Refsum flokkum fyrir árásarauglýsingar

Það er furðulegt að heyra um árásarauglýsingar í kosningabaráttum á Íslandi. Kannast ekki við að þetta hafi verið hér áður fyrr. Það er mjög greinilegt að sumir flokkar eða a.m.k. stuðningsmenn þeirra, setja beinlínis peninga í að búa til vel unnar árásarauglýsingar sem snúast fyrst og fremst um að búa til ótta við aðra flokka eða tiltekna stjórnmálamenn, gera lítið úr þeim sem persónum, taka úr samhengi það sem þeir segja og snúa út úr því. Þetta er viðbjóður og hver er réttlætingin? Jú, þetta virkar. Eða svo er sagt. Vonandi ekki, samt.

Þessi vinnubrögð bera öll merki fullkomins virðingarleysis fyrir bæði kjósendum og lýðræðinu sjálfu. Þarna er höfðað til lægsta sameiginlega samnefnarans og þeirra sömu frumhvata sem leiða af sér einelti, ofbeldi og aðra mannvonsku. Þetta eru ógeðsleg vinnubrögð, þeim flokkum til fullkominnar skammar sem þau stunda, og það er alveg kominn tími til að segja það upphátt.

Stjórnmál eiga að byggja á gildismati, rökfærslum, staðreyndum og leitan að hinu rétta, en ekki því hversu duglegir flokkar eru við að fjármagna faglega úthugsað skítkast og kjaftæði um andstæðinga sína.

Ég kannast ekki við að Píratar hafi nokkurn tíma stundað þessa ógeðslegu taktík í kosningabaráttu, en ef svo vill til að nokkur einasti Pírati hafi tekið þátt í þessari óverjandi hegðun, þá fordæmi ég það hér og nú og mun gera áfram í framtíðinni. Málefnaleg gagnrýni er eitt; vísvitandi útúrsnúningur og að gera lítið úr öðrum er annað. Píratar byggja á heiðarleika í stjórnmálum, líka þegar það er óvinsælt og getur kostað fylgi. Við höfum ekkert erindi í stjórnmálum ef við ætlum að detta niður í þau sömu ógeðslegu vinnubrögð og aðrir flokkar eru farnir að dirfast til að leyfa óáreitt úr sínum röðum.

Að lokum ætla ég bara að segja það upphátt; þetta eru bersýnilega fyrst og fremst fjármagnaðir stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins. Það er einhvers konar maskína í gangi, sem annaðhvort er hluti af flokknum sjálfum eða stuðningsneti hans, sem telur það skynsamlegra að dreifa útúrsnúningi og kjaftæði um andstæðinga sína heldur en að reyna að rökstyðja sinn eigin málstað. Þetta er ógeðsleg þróun í íslenskum kosningabaráttum og stuðningsmenn Sjálfstæðisflokksins eru mjög bersýnilega í algjörum fararbroddi þarna.

Svona ný vinnubrögð vilja kjósendur vonandi ekki. Vonandi kostar þetta þessa flokka atkvæði frekar en hitt.

Ef það er einhver vafi á því, þá er ég að kalla eftir því að forysta allra stjórnmálaflokka taki höndum saman og hafni þessum vinnubrögðum alfarið, og líti á þetta sem innra vandamál sem eigi að leysa, en ekki taktík sem er verður á einhvern undraverðan hátt heiðarleg og réttmæt þegar stjórnmál eiga í hlut. Það er hvorki allt leyfilegt í stríði né ást, og vissulega ekki stjórnmálum.

Posted in Uncategorized

Misskilningur í boði Flokks fólksins

Ólafur Ísleifsson, oddviti Flokks fólksins í Reykjavíkurkjördæmi norður, skrifaði nýlega pistil nokkurn með titlinum „Tuttuguogfimmþúsundkallinn á ábyrgð fjórflokks og Pírata“ þar sem hann virðist kenna Pírötum um að hafa lækkað frítekjumark ellilífeyris gagnvart atvinnutekjum úr 109.000 krónum niður í 25.000. Þannig skil ég pistilinn, í það minnsta.

Ég ætla að gefa mér að um heiðarlegan misskilning sé að ræða, frekar en meðvitaða tilraun til að blekkja lesendur.

Fyrst vil ég útskýra hvernig söguskýringar Ólafs fara af sporinu, en síðan vil ég fjalla örstutt um áherslur Pírata í málaflokknum.

Frumvarpið, sem boðaði veigamiklar breytingar á ellilífeyriskerfinu, var lagt fram af þáverandi félags- og húsnæðisráðherra, Eygló Harðardóttur. Hún var á þeim tíma ráðherra Framsóknarflokksins, ekki Pírata.

Í greinargerð frumvarpsins kemur fram: „Þá er lagt til að allar tekjur ellilífeyrisþegans hafi sama vægi við útreikning ellilífeyris, að skerðingarhlutfall vegna tekna verði 45% og að svokölluð frítekjumörk vegna einstakra tegunda tekna verði afnumin.“

Sumsé, samkvæmt frumvarpinu átti ekki að vera neitt frítekjumark, sem hefði þýtt að hver einasta króna af atvinnutekjum hefði skert ellilífeyrinn um 45% á móti, en í fyrra kerfinu var frítekjumark atvinnutekna 109.000 krónur. Í stað 109.000 króna, eða 25.000 króna frítekjumarks, boðaði frumvarpið í upphafi núll króna frítekjumark, þ.e. að ellilífeyrir myndi skerðast við allar tekjur, strax við fyrstu krónu. Þetta er atriðið sem virðist hafa farið framhjá Ólafi.

