kjölfarið. Sú tillaga var lögð fram af meirihlutanum, að frumkvæði Pírata 11. október 2018, sbr. 19. lið fundargerðar borgarráðs þess dags.

Þar stendur:
Borgarráð samþykkir að fela innri endurskoðun Reykjavíkurborgar að ráðast í heildarúttekt á öllu því ferli sem endurgerð braggans fól í sér. Enginn angi málsins skal vera undanskilinn og allt skal upplýst í þessu máli frá upphafi til enda. Einnig er óskað eftir því að innri endurskoðun Reykjavíkur geri tillögur að umbótum í tengslum við það sem aflaga hefur farið og í bága við vandaða stjórnsýsluhætti.

Heimild: https://reykjavik.is/fundargerdir/fundur-nr-5518

Nú, það var auðvitað alltof vel gert hjá meirihlutanum, þannig að Miðflokkurinn þurfti að búa til nýja sögu, um að Innri Endurskoðun væri ekki nógu sjálfstæð stofnun, sem hún reyndar er, enda bjó hún til skýrsluna sem upplýsti málið, þá sömu og Miðflokkurinn byggir sína réttmætu hneykslun á. Sömu skýrslu og upplýsti málið. Til að vera alveg skýr, þá er það staðfesting þess efnis að Miðflokkurinn hafi haft rangt fyrir sér í því að Innri Endurskoðun væri ekki nógu sjálfstæð. Greinilega var hún það.

Vigdís segir síðan:
Það er siðlaust að ljúga og Píratar eru algjörlega búnir að missa sérstöðu sína í íslenskum stjórnmálum sem varðhundur gegn kerfinu – meiri kerfisflokk er líklega ekki hægt að finna – þegar Píratar komast einhvers staðar í meirihluta breytast þeir í gamaldags kerfisflokks sem reynir að þagga niður mál og gera lítið úr gagnrýnendum.

Já, það er siðlaust að ljúga. En það er líka siðlaust að afvegaleiða kjósendur með því að láta eins og Píratar séu ýmist á bakvið braggamálið, hafi staðið í vegi fyrir að upplýsa það eða vilji ekki gera breytingar á kerfinu í kjölfarið, sem er allt rangt. Píratar komu málinu sjálfu ekkert við, léku eitt af aðalhlutverkunum í því að upplýsa það og eru spenntir fyrir kerfisbreytingum sem munu koma í kjölfarið, eins og Sigurborg, borgarfulltrúi Pírata, nefndi í viðtalinu sem Vigdís tengir í.

Lokaorð Vigdísar, „Sorglegt en satt.“, minna óneitanlega á stíl faglygarans Donalds Trumps, sem er við hæfi vegna þess að þvættingurinn í skrifum hennar er á trumpískan mælikvarða. Rétt er að vísu að þetta sé sorglegt, en rangt er að þetta sé satt.

Posted in Uncategorized

Hæstiréttur misskilur internetið líka

Um frétt: http://www.visir.is/g/2018181018826/haestirettur-stadfestir-logbann-a-deilisidur

Þessi dómur ber með sér grundvallarskilningsleysi á internetinu, nú sem fyrr.

Það er margt að fjalla um í sambandi við þessi lögbönn, en mig langar til að útskýra einn mikilvægan punkt, og það er munurinn á netveitu og hýsingaraðila.

Netveita veitir internet. Hún er eins og vegakerfið. Hýsingaraðili hýsir efni á netinu, til dæmis vefsíðu. Hún er eins og hús, í þessari líkingu. (Líkingin er takmörkuð, en þar sem fólk hættir jafnan að hlusta um leið og tæknimál eru nefnd verður víst að nota líkingu til að útskýra þetta.)

Vonandi sér fólk að það er grundvallarmunur á því að girða af eitt hús vegna amfetamínframleiðslu og því að gera Vegagerðina ábyrga fyrir því að fjarlægja merkinguna á húsinu. Þessi lögbönn eru álíka gagnleg og reyndar sennilega minna gagnleg… eða allavega er ég mun lengur að finna ómerkt hús eftir leiðbeiningum heldur en að komast inn á Pirate Bay hjá netveitu sem hefur orðið fyrir lögbanni. Meðan ég man, þá þarf ekki meiri sérfræðiþekkingu en að kunna að nota leitarvél til þess – farið á Google og setjið inn „access pirate bay“ og velijð fyrsta tengilinn. (Ekki gera það samt, ég er bara að benda á að það er ekkert mál.)

Að taka niður vefsíðu hjá hýsingaraðila vegna þess að þar sé hýst ólöglegt efni getur eitt og sér alveg verið réttlætanlegt. En það er ekki það sem þetta lögbann gerir, heldur gerir það milliliðinn, netveituna, ábyrga fyrir öllu því efni sem er að finna á netinu – ábyrgð sem netveita getur augljóslega ekki axlað, rétt eins og að Vegagerðin getur ekki axlað ábyrgð á því vímuefnaneytendur rati ekki til dópsalanna.

Það er margt fleira sem má ræða í sambandi við þetta, en þessi grundvallarmunur verður að vera á hreinu; netveita er ekki hýsingaraðili og getur ekki borið ábyrgð á því sem aðrir hýsa. Þetta er lykilatriði.