Strax í framsöguræðu hvatti ráðherrann velferðarnefnd til þess að fjalla sérstaklega um þetta atriði, en þá sagði ráðherrann: „Ég á fastlega von á því að þetta verði eitt af því sem nefndin muni sérstaklega fjalla um í ljósi þeirra umsagna sem hafa borist og þeirra athugasemda sem menn hafa haft við frumvarpið.“

Undirritaður var áheyrnarfulltrúi Pírata (án atkvæðisréttar) í velferðarnefnd sem fjallaði um málið á sínum tíma. Meirihluti nefndarinnar lagði til að í stað þess að skerða strax við fyrstu krónu, skyldi frítekjumarkið verða 25.000 krónur, óháð tekjuflokkum. Með öðrum orðum var ekki lögð til lækkun á frítekjumarkinu með þeirri tillögu, heldur hækkun á því, upp úr engu.

Að sjálfsögðu greiddu allir þingmenn Pírata atkvæði með þeirri breytingartillögu eins og ég býst fastlega við að Ólafur Ísleifsson hefði sjálfur gert. Undirritaður gerir ráð fyrir því að Ólafur sé ekki að gefa í skyn að hann hefði sjálfur greitt atkvæði gegn því, en ef svo undarlega vill til, þá er það eitthvað sem hann þarf að eiga við sína eigin samvisku frekar en Pírata. Að sjálfsögðu greiddu allir viðstaddir þingmenn atkvæði með því og vonandi þarf ekkert að karpa um að það hafi verið rétt.

Þegar kom að atkvæðagreiðslu um frumvarpið í heild hinsvegar, greiddu Píratar ekki atkvæði með því. Birgitta Jónsdóttir, þáverandi þingmaður Pírata skýrði ákvörðun sína svona:

„Það er alþekkt að þegar verið er að breyta lögum um almannatryggingar, vegna þess hve kerfið er flókið, munu einhverjir þurfa að lifa við verri kjör þó svo að viljinn sé góður. Það á ekki bara við um núverandi stjórnvöld, heldur hefur þetta verið viðgangandi í þessu kerfi. Við hefðum viljað, og lögðum ásamt öðrum í minni hlutanum þá tillögu fram, að þetta mál mundi lifa á milli þinga og að gengið yrði úr skugga um að enginn byggi við skarðan hlut eftir breytingar. Ég hefði viljað að við færum þá leið. Ég hefði viljað að við gætum farið þessa leið í sátt, en það var ekki þannig út af því að allar breytingartillögur frá minni hlutanum voru felldar hér í gær. Við styðjum hækkanir til eldri borgara, en við styðjum ekki þessa aðferðafræði. Ekki viljum við festa hana í sessi, svo mikið er víst. Ég sit hjá.“

(Meðan ég man, þá er hjáseta fullkomlega eðlilegt atkvæði þegar þingmaður er í meginatriðum hlynntur markmiðum málsins en telur það of ábótavant til að greiða atkvæði með því. Ég nefni það hér vegna þess að sífellt er verið að væna Pírata um að hafa ekki skoðanir á málunum, sem er rangt, sbr. orðum Birgittu Jónsdóttur hér að ofan.)

Eftir þá atkvæðagreiðslu varð frumvarpið að lögum og tók það gildi 1. janúar 2017. Ég vil árétta staðreyndirnar: Píratar greiddu atkvæði með því að hækka frítekjumarkið úr núll krónum upp í 25.000, en ekki með því að lækka það úr 109.000 krónum niður í 25.000.

En sögunni lýkur ekki þar.

Strax á næsta þingi voru það Píratar sem sýndu frumkvæði við að kanna leiðir til að afnema skerðingar í almannatryggingakerfinu. Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata, lagði fram fyrirspurn þess efnis, sem knúði fram mjög svo áhugaverðar og gagnlegar tölur um það.

Þar kom fram að þótt kostnaður við að afnema allar skerðingar af ellilífeyri alfarið væri nokkuð hár, eða rúmir 35 milljarðar á ári, yrði kostnaðurinn við að afnema skerðingar á ellilífeyri vegna atvinnutekna ekki nema tæpir 2,5 milljarðar, sem er vel viðráðanleg upphæð í skilningi fjárlaga.

Í stað kosningaloforða gáfu Píratar út áherslumál ásamt áætlun um fjármögnun. Í þessari fjármögnun er gert ráð fyrir því að afnema skerðingar á ellilífeyri vegna atvinnutekna. Sömuleiðis er þetta eitt af þeim áherslumálum sem við settum í bæklingana okkar fyrir komandi kosningar. Undirritaður hefur talað um þessa leið í útvarpsviðtölum og skrifaði reyndar grein í Morgunblaðið á dögunum með rökstuðning um efnið, en hann er í stuttu máli þessi: Breytingin er tiltölulega ódýr en á sama tíma mikilvæg fyrir þá eldri borgara sem eru í aðstöðu til að vinna. Hún einfaldar kerfið enn frekar og síðast en ekki síst er hún varanleg, þar sem hún tilgreinir ekki breytingu á tölu sem er hægt að snúa við strax aftur, heldur afnemur einfaldlega skerðingar á ellilífeyri vegna atvinnutekna. Það segir sig sjálft að mun auðveldara væri fyrir yfirvöld að láta hækkaða tölu verða verðbólgunni að bráð, heldur en að hefja skerðingar á ný.

Tillaga Pírata um afnám skerðinga á ellilífeyri vegna atvinnutekna slær því tvær flugur í einu höggi; hún er eldri borgurum til góða og einfaldar kerfið varanlega.

Í stuttu máli:
1. Píratar greiddu atkvæði með hækkun frítekjumarksins, ekki með lækkun þess.
2. Píratar höfðu frumkvæði að því að kanna kosti þess að afnema skerðingar í almannatryggingakerfinu almennt.
3. Píratar mörkuðu sér upplýsta og kostnaðargreinda áætlun um að afnema í heild sinni skerðingar ellilífeyris vegna atvinnutekna.
4. Píratar auglýstu þessi áform sín að eigin frumkvæði með blaðaskrifum, í útvarpsviðtölum og kosningabæklingum.

Þannig er nú það.

En þegar hér er komið við sögu langar mig til þess að fagna því að Flokkur fólksins leggi þetta ríka áherslu á málefni aldraðra. Ef báðir flokkar ná inn á þing má gera ráð fyrir því að við getum unnið saman að hagsbótum fyrir aldraða, því jafnvel þótt skrif Ólafs Ísleifssonar byggist vonandi á misskilningi, þá eru markmiðin með skrifum hans að búa til pólitíska samkeppni um hagsmuni aldraðra, sem er í eðli sínu jákvætt.

Síðast en ekki síst má nefna þetta; eldri borgarar og öryrkjar eru í þeirri stöðu að geta mun síður varið hagsmuni sína heldur en aðrir hópar. Það er því ábyrgð okkar sem erum ennþá ung og eigum ekki við neina teljandi fötlun að stríða, að verja hagsmuni þessara hópa. Þetta fólk er hluti af okkur öllum og við eigum ekki að eiga við þennan málaflokk eins og einhverja afgangsstærð. Þessi málaflokkur fjallar um gjörvallt líf fólks og á skilið athygli í samræmi við það.

Posted in Uncategorized

Er atkvæðið þitt öruggt?

Það er flókið að halda kosningar. Að mörgu þarf að gæta og mikið af fólki þarf í hin ýmsu störf. Að sjálfsögðu geta orðið mistök eins og að kjósandi fær óvart tvo atkvæðaseðla sem eru fastir saman, bunki af atkvæðum lendir óvart í stafla annars flokks, kjósandi mætir og það er þegar skráð að hann hafi kosið. Þetta gerist allt reglulega. Hægt er að gera ráðstafanir til að draga úr þessu en í þessari grein langar mig að fjalla dálítið um þann hlut sem ég tel að væri mest áríðandi að laga sem fyrst. Það eru kjörkassarnir sjálfir og öryggi þeirra.

Margir kassarnir eru orðnir áratuga gamlir. Sumir vilja samt meina að gömlu kassarnir séu í raun mun vandaðri en þeir nýju. Ég hef ekki tölu yfir hvað ég hef séð margar gerðir af kössum frá því ég byrjaði að fylgjast með þessu. Aðeins eru reglur um lögun kassana en ekkert um úr hvaða efni þeir eiga að vera eða hvernig samskeyti eru tryggð. Sumir kassana eru úr það lélegu efni að þeir brotna gjarnan í flutningum eða þegar þeir eru opnaðir of harklega þegar mikill hamagangur er á talningarstað.
Með verstu dæmum eru kassar sem eru einfaldlega bara skrúfaðir saman á hliðum þannig að aðeins þarf í raun skrúfjárn til að opna þá þó lokið sé læst og innsiglað.
Alvarlegast fannst mér þó þegar ég sá kassa sem höfðu augljóslega upphaflega verið límdir saman en hefur síðar verið breytt svo að hliðarnar eru skrúfaðar.

orginalviðgerður

Hver ber ábyrgð á kjörkössunum.
Önnur málsgrein 69.greinar laga um kosningar til Alþingis  segir: “Í kjörfundarstofu skal enn fremur vera hæfilega stór atkvæðakassi sem sveitarstjórn leggur til. Atkvæðakassinn skal þannig búinn að ekki sé unnt að ná kjörseðli úr honum án þess að opna hann og þannig að unnt sé að læsa honum. [Ráðherra] 1) getur sett nánari reglur um stærð og gerð atkvæðakassa.
Þriðja málsgrein sömu greinar segir: “Yfirkjörstjórn skal gæta þess að jafnan séu til nægir atkvæðakassar til afnota í kjördæminu. “
Þannig að í stuttumáli setur ráðherra reglur um gerð kassana en yfirkjörstjórn kjördæmis á að sjá um að skaffa þá ef þá vantar.
Lög um sveitarstjórna kosningar kveða á að að jafnaði skulu sömu kassar notaðir og við alþingiskosningar og skilgreina svo aðeins betur lögun kassana.
Venjan er að sveitarfélögin hafi svo varðveitt kassana á milli kosninga.
Það virðist því vera sem að aðeins dómsmálaráðherra sem hefur þetta á sínu borði og geti sett fram reglur sem yrði til þess að kassarnir yrðu uppfærðir.

Innsiglin sem notuð eru á kassa hafa heldur ekki verið tekin nægilega alvarlega. Þegar Íslendingum vantaði innsigli eftir að takmörkuðum ákvæðum um það var bætt í kosningalögin voru fengin innsigli sem norska lögreglan notar í sínum störfum. Athugið að þau innsigli nota norðmenn ekki skjálfir á sína kjörkassa.
Þessi innsigli voru ónúmeruð á stórri límmiðarúllu og ekki var gætt að því hvernig þau voru varðveitt á milli kosninga.
Eftir alþingiskosningar 2013 lagði ég inn kæru sem var með samantekt atvika sem ég og aðrir umboðsmenn í kosningum höfðum orðið vitni að. Meðal atriða sem Píratar gagnrýndu var að engin númer voru á innsiglunum. Við þessu var brugðist að hluta til. Innanríkisráðuneytið sem var með þetta á sinni könnu gætti að því að með kjörgögnum fylgdi samskonar límbandsrúlla og áður en núna með númerum. Ég veit að í suðurkjördæmi gaf yfirkjörstjórn þau tilmæli að innsigla ætti alla kassa og skrá númer í gerðabók. Það tók svo tvær kosningar að venja undirkjörstjórninar að nota ekki gömlu innsiglin. Eða kannski kláruðust þau bara.
Ekki var samt svo í öllum kjördæmum. Í Reykjavík t.d. þar sem atkvæði eru talin á sama stað er ekkert innsigli sett á kassana. Það er nefnilega hægt að túlka lögin þannig að aðeins þurfi að innsigla kassana áður en þeir eru fluttir. Það er mér óskiljanlegt af hverju það er ekki í lögum að innsigla eigi kassana þegar þeir eru skoðaðir og læstir í upphafi kjörfundar.