Jafnvel ef milljón lögbönn væru sett á milljón lén til þess að reyna að hindra Google í að aðstoða almenning við glæpastarfsemina, þá væri samt ekki flóknara en að nota annan DNS þjón (t.d. með IP töluna 8.8.8.8, hjá Google), sem ég bendi á að þarf grunnþekkingu til að gera, ekki sérfræðiþekkingu. Ég ítreka: að skipta um DNS þjón er grunnþekking, ekki sérfræðiþekking. Í netfræðum er hún það sem samlagning er í stærðfræði; sennilega það fyrsta sem nokkur manneskja lærir. Ég veit að þarna eru alveg heilar tvær skammstafanir og meira að segja fjórskipt tala, en þetta er samt ekki á nokkurn hátt flókið fyrir neinn.

Það eru fleiri tæknileg atriði sem skipta heilmiklu máli í þessu (og ekki halda að „tæknileg atriði“ þýði „smáatriði“ – internetið er bara tækni), en til að hafa þetta stutt læt ég það bíða frekari umræðu.

Greinilega þarf að breyta lögum um þetta og munu Píratar leggja fram frumvarp um það (sem getur að vísu tekið tíma því að útfærsluna þarf að skoða gaumgæfilega, sérstaklega með hliðsjón af skilningsleysi löggjafa og dómstóla). Óskandi væri að hæstiréttur hefði skilið málið nógu vel til að dæma rétt og ekki þyrfti að breyta lögum, en það er jú þannig að þótt internetið sé ekki lengur í sjálfu sér nýtt, að þá brýst skilningsleysi á því út með vondum lögum og vondum dómum enn þann dag í dag.

Posted in Uncategorized

Átta útreiknaðar klukkustundir

Píratar lögðu nýlega fram frumvarp um styttri vinnuviku að frumkvæði Björns Levís Gunnarssonar, en það má lesa hér: Stytting vinnutíma – (eins og ávallt mæli ég með því að fólk lesi greinargerð fyrst, þegar það ætlar að kynna sér frumvarp).

Það er eitt sem er þess virði að nefna í sambandi við 8 tíma vinnudaginn. Maður gefur sér kannski fyrirfram að einhvern tíma hafi einhverjir sérfræðingar setist niður við borð og reiknað það út á gaumgæfilegan hátt að 8 tímar væru rökrétt viðmið fyrir hámarks framleiðni, og þess vegna sé þetta nú svona.

Svo er hinsvegar ekki.

8 tíma vinnudagurinn á sér uppruna úr iðnbyltingunni og átti mesta umræðan sér stað á 19. öld, löngu áður en við höfðum bíla, síma, tölvur og fleiri uppfinningar sem ættu að hafa sparað okkur heilmikinn daglegan tíma síðan þá og margfaldað framleiðni. Það voru (og eru) einfaldlega 24 klukkustundir í sólarhring og þá þótti einfalt að krefjast 8 tíma fyrir svefn, 8 tíma fyrir einkalíf og 8 tíma fyrir vinnu. Formúlan er í rauninni bara sólarhringur, deilt með þremur. Þetta er ekkert nánar reiknað út heldur en það.

Eftir stendur því spurningin hversu langur vinnudagur, í nútímasamfélagi, er heppilegastur fyrir hámarks framleiðni. Nákvæmlega ekkert bendir til þess að það séu 8 tímar. Þvert á móti er ýmislegt sem bendir í þveröfuga átt. Hér er til dæmis frétt um fyrirtæki á Íslandi sem hefur tekið upp styttri vinnuviku: Vinna minna en afkasta meira.

En síðan er líka hitt, að eftir alla þessa framleiðniaukningu og með öllum þessum uppfinningum og tækniframförum sem hafa átt sér stað á 20. og 21. öldinni, þá bara stenst það enga skoðun að við þurfum að vinna svona mikið til að halda uppi góðum lífskjörum. Tími frá vinnu er lífsgæði í eðli sínu, jafnvel ef maður hefur gaman af vinnunni sinni og við eigum alveg að hafa efni á því, af sömu ástæðu og að við höfum betur efni á þeim ýmsu lífsgæðum sem bjóðast í nútímanum. Reyndar, þá gæti maður spurt sig; til hvers að vera sífellt að vinna að tækniframförum, ef ekki einmitt til þess að láta vélar gera fyrir okkur það sem annars þarf manneskjur til?

Posted in Uncategorized

Íslenskt tjáningarfrelsi, enn og aftur

Þann 14. desember 2017 felldi hæstiréttur þrjá dóma í sambandi við hatursorðræðu og tjáningarfrelsi. Héraðsdómur Reykjavíkur hafði áður sýknað hina ákærðu í öllum þremur dómunum. Hæstiréttur staðfesti einn dóminn (sýknu) en sneri hinsvegar tveimur þannig að sakfellt var í þeim. Málið snerist um eftirfarandi ummæli í umræðu á fréttavefum, varðandi þá ákvörðun Hafnarfjarðarbæjar að innleiða hinseginfræðslu í skólum.