Kosningar eru undirstaða lýðræðis. Við verðum að vanda til verka þegar kemur að framkvæmd þeirra. Í stóra samhenginu er kostnaðurinn við að fá almennilega og örugga kjörkassa ekki neitt sem ætti að standa mönnum í vegi. Kosningar verða að vera yfir allan vafa hafnar.

Ég mundi vilja fara svipaða leið og Norðmenn og halda hönnunarkeppni um gerð kassanna. Krafan væri þá að ekki væri hægt að opna þá á annan hátt en ætlast er til án þess að ummerki þess sjáist. Og að hægt sé að innisgla þá með öruggu innsigli. Helst lykkju innsigli en ekki límmbandi.
Svo má ekki gleyma að lagfæra þarf kosningarlög til að taka fram að innsigla eigi kassana í upphafi kjörfundar.  Það ætti einnig að eiga við utankjörfundar kassa.

Posted in Uncategorized

Ábyrgð þingmanns gagnvart grasrót.

Grein 48. Í núverandi stjórnarskrá segir “Alþingismenn eru eingöngu bundnir við sannfæringu sína og eigi við neinar reglur frá kjósendum sínum”

Píratar vilja reyna að gera stjórnmálaflokk sem er með eins flatt skipulag og mögulegt er. Enginn aðili á að hafa meira að segja um stefnu flokksins umfram annan. Ekki heldur kjörnir fulltrúar
Þess vegna var það svo að þegar Píratar voru að semja lög félagsins fyrir stofnfund, var mikill áhugi hjá félagsmönnum að reyna að gera þingmenn ábyrga gagnvart flokknum. Dálítill ótti var að svipað gæti gerst og hafði gerst hjá nokkrum stjórnmálaflokkum á þessu tímabili, það er  að þingmenn segðu sig úr flokknum en héldu þingsætinu.
Mörgum þótti sem þingmaður gæti haldið jafnvel grasrót stjórnmálaflokkanna í hálfgerðri gíslingu ef grasrótin tæki ekki ákvarðanir sem þóknaðist þingmanninum. Eins og Píratar vita að þá er alltaf kosið um stefnu flokksins meðal allra félaga, sem á því hafa áhuga, í kosningarkerfi flokksins.
Það var þó ljóst frá upphafi  að lög félagsins mættu ekki fara gegn gildandi lögum og stjórnarskrá. Málamiðlunin var þá sú að setja í lög félagins að þingmenn mættu á lágmarks fjölda funda þar sem félagar hefðu reglulegt aðgengi að þingmönnum. Þess vegna er ákvæði um framfarafundi hjá okkur sem hefur þó tekið einhverjum breytingum frá stofnfundinum.
Kinkað var kolli yfir þessu og viðurkennt að við þyrftum að komast inn fyrst og gætum svo tekið umræðuna upp aftur þegar sjéns væri á að breyta þessu
Í nýju stjórnarskránni sem stjórnlagaþing samdi er sama grein en þó lítið breytt “Alþingismenn eru eingöngu bundnir við sannfæringu sína, en ekki við nein fyrirmæli frá öðrum.”

Undirritaður gerir sér fulla grein fyrir því að ef við skoðum betur þessa grein stjórnarskrárinnar, að þá er ástæða fyrir henni sem auðveldlega er hægt að færa rök fyrir.
Til gangur þessa pistils er þó ekki að fjalla einungis um þetta ákvæði stjórnarskrárinnar né að tala fyrir breytingum á henni sérstaklega.

Það er undir hverju þingmanni komið eftir að hann nær kjöri hvað hann vinnur mikið með grasrót og hversu mikið hann fer eftir samþykktum stefnum félaga.
Hvað getum við þá gert þegar við tölum um að félagar eigi að hafa áhrif oftar en á fjögurra ára fresti(svona venjulega).
Þá fyrst höfum við tækifæri til að kjósa og gera upp við þingmenn sem okkur þykir að hafi ekki staðið sig gagnvart stefnumálunum með atkvæði í prófkjöri. Allavega getum við það í minnst á fjögurra ára fresti hjá Pírötum þar sem lög félagsins kveða á um að það verði að halda prófkjör án undantekningar. Víða er þetta enn loðnara.

Það verður víst varla hægt að laga þetta fyrr en við erum komin með persónukjör í kosningum í stað flokkræðis.

Ættu þingmenn oftar að halda félagsfundi um málefni sem koma upp á þingi? Ætti að vera frumkvæði félaga að kalla eftir slíkum fundi eða á það að vera frumkvæði þingflokksins?
Þyrfti að koma því í lög félagsins?

Ég allavega stefni á að halda áfram að vera virkur í grasrótarstarfinu og sækja þaðan þá sýn sem Píratar hafa eins oft og mögulega verði ég valinn til þingmennsku af öðrum Pírötum

Björn Þór Jóhannesson

Posted in Uncategorized

Erum við tilbúin?

Eftir hrunið 2008 var alloft sagt, reyndar svo oft að kjánahrollur fór um mann stundum, að enginn hefði fyrirséð hrunið.

Þetta er í fyrsta lagi rangt. Það voru viðvörunarljós út um allt og þau voru hunsuð. Engar nýjar kenningar brugðust og ekkert skrýtið eða óvenjulegt gerðist sem olli hruninu. Þetta var einfaldlega “bull market” sem gekk af göflunum þegar nógu margir græddu á að flýta sér meira en að hugsa. Þetta gerist í öllum hagkerfum þar sem þensla er yfirhöfuð möguleg, þótt fjármálatæknilegu undirstöðurnar séu misjafnar og vissulega stærðargráðan.

Þegar þetta er skrifað er hagkerfið í blússandi uppsveiflu. Verðbólga er lág, atvinnuleysi næstum því ekkert og uppbygging mikil.