Ummæli 1: „Hlutlausa kynfræðslu á að veita í skólum en ALDREI réttlæta ónáttúrulega kynhegðan fyrir saklausum börnum og kalla það sem er óeðlilegt eðlilegt!!!“

Ummæli 2: „Við hlustendur útvarps Sögu kærum okkur ekki um neinar fjandans útskýringar A á þessari kynvillu. Þetta er ógeðslegt. Að innræta í börn hvernig kynvillingar eðla sig í rúminu. A getur þess vegna setið heima hjá sér heldur en að troða sér inn á útvarp Sögu. Þvílíkt ógeð.“

Ummæli 3: „Á nú að fara eyðileggja sakleysi barnanna að foreldrum forspurðum? Ég myndi flokka þetta undir barnanýð vera troða kynvillu í saklaus börn. Bæjarstjórn Hafnarfjarðar vinsamlegast haldið saurugu hugsunum og löngunum ykkar frá börnunum mínum.“

Frétt og tengil um dómana má finna hér: https://www.haestirettur.is/frettir/frett/2017/12/14/Domar-um-hatursordraedu/

Getur einhver giskað á hvert þessara ummæla fékk sýknudóm? Ég gæti ekki giskað fyrirfram, en það voru ummæli 1. Sakfellt var fyrir ummæli 2 og 3.

Dæmt er samkvæmt hinni stórhættulegu grein almennra hegningarlaga, 233. gr. a – sem er svohljóðandi: „Hver sem opinberlega hæðist að, rógber, smánar eða ógnar manni eða hópi manna með ummælum eða annars konar tjáningu, svo sem með myndum eða táknum, vegna þjóðernis, litarháttar, kynþáttar, trúarbragða, kynhneigðar eða kynvitundar, eða breiðir slíkt út, skal sæta sektum eða fangelsi allt að 2 árum.“

Það er ýmislegt sem þarf að segja um þessa dóma og lögin sem þeir byggja á.

Í fyrsta lagi virðist munurinn á sýknudómunum og sektardómunum í meginatriðum vera hversu móðgaðir dómararnir voru yfir ummælunum. Út frá lagaprinsippum sé ég lítinn sem engan eðlismun á þessum annars ógeðfelldu ummælum, sem ákært var fyrir, og sá litli munur er einungis til staðar út frá einhverjum máltæknilegum sjónarmiðum, og þá varla.

Í öðru lagi má minnast á að Ólafur Börkur Þorvaldsson skilaði séráliti í öllum dómunum og tek ég heilshugar undir hans rökstuðning og niðurstöðu. Ég hvet fólk til að lesa rökstuðninga hans, því hann er gáfulegur og góður, enda er niðustaða hans sýkna í öllum tilfellum.

Í þriðja lagi þykir mér túlkunin á 71. gr. stjórnarskrárinnar stórfurðuleg í samhengi við þessa dóma. Ég skil reyndar ekkert í því hvers vegna dómararnir kjósa að draga hana inn í málið, því hún varðar friðhelgi einkalífs. Ég sé engum persónugögnum lekið eða á nokkurn hátt friðhelgi einkalífs raskað. Þetta voru bara ógeðsleg og heimskuleg ummæli, en í þeim kemur ekkert efnislegt fram annað en heimska, andstyggð og stórbrotin fáfræði þeirra sem létu þau falla, og að þessir einstaklingar voru vissulega á móti ákvörðun Hafnarfjarðarbæjar um hvað væri hæfilegt efni í kynfræðslu.

Í fjórða lagi þykja mér sektardómarnir einkennast af gildismati dómaranna og þetta veldur mér í sjálfu sér mestum áhyggjum. Til dæmis þetta: „…umræðu, sem stóð yfir á þeim tíma um það mikilvæga og um leið umdeilda málefni…“ – Ég er persónulega alveg sammála því að málefnið hafi verið mikilvægt, og hef greinilega sama persónulega gildismat og þessir dómarar gagnvart kynfræðslu, en hvernig ratar það annars ágæta persónulega gildismat inn í lagatúlkun þegar málið varðar skoðana- og tjáningarfrelsið sjálft? Hvað kemur það málinu við hvort ummælin falli í umræðu um mikilvægt málefni eða ekki? Það skiptir auðvitað máli pólitískt, en þetta á að vera lagatúlkun óháð pólitískum skoðunum dómaranna sjálfra, sér í lagi þegar dómararnir eru greinilega efnislega ósammála þeim sem dæmdir eru. Tjáningarfrelsið snýst ekki um hvort maður sé sammála því sem er sagt, né hvort manni finnist það boðlegt og geðslegt eða ekki.

Í fimmta lagi er þessi stórkostlega og fráleita lína í álitum meirihlutans: „Lýsingin í 233. gr. a. almennra hegningarlaga á háttseminni, sem refsing er þar lögð við, er orðuð á auðskiljanlegan hátt.“ – Þetta er sennilega það rangasta sem hæstiréttur hefur nokkurn tíma látið frá sér. 233. gr. a er með óskiljanlegri lagabókstöfum og er algjörlega háð gildismati lesandans. Það er fullkomlega ómögulegt fyrir hinn almenna borgara að lesa hana og átta sig á því til hvers sé ætlast af honum. Eins og Ólafur Börkur Þorvaldsson segir réttilega í séráliti sínu: „Til þess er að líta að orðalag framangreinds hegningarlagaákvæðis er einkar opið og veitir litla leiðbeiningu um það hvað löggjafinn telur flokkast undir slíka háttsemi, sem í ákæru er nefnd hatursorðræða, eða hversu langt borgararnir megi ganga í umræðu áður en til greina kemur að ríkisvaldið refsi fyrir hana sem afbrot með þeim áhrifum sem það hefur í för með sér í lýðræðislegu samfélagi.“ <- Hann hittir naglann á höfuðið, enda í algjörri mótsögn við þessa fáránlegu fullyrðingu meirihlutans.