Það eru allnokkrir þekktir þættir sem hafa áhrif á stöðuna. Við höfum öðlast nýjan burðarstólp í íslensku hagkerfi, nefnilega ferðaþjónustuna. Olíuverð er lágt og nýlega hafa skattar verið lækkaðir og tollar afnumdir. Krónan hefur styrkst verulega og flestir eru sammála um að hún sé of sterk eins og er. Þetta eru allt þættir sem hafa jákvæð áhrif á hagkerfið, allavega til skemmri tíma, en eingöngu á meðan áhrifa þessarra þátta gætir.

Þegar (já, þegar) olíuverð hækkar aftur, eða þegar (já, þegar) krónan hættir að styrkjast eða þegar (já, þegar) ferðamönnum hættir að fjölga, þá mun það sömuleiðis hafa áhrif á efnahaginn allan. Þá er það ekki bara stærðargráða breytinganna sem skiptir máli heldur líka hraði þeirra. Íslenskt hagkerfi er hinsvegar afskaplega lítið, sem þýðir að hér gerist allt hratt, hvort sem það er jákvætt eða neikvætt.

Nú, það er engin dómsdagsspá. Breytingar hafa alltaf átt sér stað í heiminum og munu halda áfram að eiga sér stað. Spurningin sem ég vil varpa fram er: erum við reiðubúin fyrir snöggar efnahagslegar breytingar? Ef ekki, hvernig búum við okkur undir þær? Við vitum að þær muni eiga sér stað og við vitum að þær verða mjög líklega snöggar.

Ég velti þessu fyrir mér vegna þess að núna, rétt eftir kosningar og í miðjum stjórnarmyndunarviðræðum, sýnist mér karpið um skatta og hagstjórnarmál fyrst og fremst snúast um viðhorf fólks til tiltekinna stjórnmálamanna eða stjórnmálaflokka. Enn og aftur snýst hin almenna umræða mest um hversu miklir skattafíklar vinstrimenn séu og eiginhagsmunaseggir hægrumenn séu. Það er gott og blessað að rökræða skattastefnu, en mér finnst þessi umræða missa gjörsamlega marks miðað við áskorun dagsins í dag, því að sú áskorun er undirbúningur fyrir skyndilegar efnahagslegar breytingar. Hún skilur eftir þennan yfirþyrmandi efnahagsþátt sem einkennir íslenska hagkerfið alveg sama hvort maður er til hægri eða vinstri og ætti að sameina okkur öll: erum við tilbúin? Hvað gerum við þegar (já, þegar) olíuverð hækkar og ferðamönnum fækkar?

Það er mikilvægt að beina þessari spurningu ekki bara til stjórnvalda. Andstætt því sem almenningur og þau sjálf halda, þá stjórna yfirvöld ekki hagkerfinu frá ári til árs. Vissulega hafa þau rík áhrif, en það hafa einnig ákvarðanir fyrirtækja, lánastofnana, erlendra markaða og erlendra stjórnvalda, en síðast en ekki síst, íslenskur almenningur. Hagkerfið er ekki eitthvað tölvuforrit sem er látið í hendurnar á stjórnvöldum við kosningar, heldur samansafn af efnahagslegum samskiptum bókstaflega allra sem í hagkerfinu búa og reyndar líka þeirra sem utan þess búa.

Við búum í pínulitlu hagkerfi sem er mjög viðkvæmt fyrir breytingum hvort sem eru ytri eða innri, við erum í bullandi uppsveiflu og við vitum fyrir víst að þetta breytast og vel hugsanlega í náinni framtíð. Ég hef ekki orðið var við neina umræðu um þetta, heldur einungis karp um hvernig vinstrimenn séu svona og hægrimenn hinsegin.

Kannski virkar pólitíkin bara þannig að fólk hafi ekki áhuga á hlutum sem ekki er hægt að hatast yfir. Kannski missum við alltaf af svona staðreyndum einmitt vegna þess að þær eru engum að kenna.

Posted in Uncategorized

Hin undarlega áhersla á meirihlutastjórn

Það er ekkert vandamál að finna út úr myndun ríkisstjórnar við þær annars mjög svo áhugaverðu aðstæður sem hafa myndast núna eftir Alþingiskosningarnar 2016. Það sem þvælist fyrir þeirri einföldu spurningu er eingöngu sú hjátrú Íslendinga að stjórnir séu ekki mögulegar nema þær hafi meirihluta þings, eða með öðrum orðum, að ríkisstjórnin þurfi að vera yfirmaður þingsins því annars gangi ekki neitt og allt fari strax í hnút.

Þetta er einungis satt ef fyrirfram er útilokað að stjórnmálamenn geti gert málamiðlanir, fundið sameiginlega fleti á málum fyrirfram, síað út það sem verður óhjákvæmilega einungis til trafala en hefur ekki raunhæfa möguleika á að ná í gegn og verið í samskiptum við hvora aðra áður en allt er komið í bál og brand vegna samskiptaleysis og derrings.

Minnihlutastjórnir eru neyddar til að haga sér betur, einmitt vegna þess að þær eru í minnihluta. Alþingi er löggjafarvaldið samkvæmt stjórnarskrá, samkvæmt þrískiptingu valdsins og samkvæmt almennri orðræðu í stjórnmálum. Það er því vandamál, sem fólk ætti að taka alvarlega, að hefðirnar fyrirskipi að einungis með því að framselja í reynd löggjafarvaldið til framkvæmdavaldsins sé hægt að hafa framkvæmdavald sem treysti sér til starfsins. Sú staðreynd að menn telji minnihlutastjórnir ómögulegar er sjálf áfellisdómur yfir stjórnmálamenningunni.

Það er sjálfsagt að flokkar treysti sér ekki í minnihlutasamstarf með flokkum sem þeir einfaldlega ná ekki saman við, en þeir flokkar sem hafna setu í minnihlutastjórn af þeirri einu ástæðu að þeir geti þá ekki valtað yfir þingið, opinberar einvörðungu virðingarleysi þess flokks fyrir Alþingi og þrískiptingu valdsins sem grunnskipulagi lýðræðis á Íslandi.