Í sjötta lagi verður að nefna, að þótt lagarökin hans Ólafs Barkar Þorvaldssonar séu að mínu mati mun sterkari en meirihlutans, þá undirstrikar sú staðreynd, að hæstiréttur kemst ekki að sameiginlegri niðurstöðu og er í þokkabót ósammála héraðsdómi Reykjavíkur í 2/3 mála, að hér er raunverulegur vafi á túlkun ákvæðisins á ferð, sem borgarinn hefur enga kosti til að átta sig á fyrirfram. Það er ótækt þegar kemur að jafn alvarlegum hlut og skerðingum á tjáningarfrelsi, eins og Ólafur Börkur Þorvaldsson bendir á. Það eitt, hversu óskýrt ákvæðið er og hversu mikið persónulegt gildismat virðist hafa að segja um hvort menn séu sýknaðir eða sakfelldir, segir okkur að ákvæðið þarfnast gagngerrar endurskoðunar. Jafnvel þótt að nú liggi fyrir þessir hæstaréttardómar er hinn almenni borgari algjörlega ómegnugur um að átta sig á því hvar í ósköpunum þessi margumtalað „lína“ sé, sem er alltaf talað um þegar kemur að tjáningarfrelsi.

Í áttunda lagi sýnir þetta fram á hversu hörmulega lélega vernd tjáningarfrelsið nýtur í stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, og reyndar, aldrei þessu vant, er það engu skárra í tillögum stjórnlagaráðs. Íslendingar eru með kolgeggjaða hugmynd um tjáningarfrelsi og virðast upp til hópa líta á það sem eitthvað góðfúslegt leyfi frekar en grundvallarrétt sem þarf að fylgja lýðræðinu, og ekki bara þegar hlutir eru sagðir sem manni finnst geðslegir eða gáfulegir.

Í níunda lagi eru öll þessi ummæli þannig gerð að þau kalla eftir meiri umræðu. Það er beinlínis skaðlegt að refsa fólki fyrir að segja svona hluti, vegna þess að það er mikil þörf á því að ræða þessi ógeðslegu viðhorf efnislega, við þessa einstaklinga sem hafa þau. Viðhorfin í hinum dæmdu ummælum eru vissulega ógeðsleg og nautheimskuleg, en það er akkúrat þá sem mikilvægast er að fólk njóti tjáningarfrelsis.

Síðast en ekki síst minni ég á að Píratar, einir flokka, vöruðu við þessu á þingi þegar orðalagi ákvæðisins var breytt síðast árið 2014. Þá sátum við hjá við setningu frumvarpsins vegna þess að við vorum hlynnt fyrri grein frumvarpsins sem bannaði mismunun í verslun (sem er hið besta mál), en vorum á móti seinna ákvæðinu sem gerði þetta bölvaða ákvæði enn óskýrara og verra en það þegar var, sem var í sjálfu sér ákveðið afrek.

En hvernig ætti þetta þá að vera? Vissulega eru takmarkanir á tjáningarfrelsi lögmætar undir einhverjum kringumstæðum. En slíkar skerðingar verða að afmarkast við tiltekinn rétt annarra, til dæmis réttinn til öryggis. Þannig er algjörlega réttmætt að hótanir um ofbeldi eða skemmdarverk séu bannaðar (t.d. ákalli um að brenna kirkjur/moskur/musteri eða þess háttar). Sömuleiðis er réttmætt að það sé bannað að dreifa persónugögnum um aðra, vegna þess að aðrir hafa rétt til friðhelgi einkalífs. En fólk á ekki að hafa einhvern rétt til þess að þagga niður í öðrum með því einu að vera móðgað. Móðganir eru tilfinningaleg viðbrögð sem hver og einn hefur þó nokkuð mikla stjórn yfir og það er þess vegna sem þessi „lína“ tjáningarfrelsisins er svona óskýr. Það er engin lína og á ekki að vera nein lína. Spurningin er hvort að tjáningin brjóti beinlínis á réttindum annars fólks eða ekki. Það geta komið upp vafamál í flestri lagatúlkun, en hún er verst þegar það er miðað við einhverjar óskýrar línur sem fara í meginatriðum eftir tilfinningaástandi og skapgerð ótilgreindra einstaklinga hverju sinni.

Tjáningarfrelsið sjálft skiptir engu máli nema gagnvart því sem er óvinsælt og þykir heimskulegt og ógeðslegt. Það er akkúrat í þessum málum, sem við verðum að standa vörð um tjáningarfrelsið. Þessi lagagrein (233. gr. a) þarfnast verulega endurskoðunar, eins og reyndar fjölmargt annað í almennum hegningarlögum. Meira um það síðar.

Posted in Uncategorized

Refsum flokkum fyrir árásarauglýsingar

Það er furðulegt að heyra um árásarauglýsingar í kosningabaráttum á Íslandi. Kannast ekki við að þetta hafi verið hér áður fyrr. Það er mjög greinilegt að sumir flokkar eða a.m.k. stuðningsmenn þeirra, setja beinlínis peninga í að búa til vel unnar árásarauglýsingar sem snúast fyrst og fremst um að búa til ótta við aðra flokka eða tiltekna stjórnmálamenn, gera lítið úr þeim sem persónum, taka úr samhengi það sem þeir segja og snúa út úr því. Þetta er viðbjóður og hver er réttlætingin? Jú, þetta virkar. Eða svo er sagt. Vonandi ekki, samt.