Posted in Uncategorized

Pössum okkur að bregðast ekki framtíðinni

Skólakerfið okkar þarf á róttækri breytingu að halda. Vissulega gengur ákveðnum hópi af fólki þokkalega í núverandi kerfi en ég ætla ekki að leggja áherslu á þann hóp í þessum pistli. Ég ætla fyrst og fremst að leggja áherslu á fólkið sem gengur ekki nógu vel. Það þekkja eflaust allir einhvern sem aldrei náði fótfestu í skóla, hvort sem það er einhver úr fjölskyldunni eða vinur, með nóg af hæfileikum til staðar en þeir skiluðu sér aldrei í góðum einkunnum. Það er nefnilega til nóg af ótrúlega hæfileikaríku fólki sem mun aldrei fá að sýna almennilega hvað það hefur upp á að bjóða eins og staðan er í dag.

Það er sem betur fer komin vilji til breytinga í menntakerfið, til að auka áhuga nemenda á því sem þeir vilja helst gera. Þessar breytingar gerast þó ótrúlega hægt og eru að mestu leyti bundnar við fyrstu tvö skólastigin. Brottfall drengja úr framhaldsskólum er ennþá óásættanlega hátt. Það sárvantar pólitískan og efnahagslegan vilja til þess að byggja upp menntakerfið sem við þurfum á að halda til að tryggja betri framtíð. Núverandi ríkisstjórn hefur talað um að skapa hér gott menntakerfi en hefur hún fylgt þessu eftir? Hefur hún brugðist vel við þeirri krísu sem menntakerfið stendur frammi fyrir?

Læsisátak menntamálaráðherra er í verulegum vandræðum. Ef nemandi flosnar upp úr námi getur hann svo gott sem sagt bless við hugmyndir um að fara aftur í nám ef hann er kominn yfir 25 ára aldur. Þá borgar sig varla lengur fyrir nemandann að sækja sér menntun t.a.m. í kennslufræðum, því verði hugmyndir núverandi ríkisstjórnar að veruleika leiðir afnám tekjutengingar til þess að afborganir af námslánum hækka svo um munar. Aðgerðir núverandi ríkisstjórnar virðast byggðar á nítjándu aldar hugmyndafræði um menntun og það ætti að vera hverjum manni ljóst að slíkir starfshættir munu ekki ganga upp til frambúðar ef við viljum að fólk geti starfað hér við annað en í álveri, fiskvinnslu eða ferðamennsku. Allt eru þetta starfsgreinar sem gætu auðveldlega orðið verðlausar með breyttum markaðsaðstæðum.

Við þurfum að skapa hér fjölbreytt atvinnulíf og við gerum það einungis með því að fjárfesta í grunnstoðum samfélagsins, en ein mikilvægasta stoðin er menntakerfið okkar. Það var einu sinni norræn þjóð sem fór í gegnum efnahagslega erfiðleika en tókst að rífa sig upp með miklu þjóðarátaki. Ég er að sjálfsögðu að tala um Finnland sem tók sig til og fjárfesti vel í menntun þegar illa gekk hjá þjóðarbúinu. Þar eru menn algjörlega óhræddir við að prófa róttækar hugmyndir í menntakerfinu, afnema heimanám í grunnskóla, breyta fyrirkomulaginu á frímínútum til að sporna gegn einelti auk þess sem kennarastéttin er bæði hálaunuð og fagleg. Á Íslandi stöndum við hinsvegar frammi fyrir ákveðnum tímamótum í menntamálum þar sem aðsókn í kennaranám fer sífellt minnkandi. Hvað gerum við eiginlega þegar ekki einn einasti nemandi vill verða kennari? Við gætum verið að bregðast okkar eigin framtíð.

Posted in Uncategorized

Segjum skilið við hefðbundin stjórnmál og endurræsum Ísland

Kosningabaráttan er hægt og rólega að fara í gang. Kappræður byrjaðar á RÚV, kosningavitar að birtast hjá helstu fjölmiðlum og kosningaskrifstofur að opna. Baráttan verður eflaust áhugaverð, en það er líka gott að muna hvers vegna við göngum til kosninga núna. Þjóðin lýsti yfir algjöru vantrausti gagnvart núverandi ríkisstjórn með einum stærstu mótmælum Íslandssögunnar. Panamaskjölin sýndu mjög greinilega að það er eitthvað verulega að því hvernig stjórnmálamennirnir okkar hegða sér. Stjórnmálamenn eru samt alls ekki vont fólk, það virðist einfaldlega vanta hjá okkur þá stjórnmálamenningu sem flest vestræn lýðræðisríki eru búin að temja sér.

Víðast hvar þar sem heilbrigt lýðræði blómstrar bera menn mikla virðingu fyrir embættum kjörinna fulltrúa. Hvort sem það er borgarfulltrúi, þingmaður eða forsætisráðherra, þá er embættið mun mikilvægara en nokkur einstaklingur. Maður les gjarnan fréttir af stjórnmálamönnum víða um Evrópu sem segja af sér vegna smávægilegra hneyksilismála af því það er talið mikilvægt að embættin tengist þeim ekki.

Þetta er hefð sem virðist ekki hafa skilað sér til Íslands af einhverjum ástæðum. Eftir allt sem kom fram í Panamaskjölunum er aðeins einn stjórnmálamaður sem hefur borið jafn mikla virðingu fyrir embætti sínu og nágrannar okkar, en það er Júlíus Vífill Ingvarsson fyrrverandi borgarfulltrúi. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fyrrverandi forsætisráðherra heldur því fram að Panamaskjölin séu eitt stórt samsæri gegn sér (það er margoft búið að sýna fram á hvað hann er lítill og ómerkilegur hluti af þessum skjölum þegar þau eru skoðuð í alþjóðlegu samhengi) og bæði Bjarni Benediktsson og Ólöf Nordal líta á skjölin eins og þau hafi ekkert komið þeim við. Þau eru öll að bjóða sig fram til Alþingis í komandi kosningum.