Þessi vinnubrögð bera öll merki fullkomins virðingarleysis fyrir bæði kjósendum og lýðræðinu sjálfu. Þarna er höfðað til lægsta sameiginlega samnefnarans og þeirra sömu frumhvata sem leiða af sér einelti, ofbeldi og aðra mannvonsku. Þetta eru ógeðsleg vinnubrögð, þeim flokkum til fullkominnar skammar sem þau stunda, og það er alveg kominn tími til að segja það upphátt.

Stjórnmál eiga að byggja á gildismati, rökfærslum, staðreyndum og leitan að hinu rétta, en ekki því hversu duglegir flokkar eru við að fjármagna faglega úthugsað skítkast og kjaftæði um andstæðinga sína.

Ég kannast ekki við að Píratar hafi nokkurn tíma stundað þessa ógeðslegu taktík í kosningabaráttu, en ef svo vill til að nokkur einasti Pírati hafi tekið þátt í þessari óverjandi hegðun, þá fordæmi ég það hér og nú og mun gera áfram í framtíðinni. Málefnaleg gagnrýni er eitt; vísvitandi útúrsnúningur og að gera lítið úr öðrum er annað. Píratar byggja á heiðarleika í stjórnmálum, líka þegar það er óvinsælt og getur kostað fylgi. Við höfum ekkert erindi í stjórnmálum ef við ætlum að detta niður í þau sömu ógeðslegu vinnubrögð og aðrir flokkar eru farnir að dirfast til að leyfa óáreitt úr sínum röðum.

Að lokum ætla ég bara að segja það upphátt; þetta eru bersýnilega fyrst og fremst fjármagnaðir stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins. Það er einhvers konar maskína í gangi, sem annaðhvort er hluti af flokknum sjálfum eða stuðningsneti hans, sem telur það skynsamlegra að dreifa útúrsnúningi og kjaftæði um andstæðinga sína heldur en að reyna að rökstyðja sinn eigin málstað. Þetta er ógeðsleg þróun í íslenskum kosningabaráttum og stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins eru mjög bersýnilega í algjörum fararbroddi þarna.

Svona ný vinnubrögð vilja kjósendur vonandi ekki. Vonandi kostar þetta þessa flokka atkvæði frekar en hitt.

Ef það er einhver vafi á því, þá er ég að kalla eftir því að forysta allra stjórnmálaflokka taki höndum saman og hafni þessum vinnubrögðum alfarið, og líti á þetta sem innra vandamál sem eigi að leysa, en ekki taktík sem er verður á einhvern undraverðan hátt heiðarleg og réttmæt þegar stjórnmál eiga í hlut. Það er hvorki allt leyfilegt í stríði né ást, og vissulega ekki stjórnmálum.

Posted in Uncategorized

Misskilningur í boði Flokks fólksins

Ólafur Ísleifsson, oddviti Flokks fólksins í Reykjavíkurkjördæmi norður, skrifaði nýlega pistil nokkurn með titlinum „Tuttuguogfimmþúsundkallinn á ábyrgð fjórflokks og Pírata“ þar sem hann virðist kenna Pírötum um að hafa lækkað frítekjumark ellilífeyris gagnvart atvinnutekjum úr 109.000 krónum niður í 25.000. Þannig skil ég pistilinn, í það minnsta.

Ég ætla að gefa mér að um heiðarlegan misskilning sé að ræða, frekar en meðvitaða tilraun til að blekkja lesendur.

Fyrst vil ég útskýra hvernig söguskýringar Ólafs fara af sporinu, en síðan vil ég fjalla örstutt um áherslur Pírata í málaflokknum.

Frumvarpið, sem boðaði veigamiklar breytingar á ellilífeyriskerfinu, var lagt fram af þáverandi félags- og húsnæðisráðherra, Eygló Harðardóttur. Hún var á þeim tíma ráðherra Framsóknarflokksins, ekki Pírata.

Í greinargerð frumvarpsins kemur fram: „Þá er lagt til að allar tekjur ellilífeyrisþegans hafi sama vægi við útreikning ellilífeyris, að skerðingarhlutfall vegna tekna verði 45% og að svokölluð frítekjumörk vegna einstakra tegunda tekna verði afnumin.“

Sumsé, samkvæmt frumvarpinu átti ekki að vera neitt frítekjumark, sem hefði þýtt að hver einasta króna af atvinnutekjum hefði skert ellilífeyrinn um 45% á móti, en í fyrra kerfinu var frítekjumark atvinnutekna 109.000 krónur. Í stað 109.000 króna, eða 25.000 króna frítekjumarks, boðaði frumvarpið í upphafi núll króna frítekjumark, þ.e. að ellilífeyrir myndi skerðast við allar tekjur, strax við fyrstu krónu. Þetta er atriðið sem virðist hafa farið framhjá Ólafi.

Strax í framsöguræðu hvatti ráðherrann velferðarnefnd til þess að fjalla sérstaklega um þetta atriði, en þá sagði ráðherrann: „Ég á fastlega von á því að þetta verði eitt af því sem nefndin muni sérstaklega fjalla um í ljósi þeirra umsagna sem hafa borist og þeirra athugasemda sem menn hafa haft við frumvarpið.“

Undirritaður var áheyrnarfulltrúi Pírata (án atkvæðisréttar) í velferðarnefnd sem fjallaði um málið á sínum tíma. Meirihluti nefndarinnar lagði til að í stað þess að skerða strax við fyrstu krónu, skyldi frítekjumarkið verða 25.000 krónur, óháð tekjuflokkum. Með öðrum orðum var ekki lögð til lækkun á frítekjumarkinu með þeirri tillögu, heldur hækkun á því, upp úr engu.