Traust til Alþingis var mjög lítið fyrir Panamalekann og það jókst svo sannarlega ekki í kjölfar hans. Embættin eru löskuð því að einstaklingarnir sem gegna þeim bera ekki nægilega mikla virðingu fyrir starfinu. Menn töluðu um uppgjör og breytingar eftir hrunið sem hafa í besta falli reynst hálfkláraðar ef eitthvað hefur verið gert yfir höfuð. Það er með öðrum orðum greinilega enn eitthvað verulega bogið við stjórnmál á Íslandi.

Það er kominn tími til þess að segja skilið við hefðbundin stjórnmál. Viljum við virkilega halda áfram að kjósa yfir okkur stjórnmálamenn sem telja það fullkomnlega eðlilegt að hafa þjóðina að fífli? Panamalekinn er aðeins brot af löngum lista af málum þar sem þessi ríkisstjórn hefur logið blákalt að þjóðinni. Það þarf að taka á spillingunni í íslenskum stjórnmálum og það þarf að taka á því hvernig stjórnmálamenn vinna. Þessar breytingar verða eitt stærsta forgangsmál Pírata á næsta kjörtímabili, enda er þetta ein helsta ástæða þess að Píratar urðu til. Það er kominn tími til þess að endurræsa Ísland.

Posted in Uncategorized

Að vera „alvöru“ Pírati

Þegar maður hefur verið í Pírötum jafn lengi og ég hef verið þá hefur maður eflaust heyrt ákveðna setningu þó nokkrum sinnum. „Þessi er ekki alvöru Pírati“. Því fylgir yfirleitt einhver rökstuðningur, yfirleitt að viðkomandi sé ekki fylgjandi einhverri tiltekinni stefnu flokksins. Það má jafnvel vera að ég hafi sjálfur sagt þetta á einhverjum tímapunkti, kannski oftar en einu sinni, en ég held að það sé alveg kominn tími á að við sem Píratar hættum að útiloka fólk á þennan hátt, því það var ekki alltaf þannig.

Það þarf stundum að minna fólk á hvernig Píratar voru sem flokkur þegar svo gott sem enginn hafði áhuga á að fylgjast með okkur, áður en við urðum lituð af vinsældum og rosalegum tölum í skoðanakönnunum. Ég man satt að segja ekki hvenær ég heyrði fyrst: „þessi er ekki alvöru Pírati,“ en það var ekki á þessum fyrstu mánuðum sem ég var í Pírötum. Þá voru allir velkomnir, sama hversu skrítnir þeir voru eða hvaða skoðanir þeir höfðu á tilteknum málefnum. Hjá Pírötum skipti það nefnilega ekki máli hvað maður hugsaði heldur hvernig maður hugsaði. Það var æðislegt fyrir mig að koma inn sem nýliða, ég var hjartanlega velkominn, skoðanir mínar skiptu fólki máli og Píratar voru með allt öðruvísi verklag en nokkuð annað stjórnmálafólk sem ég hafði kynnst.

En Píratar hafa vaxið mun meira og mun hraðar en nokkur gat búist við og ég er ótrúlega þakklátur fyrir að hafa getað tekið þátt í svona skemmtilegu starfi með fullt af frábæru fólki. En þó að okkur gangi vel í skoðanakönnunum og ef okkur gengur vel í næstu kosningum þá þurfum við samt að muna hvaðan við komum. Strax á mínum fyrsta fundi lærði ég um grunnstefnu Pírata. Ef maður styður grunnstefnuna og er sammála upprunalegu áherslumálum Pírata um opið internet, endurskoðun á höfundarrétti o.s.frv. þá er maður alvöru Pírati. Maður þarf ekki að gleypa hvert einasta stefnumál eins og þau leggja sig enda eru þau í sífelldri endurskoðun sem hver sem getur tekið þátt í að gera betri og svo eru þau orðin nokkuð mörg.

Þessi tilhneiging til að skipta Pírötum niður í „alvöru“ Pírata og „ekki alvöru“ Pírata hefur nefnilega sést áður. Ég hef farið margar í margar ferðir erlendis til að kynnast öðrum Pírötum og nýti ég þá yfirleitt tækifærið til að spjalla sérstaklega við Pírata frá Þýskalandi. Sá flokkur er í raun orðinn að tveim mismunandi flokkum og er svo gott sem ókjósanlegur í augum margra Þjóðverja. Þetta má ekki verða að örlögum Pírata á Íslandi.

Styrkur Pírata er meðal annars að við erum orðin stór hópur af fólki með ólíkar skoðanir og það virkar án þess að við þurfum að skilgreina okkur til hægri eða vinstri, því það er sama hvaðan góðar tillögur koma ef þær eru góðar tillögur. Við þurfum líka að muna að við höfum í nógu að snúast að búa til nýja tegund stjórnmála og takast á við gamaldags stjórnmál, án þess að rífast og skammast í fólki sem raunverulega styður okkur, jafnvel þó við kunnum að vera ósammála í einstaka atriðum. Við náum ekkert að takast á við þann gríðarlega fjölda erfiðra verkefna sem bíða okkar ef við erum að metast um hver er alvöru Pírati. Alvöru Pírati á nefnilega að geta rökrætt hlutina á málefnalegum nótum án þess að ráðast á persónu fólks.

Posted in Uncategorized

Framboðstilkynning

Kæru Píratar

Hér kemur smá langloka, en svona stór ákvörðun ætti ekki að vera tekin með fáum orðum.