Að sjálfsögðu greiddu allir þingmenn Pírata atkvæði með þeirri breytingartillögu eins og ég býst fastlega við að Ólafur Ísleifsson hefði sjálfur gert. Undirritaður gerir ráð fyrir því að Ólafur sé ekki að gefa í skyn að hann hefði sjálfur greitt atkvæði gegn því, en ef svo undarlega vill til, þá er það eitthvað sem hann þarf að eiga við sína eigin samvisku frekar en Pírata. Að sjálfsögðu greiddu allir viðstaddir þingmenn atkvæði með því og vonandi þarf ekkert að karpa um að það hafi verið rétt.

Þegar kom að atkvæðagreiðslu um frumvarpið í heild hinsvegar, greiddu Píratar ekki atkvæði með því. Birgitta Jónsdóttir, þáverandi þingmaður Pírata skýrði ákvörðun sína svona:

„Það er alþekkt að þegar verið er að breyta lögum um almannatryggingar, vegna þess hve kerfið er flókið, munu einhverjir þurfa að lifa við verri kjör þó svo að viljinn sé góður. Það á ekki bara við um núverandi stjórnvöld, heldur hefur þetta verið viðgangandi í þessu kerfi. Við hefðum viljað, og lögðum ásamt öðrum í minni hlutanum þá tillögu fram, að þetta mál mundi lifa á milli þinga og að gengið yrði úr skugga um að enginn byggi við skarðan hlut eftir breytingar. Ég hefði viljað að við færum þá leið. Ég hefði viljað að við gætum farið þessa leið í sátt, en það var ekki þannig út af því að allar breytingartillögur frá minni hlutanum voru felldar hér í gær. Við styðjum hækkanir til eldri borgara, en við styðjum ekki þessa aðferðafræði. Ekki viljum við festa hana í sessi, svo mikið er víst. Ég sit hjá.“

(Meðan ég man, þá er hjáseta fullkomlega eðlilegt atkvæði þegar þingmaður er í meginatriðum hlynntur markmiðum málsins en telur það of ábótavant til að greiða atkvæði með því. Ég nefni það hér vegna þess að sífellt er verið að væna Pírata um að hafa ekki skoðanir á málunum, sem er rangt, sbr. orðum Birgittu Jónsdóttur hér að ofan.)

Eftir þá atkvæðagreiðslu varð frumvarpið að lögum og tók það gildi 1. janúar 2017. Ég vil árétta staðreyndirnar: Píratar greiddu atkvæði með því að hækka frítekjumarkið úr núll krónum upp í 25.000, en ekki með því að lækka það úr 109.000 krónum niður í 25.000.

En sögunni lýkur ekki þar.

Strax á næsta þingi voru það Píratar sem sýndu frumkvæði við að kanna leiðir til að afnema skerðingar í almannatryggingakerfinu. Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata, lagði fram fyrirspurn þess efnis, sem knúði fram mjög svo áhugaverðar og gagnlegar tölur um það.

Þar kom fram að þótt kostnaður við að afnema allar skerðingar af ellilífeyri alfarið væri nokkuð hár, eða rúmir 35 milljarðar á ári, yrði kostnaðurinn við að afnema skerðingar á ellilífeyri vegna atvinnutekna ekki nema tæpir 2,5 milljarðar, sem er vel viðráðanleg upphæð í skilningi fjárlaga.

Í stað kosningaloforða gáfu Píratar út áherslumál ásamt áætlun um fjármögnun. Í þessari fjármögnun er gert ráð fyrir því að afnema skerðingar á ellilífeyri vegna atvinnutekna. Sömuleiðis er þetta eitt af þeim áherslumálum sem við settum í bæklingana okkar fyrir komandi kosningar. Undirritaður hefur talað um þessa leið í útvarpsviðtölum og skrifaði reyndar grein í Morgunblaðið á dögunum með rökstuðning um efnið, en hann er í stuttu máli þessi: Breytingin er tiltölulega ódýr en á sama tíma mikilvæg fyrir þá eldri borgara sem eru í aðstöðu til að vinna. Hún einfaldar kerfið enn frekar og síðast en ekki síst er hún varanleg, þar sem hún tilgreinir ekki breytingu á tölu sem er hægt að snúa við strax aftur, heldur afnemur einfaldlega skerðingar á ellilífeyri vegna atvinnutekna. Það segir sig sjálft að mun auðveldara væri fyrir yfirvöld að láta hækkaða tölu verða verðbólgunni að bráð, heldur en að hefja skerðingar á ný.

Tillaga Pírata um afnám skerðinga á ellilífeyri vegna atvinnutekna slær því tvær flugur í einu höggi; hún er eldri borgurum til góða og einfaldar kerfið varanlega.

Í stuttu máli:
1. Píratar greiddu atkvæði með hækkun frítekjumarksins, ekki með lækkun þess.
2. Píratar höfðu frumkvæði að því að kanna kosti þess að afnema skerðingar í almannatryggingakerfinu almennt.
3. Píratar mörkuðu sér upplýsta og kostnaðargreinda áætlun um að afnema í heild sinni skerðingar ellilífeyris vegna atvinnutekna.
4. Píratar auglýstu þessi áform sín að eigin frumkvæði með blaðaskrifum, í útvarpsviðtölum og kosningabæklingum.

Þannig er nú það.