Það er kominn aftur tími framboðstilkynninga og það kemur eflaust fáum á óvart að ég mun bjóða mig fram í komandi prófkjöri fyrir eitt af Reykjavíkurkjördæmunum og mun ég sækjast eftir því að leiða lista flokksins. Ég er ekki að bjóða mig fram gegn neinum og það eru þegar slatti af mjög frambærilegum frambjóðendum búnir að stíga fram og tilkynna framboð. En það ætti að vera eðlilegur hluti af lýðræðinu að hafa marga möguleika og býð ég mig því fram til að vera einn af vonandi mörgum.

Ég gekk til liðs við Pírata fljótlega eftir stofnun, mér finnst voða súrealískt að horfa aftur til fyrsta fundsins sem ég mætti á hjá Pírötum en þar voru innan við 10 manns og flokkurinn var ekki einu sinni farinn að mælast í skoðannakönnunum. Ég var strax heillaður af fólkinu sem var á þessum fundi og eftir þennan örlagaríka fund var ekki aftur snúið. Síðan þá hef ég horft á Pírata vaxa og stækka hraðar en ég gat nokkurntíman búist við. Þetta er nánast eins og að fylgjast með barni sínu vaxa og þroskast og mér er alveg askaplega vænt um það.

Ég hef tekið að mér hin ýmsu hlutverk á tíma mínum í Pírötum, ég sat 2 ár í framkvæmdaráði, var stofnmeðlimur Ungra Pírata og Pírata í Reykjavík og tók einning að mér að vera formaður Young Pirates of Europe. Ég hef einnig boðið mig fram fyrir hönd flokksins tvisvar, í Alþingisskosningunum 2013 var ég í 5. sæti í Reykjavíkurkjördæmi Suður og í borgarstjórnarkosningunum var ég í 4. sæti. Eftir borgarstjórnarkosningarnar tók ég að mér að vera áheyrnarfulltrúi Pírata í Skóla-og frístundaráði og hef kynnst því nokkuð vel hvernig það er að vinna sem Pírati í meirihlutasamstarfi sem ég held að gæti nýst Pírötum vel ef til þess kæmi að við fengjum umboð fyrir slíku á þingi.

Mér er mjög annt um Grunnstefnu Pírata og að henni sé fylgt vel eftir. Ég gæti blaðrað lengi um stjórnarskránna og atkvæðagreiðslu um ESB en það ætti að vera sjálfgefin stefnumál hjá hvaða Pírata sem er og ætla ég því ekki að eyða mikilli orku í þau mál hér og nú. Karnamál Pírata eru mér af sjálfsögðu ótrúlega mikilvæg þá eru nokkur önnur mál sem ég hef verið að skoða nokkuð mikið á undanförnum árum. Ég hef líka brennandi áhuga á menntamálum og utanríkissmálum og þá sérstaklega mannréttindum. Starf mitt í skóla- og frístundaráði er búið að gefa mér mikla innsýn í menntakerfið og hvað það er sem þarf að laga þar. Vandamál menntakerfisins eru hins vegar það djúpstæð að það er takmarkað sem ég get gert á sveitarstjórnarstiginu. Ég tel það nauðsynlegt að taka menntakerfið til heildrænar endurskoðunnar þar sem við horfum í burtu frá gömlum og úreltum aðferðum og förum í það að nýta það almennilega og horfa á það sem fjárfestingu í framtíðinni en ekki kostnað sem á í sífellt meira mæli að setja á herðar nemenda og foreldra.

Ég er sjálfur að vinna í því að ljúka við BA nám í félagsfræði og hef fundið fyrir því alla mína æfi hvernig það er að berjast við það að halda áfram í námi þrátt fyrir mikla erfiðleika, lesblindu, athyglisbrest, geðröskunum og skilningsleysi kennara. Mér tókst samt sem áður að skila inn BA ritgerðinni minni núna í vor, eitthvað sem ég hélt um tíma að ég myndi aldrei ná að gera. Félagsfræðin er fyrir mér að mörgu leiti fræðileg nálgun á hugmyndafræði Pírata. Í grunninum spyrja Píratar og félagsfræðingar sömu spurningarnar “hvernig búum við til betra samfélag?”

Hjá Young Pirates of Europe hef ég unnið að því að efla tengsl ungliðahreyfinga Pírata víða um Evrópu. Ég fékk þann heiður að fá að taka við formannstitlinum eftir að Julia Reda, evrópuþingmaður Pírata í Þýskalandi þurfti að víkja út af starfi hennar. Ég hef farið og hitt Pírata erlendis með reglulegu millibili og mikið er hægt að læra af því sem þeir hafa gert vel úti en einnig af mistökunum. Núna horfa Píratar um allann heim til okkar hér heima. Við eigum möguleika á margfalt meiri árangri en nokkrum örðum Pírataflokki hefur tekist að ná. Því fylgir bæði mikill heiður fyrir okkur en einnig ákveðin ábyrgð. Nú þurfum við nefnilega ekki bara að sýna Íslandi að Píratar geta svo sannarlega komið á nauðsynlegum breytingum heldur einnig þurfum við að sýna að Píratar hvar sem er í heiminum gætu gert hið sama.

Stjórnmál víða um heiminn standa frammi fyrir djúpstæðri krísu. Ég tel að Píratar og hugmyndir okkar um beint lýðræði, upplýstar ákvarðanir, opin umræða og tjáningafrelsi sé hluti af svarinu við þeiri krísu. Hefðbundin stjórnmál hafa brugðist fólki víða um heim og núna er kominn tími til að ný stjórnmál taki við. Það er mín einlæga von að Píratar nái að beyta sér þannig á alþjóðavettvangi að Ísland verði raunverulega að þeirri mannréttindamiðstöð sem við monntum okkur svo mikið af en er að mörgu leiti innantómt kall. Eftir nokkur ár vil ég geta sagt við vini mína í Pírötum erlendis “svona komum við almennilega fram við innflytjendur og flóttamenn” “svona komum við fram við fíkla” “svona komum við fram við þá verst settu í samfélaginu”.

Posted in Uncategorized