En þegar hér er komið við sögu langar mig til þess að fagna því að Flokkur fólksins leggi þetta ríka áherslu á málefni aldraðra. Ef báðir flokkar ná inn á þing má gera ráð fyrir því að við getum unnið saman að hagsbótum fyrir aldraða, því jafnvel þótt skrif Ólafs Ísleifssonar byggist vonandi á misskilningi, þá eru markmiðin með skrifum hans að búa til pólitíska samkeppni um hagsmuni aldraðra, sem er í eðli sínu jákvætt.

Síðast en ekki síst má nefna þetta; eldri borgarar og öryrkjar eru í þeirri stöðu að geta mun síður varið hagsmuni sína heldur en aðrir hópar. Það er því ábyrgð okkar sem erum ennþá ung og eigum ekki við neina teljandi fötlun að stríða, að verja hagsmuni þessara hópa. Þetta fólk er hluti af okkur öllum og við eigum ekki að eiga við þennan málaflokk eins og einhverja afgangsstærð. Þessi málaflokkur fjallar um gjörvallt líf fólks og á skilið athygli í samræmi við það.

Posted in Uncategorized

Er atkvæðið þitt öruggt?

Það er flókið að halda kosningar. Að mörgu þarf að gæta og mikið af fólki þarf í hin ýmsu störf. Að sjálfsögðu geta orðið mistök eins og að kjósandi fær óvart tvo atkvæðaseðla sem eru fastir saman, bunki af atkvæðum lendir óvart í stafla annars flokks, kjósandi mætir og það er þegar skráð að hann hafi kosið. Þetta gerist allt reglulega. Hægt er að gera ráðstafanir til að draga úr þessu en í þessari grein langar mig að fjalla dálítið um þann hlut sem ég tel að væri mest áríðandi að laga sem fyrst. Það eru kjörkassarnir sjálfir og öryggi þeirra.

Margir kassarnir eru orðnir áratuga gamlir. Sumir vilja samt meina að gömlu kassarnir séu í raun mun vandaðri en þeir nýju. Ég hef ekki tölu yfir hvað ég hef séð margar gerðir af kössum frá því ég byrjaði að fylgjast með þessu. Aðeins eru reglur um lögun kassana en ekkert um úr hvaða efni þeir eiga að vera eða hvernig samskeyti eru tryggð. Sumir kassana eru úr það lélegu efni að þeir brotna gjarnan í flutningum eða þegar þeir eru opnaðir of harklega þegar mikill hamagangur er á talningarstað.
Með verstu dæmum eru kassar sem eru einfaldlega bara skrúfaðir saman á hliðum þannig að aðeins þarf í raun skrúfjárn til að opna þá þó lokið sé læst og innsiglað.
Alvarlegast fannst mér þó þegar ég sá kassa sem höfðu augljóslega upphaflega verið límdir saman en hefur síðar verið breytt svo að hliðarnar eru skrúfaðar.

orginalviðgerður

Hver ber ábyrgð á kjörkössunum.
Önnur málsgrein 69.greinar laga um kosningar til Alþingis  segir: “Í kjörfundarstofu skal enn fremur vera hæfilega stór atkvæðakassi sem sveitarstjórn leggur til. Atkvæðakassinn skal þannig búinn að ekki sé unnt að ná kjörseðli úr honum án þess að opna hann og þannig að unnt sé að læsa honum. [Ráðherra] 1) getur sett nánari reglur um stærð og gerð atkvæðakassa.
Þriðja málsgrein sömu greinar segir: “Yfirkjörstjórn skal gæta þess að jafnan séu til nægir atkvæðakassar til afnota í kjördæminu. “
Þannig að í stuttumáli setur ráðherra reglur um gerð kassana en yfirkjörstjórn kjördæmis á að sjá um að skaffa þá ef þá vantar.
Lög um sveitarstjórna kosningar kveða á að að jafnaði skulu sömu kassar notaðir og við alþingiskosningar og skilgreina svo aðeins betur lögun kassana.
Venjan er að sveitarfélögin hafi svo varðveitt kassana á milli kosninga.
Það virðist því vera sem að aðeins dómsmálaráðherra sem hefur þetta á sínu borði og geti sett fram reglur sem yrði til þess að kassarnir yrðu uppfærðir.

Innsiglin sem notuð eru á kassa hafa heldur ekki verið tekin nægilega alvarlega. Þegar Íslendingum vantaði innsigli eftir að takmörkuðum ákvæðum um það var bætt í kosningalögin voru fengin innsigli sem norska lögreglan notar í sínum störfum. Athugið að þau innsigli nota norðmenn ekki skjálfir á sína kjörkassa.
Þessi innsigli voru ónúmeruð á stórri límmiðarúllu og ekki var gætt að því hvernig þau voru varðveitt á milli kosninga.
Eftir alþingiskosningar 2013 lagði ég inn kæru sem var með samantekt atvika sem ég og aðrir umboðsmenn í kosningum höfðum orðið vitni að. Meðal atriða sem Píratar gagnrýndu var að engin númer voru á innsiglunum. Við þessu var brugðist að hluta til. Innanríkisráðuneytið sem var með þetta á sinni könnu gætti að því að með kjörgögnum fylgdi samskonar límbandsrúlla og áður en núna með númerum. Ég veit að í suðurkjördæmi gaf yfirkjörstjórn þau tilmæli að innsigla ætti alla kassa og skrá númer í gerðabók. Það tók svo tvær kosningar að venja undirkjörstjórninar að nota ekki gömlu innsiglin. Eða kannski kláruðust þau bara.
Ekki var samt svo í öllum kjördæmum. Í Reykjavík t.d. þar sem atkvæði eru talin á sama stað er ekkert innsigli sett á kassana. Það er nefnilega hægt að túlka lögin þannig að aðeins þurfi að innsigla kassana áður en þeir eru fluttir. Það er mér óskiljanlegt af hverju það er ekki í lögum að innsigla eigi kassana þegar þeir eru skoðaðir og læstir í upphafi kjörfundar.

Kosningar eru undirstaða lýðræðis. Við verðum að vanda til verka þegar kemur að framkvæmd þeirra. Í stóra samhenginu er kostnaðurinn við að fá almennilega og örugga kjörkassa ekki neitt sem ætti að standa mönnum í vegi. Kosningar verða að vera yfir allan vafa hafnar.

Ég mundi vilja fara svipaða leið og Norðmenn og halda hönnunarkeppni um gerð kassanna. Krafan væri þá að ekki væri hægt að opna þá á annan hátt en ætlast er til án þess að ummerki þess sjáist. Og að hægt sé að innisgla þá með öruggu innsigli. Helst lykkju innsigli en ekki límmbandi.
Svo má ekki gleyma að lagfæra þarf kosningarlög til að taka fram að innsigla eigi kassana í upphafi kjörfundar.  Það ætti einnig að eiga við utankjörfundar kassa.

Posted in Uncategorized

Ábyrgð þingmanns gagnvart grasrót.

Grein 48. Í núverandi stjórnarskrá segir “Alþingismenn eru eingöngu bundnir við sannfæringu sína og eigi við neinar reglur frá kjósendum sínum”

Píratar vilja reyna að gera stjórnmálaflokk sem er með eins flatt skipulag og mögulegt er. Enginn aðili á að hafa meira að segja um stefnu flokksins umfram annan. Ekki heldur kjörnir fulltrúar
Þess vegna var það svo að þegar Píratar voru að semja lög félagsins fyrir stofnfund, var mikill áhugi hjá félagsmönnum að reyna að gera þingmenn ábyrga gagnvart flokknum. Dálítill ótti var að svipað gæti gerst og hafði gerst hjá nokkrum stjórnmálaflokkum á þessu tímabili, það er  að þingmenn segðu sig úr flokknum en héldu þingsætinu.
Mörgum þótti sem þingmaður gæti haldið jafnvel grasrót stjórnmálaflokkanna í hálfgerðri gíslingu ef grasrótin tæki ekki ákvarðanir sem þóknaðist þingmanninum. Eins og Píratar vita að þá er alltaf kosið um stefnu flokksins meðal allra félaga, sem á því hafa áhuga, í kosningarkerfi flokksins.
Það var þó ljóst frá upphafi  að lög félagsins mættu ekki fara gegn gildandi lögum og stjórnarskrá. Málamiðlunin var þá sú að setja í lög félagins að þingmenn mættu á lágmarks fjölda funda þar sem félagar hefðu reglulegt aðgengi að þingmönnum. Þess vegna er ákvæði um framfarafundi hjá okkur sem hefur þó tekið einhverjum breytingum frá stofnfundinum.
Kinkað var kolli yfir þessu og viðurkennt að við þyrftum að komast inn fyrst og gætum svo tekið umræðuna upp aftur þegar sjéns væri á að breyta þessu
Í nýju stjórnarskránni sem stjórnlagaþing samdi er sama grein en þó lítið breytt “Alþingismenn eru eingöngu bundnir við sannfæringu sína, en ekki við nein fyrirmæli frá öðrum.”

Undirritaður gerir sér fulla grein fyrir því að ef við skoðum betur þessa grein stjórnarskrárinnar, að þá er ástæða fyrir henni sem auðveldlega er hægt að færa rök fyrir.
Til gangur þessa pistils er þó ekki að fjalla einungis um þetta ákvæði stjórnarskrárinnar né að tala fyrir breytingum á henni sérstaklega.

Það er undir hverju þingmanni komið eftir að hann nær kjöri hvað hann vinnur mikið með grasrót og hversu mikið hann fer eftir samþykktum stefnum félaga.
Hvað getum við þá gert þegar við tölum um að félagar eigi að hafa áhrif oftar en á fjögurra ára fresti(svona venjulega).
Þá fyrst höfum við tækifæri til að kjósa og gera upp við þingmenn sem okkur þykir að hafi ekki staðið sig gagnvart stefnumálunum með atkvæði í prófkjöri. Allavega getum við það í minnst á fjögurra ára fresti hjá Pírötum þar sem lög félagsins kveða á um að það verði að halda prófkjör án undantekningar. Víða er þetta enn loðnara.

Það verður víst varla hægt að laga þetta fyrr en við erum komin með persónukjör í kosningum í stað flokkræðis.

Ættu þingmenn oftar að halda félagsfundi um málefni sem koma upp á þingi? Ætti að vera frumkvæði félaga að kalla eftir slíkum fundi eða á það að vera frumkvæði þingflokksins?
Þyrfti að koma því í lög félagsins?

Ég allavega stefni á að halda áfram að vera virkur í grasrótarstarfinu og sækja þaðan þá sýn sem Píratar hafa eins oft og mögulega verði ég valinn til þingmennsku af öðrum Pírötum

Björn Þór Jóhannesson

Posted in Uncategorized